Η «Δωδέκατη νύχτα» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, 68 χρόνια μετά την πρώτη παρουσίασή της από τον Κάρολο Κουν, ζωντανεύει ξανά στο ιστορικό Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα και ανάμεσα στους συντελεστές της, συναντάμε επί σκηνής και την Αμαλία Καβάλη, που επιστρέφει και εκείνη στο Θέατρο Τέχνης από όπου και αποφοίτησε. Η Αμαλία Καβάλη, είναι μια ηθοποιός ιδιαίτερη, με πολύπλευρα υποκριτικά εργαλεία, που την μετατρέπουν σε ένα φωτεινό πλάσμα πάνω στη σκηνή. Φέτος, την συναντάμε και στην τηλεοπτική σειρά του Mega «Ναυάγιο», μια σειρά που έχει ήδη ξεχωρίσει και κερδίσει τις τηλεοπτικές εντυπώσεις, μιας και διαχειρίζεται το συλλογικό τραύμα όπως η ίδια χαρακτηριστικά μας είπε. Εμείς, συναντήσαμε την Αμαλία Καβάλη ανάμεσα σε πρόβες και γυρίσματα και μας μίλησε για όλα.
Πώς είναι ο κόσμος μέσα σε αυτό το αριστούργημα του Σαίξπηρ; Πώς είναι το σκηνοθετικό σύμπαν του Κακλέα; Τι έχει φωτίσει εδώ;
Δύο δίδυμα αδέρφια, η Βιόλα και ο Σεμπάστιαν ναυαγούν σε ξένη χώρα, και ο καθένας φοβάται τον άλλον για νεκρό. Για λόγους επιβίωσης η Βιόλα ντύνεται άνδρας, με σκοπό να ψάξει να βρει τον αδερφό της. Έλα όμως που πέφτει πάνω στον Ορσίνο, έναν απελπισμένα ερωτευμένο Δούκα και τον ερωτεύεται και αυτή εξ ίσου απελπισμένα. Έπειτα η Ολίβια –με την οποία είναι ερωτευμένος ο Ορσίνο- ερωτεύεται επίσης απελπισμένα τη Βίολα, που υποδυόμενη τον άντρα κυκλοφορεί ως Σεζάριο. Καταλάβατε… μπλέξιμο! Όλο αυτό γίνεται υπό τη σκεπή των εορτασμών της δωδέκατης νύχτας. Ο Κακλέας, είδε αυτή τη γιορτή σα μια τεράστια ξέφρενη νύχτα στην οποία ο έρωτας κυριαρχεί και κολλάει «σαν μεταδοτική ασθένεια». Έβαλε δηλαδή την επιθυμία στο κέντρο της παράστασης και έδωσε τα νήματα του έρωτα στα χέρια του τρελού, του Φέστε, ο οποίος ξεπερνάει τα στερεότυπα των φύλων. Οι χαρακτήρες λειτουργούν σαν σε παραζάλη, μετακινημένοι από την κανονικότητα τους «σα να ζουν σε ένα παράξενο όνειρο» και μπλέκουν σε ένα παιχνίδι απανωτών παρεξηγήσεων από το οποίο Κύριος οίδε πως θα βγουν. Η επιθυμία του καθενός είναι διαφορετική, αλλά όλοι οι χαρακτήρες ανεξαιρέτως, πέφτουν στη ρουφήχτρα της δωδέκατης νύχτας και δεν ξέρουν πως θα τους βρει, όταν έρθει το πρωί.
