Το καλοκαίρι διαγράφεται δυσοίωνο. Το αποτρόπαιο φάντασμα του φασισμού λαμβάνει πλέον υπαρκτές διαστάσεις στην Ευρώπη του Διαφωτισμού και εγκαθίσταται στο άνυδρο έδαφος που καλλιέργησε εδώ και χρόνια ο αγοραίος καπιταλισμός. Με τα αναχώματα που στήνουν -καθυστερημένα- τα ενωμένα μέτωπα των δυνάμεων του ανθρωπισμού να ανακόπτουν την εξάπλωσή του. Τα σύννεφα των εμπρησμών απλώνονται πάνω από την ερημοποιούμενη, ολοένα και πιο γοργά βοηθούσης της κλιματικής καταστροφής, παραδομένη πλήρως στην έωλη «ανάπτυξη» του υπερτουρισμού χώρα μας. Προωθώντας έτσι την παραλυσία των εξουθενωμένων από τη διαρκή λιτότητα και τις αυξανόμενες εργατοώρες πολιτών. Η σκέψη σκοτίζεται και το μέτρο χάνεται μέσα στην απελπισία που γεννά η νέα απάνθρωπη συνθήκη επιβίωσης. Μέσα σ’ αυτό το ζοφερό κλίμα η τέχνη καταφέρνει πάντα με την αλήθεια της να μας αιφνιδιάσει και να διαρρήξει τα ανοίγματα εκείνα που μας δίνουν τις απαραίτητες για τη ζωή ανάσες.
«Η γυναίκα του ναυτικού» του Βασίλη Παπασάικα
«Η γυναίκα του ναυτικού» είναι το άγαλμα που σμίλεψε ο γλύπτης Βασίλης Παπασάικας για να αποτίσει έναν χρωστούμενο από καιρό φόρο τιμής στη γυναίκα που στηρίζει ανέκαθεν τη ναυτοσύνη στην Άνδρο αλλά και παντού, μένοντας στα μετόπισθεν και κρατώντας αυτή μονάχη το τιμόνι και την οικονομική διαχείριση του οίκου της, την ευθύνη για τη διάπλαση των νέων γενιών, των παιδιών της. Και κατάφερε να υλοποιήσει αυτό το έργο χάρη στη δωρεά δύο γυναικών που υπήρξαν κόρες ενός Ανδριώτη καπετάνιου και φιλότεχνου, του Γιάννη Καρασταμάτη από τα Αποίκια, της Λασκαρίνας και Νένης Καρασταμάτη.
Το έργο, που αναπόφευκτα αντιδιαστέλλεται με τον μνημειακό, τοποθετημένο λίγα μέτρα μακρύτερα, έτοιμο να φύγει «Αφανή ναύτη» του Τόμπρου, διαπνέεται με τις στρογγυλεμένες, στιβαρές φόρμες του από μια ηρεμία που καθορίζει την καρτερία. Η γυναίκα στέκεται με τα δύο πόδια πάνω στο έδαφος κρατώντας στην αγκαλιά της ένα ανήσυχο μωρό και έχοντας στο πλάι της ένα κοριτσάκι που με τη στάση του, τους διπλωμένους βραχίονες και την έκφραση του προσώπου δηλώνει την αμηχανία του αλλά και ίσως και την έλλειψη συμμετοχής σε ένα γεγονός που λόγω του νεαρού της ηλικίας δεν το αγγίζει. Το βλέμμα, αντιθέτως, της γυναίκας είναι προσηλωμένο στη θάλασσα και στον φάρο Τουρλίτη, σήμα κατατεθέν της Άνδρου. Ανασύρει, όπως δηλώθηκε και από τη μία εκ των δωρητριών στην ομιλία των αποκαλυπτηρίων, μνήμες από τα προ κινητής τηλεφωνίας χρόνια, που οι γυναίκες των ναυτικών της Άνδρου έβγαιναν σε διαφορετικά σημεία του νησιού και άπλωναν λευκά σεντόνια όταν πληροφορούνταν ότι το πλοίο με τους αγαπημένους τους περνούσε από το νησί για να τους χαιρετίσουν. Ο απέριττος ρεαλισμός του μορφωμένου κατά τα άλλα με έμφαση στη λεπτομέρεια των ιδιαίτερων γνωρισμάτων του γλυπτού συμπλέγματος αλλά και το στήσιμό του πάνω σε ένα πεζούλι των σκαλοπατιών της Χώρας κάτω από την πλατεία Καΐρη συνάδει θα τολμούσα να πω με την αντιμνημονιακή πρόθεση του καλλιτέχνη. Να μεταφέρει στον θεατή, όπως ο ίδιος λέει, «όχι μια εικόνα θρηνητικής σημειολογίας», αλλά να απεικονίσει την αποφασιστικότητα και τη δύναμη αυτής της γυναίκας. Με μια αυστηρότητα θα προσέθετα εγώ που καταδηλώνει τη γείωσή της στη σκληρή πραγματικότητα που δεν την καταβάλλει αλλά τη θωρακίζει. Και προσφέρεται σε εμάς ως πολύτιμη παρακαταθήκη για το αύριο.