Σου αρέσει να βρίσκεσαι μέσα σε τόσο εμβληματικά και κλασικά έργα; Θεωρείς πως μιλούν ακόμα στο σήμερα;
Τα κλασικά έργα χαρακτηρίζονται έτσι γιατί μιλάνε για πολύ πυρηνικά ζητήματα της ανθρώπινης κατάστασης, τα οποία επειδή είναι διαχρονικά, το κοινό παραμερίζει τα στοιχεία της εποχής. Όταν βλέπω για παράδειγμα ένα έργο του Τσέχωφ, το μυαλό μου δε θα σταθεί στο ότι μιλάνε για κβας, σόμπες, σαμοβάρια και ορντινάντσες, θα παρακολουθήσω το ότι οι ήρωες νιώθουν παγιδευμένοι, αναγάπητοι, άχρηστοι, περιττοί ή που αναρωτιούνται μήπως από δειλία ή από μια λάθος απόφαση χαράμισαν ολωσδιόλου τη ζωή τους. Γιατί αυτά είναι φοβίες μεγαλειώδεις και πραγματικές, με τις οποίες αναμετριόμαστε το ίδιο ενεργά και εμείς που ζούμε σήμερα. Υπάρχει μια κοινή μοίρα που μας ενώνει όλους τους ανθρώπους ζωντανούς και πεθαμένους ανεξαρτήτως εποχής.
Είναι ωραία να παίζεις στο Τέχνης από όπου και αποφοίτησες; Έχει μια φόρτιση αυτό;
Θυμάμαι να κάθομαι έφηβη στο δωμάτιο μου στην Κρήτη, να διαβάζω ένα βιβλίο συνεντεύξεων του Κουν το «κάνουμε θέατρο για την ψυχή μας» και να λέω εκεί θέλω να πάω. Τα χρόνια πέρασαν ο Κουν δεν είναι εδώ, αλλά όσο διαφορετικές και αν είναι οι καταστάσεις, βρέθηκα τελικά στο Τέχνης, πρώτα ως σπουδάστρια και τώρα ως ηθοποιός, εκπληρώνοντας τελικά το παιδικό μου όνειρο. Οπότε ναι, είμαι χαρούμενη για αυτό.
Είναι πιο σκληρός ο χώρος του Θεάτρου για μια γυναίκα;
Είναι πιο σκληρός ο κόσμος, οπότε σαν υποσύνολο ναι είναι και ο χώρος του θεάτρου. Η χώρα μας κρατάει σταθερά την τελευταία θέση στον δείκτη ισότητας των φύλων για την Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2013 μέχρι σήμερα και ταυτόχρονα (όπως έδειξε η έρευνα του Eurobarometer, 2017) ο μέσος Έλληνας πιστεύει πως η ισότητα στη χώρα μας έχει επιτευχθεί (μάλιστα απαντάμε δεύτεροι «ναι», με πρώτους τους Φινλανδούς!). Είμαστε δηλαδή τυφλοί στα χάλια μας και αυτό είναι αποκαρδιωτικό, γιατί όταν δεν αναγνωρίζεις το πρόβλημα δεν προσπαθείς να το βελτιώσεις. Αυτό πέρα από το ότι συμβαίνει στο προσωπικό επίπεδο του εκάστοτε Έλληνα που απαντάει στις έρευνες, συμβαίνει φυσικά και σε πολιτικό. Θα μπορούσα να μακρηγορήσω γιατί παθιάζομαι, αλλά δεν είναι ο χώρος ή ο λόγος που μιλάμε σήμερα. Ας περιοριστώ στο ότι με αυτά τα ντροπιαστικά αποτελέσματα θα μπορούσαν να έχουν γίνει διορθωτικές πολιτικές κινήσεις. Οι κινήσεις που έχουν προς το παρόν γίνει όπως η υποχρεωτική συν επιμέλεια, η αφομοίωση της πάλαι ποτέ Γενικής Γραμματείας Ισότητας σε υπουργείο οικογένειας, ή η ύπουλη στοχοποίηση των γυναικών της γενιάς μου για το δημογραφικό, δυστυχώς απλώς διασφαλίζουν την τελευταία θέση της χώρας μας και στην επόμενη Ευρωπαϊκή έρευνα για τον δείκτη ισότητας. Τώρα οι αφηγηματικές τέχνες, μιας και είναι σε συνομιλία με την κοινωνία μπορούν να βοηθήσουν στο να γίνει ο κόσμος μας λίγο πιο ισότιμος. Όσο περισσότερο βλέπουμε ισότιμες συμπεριφορές τόσο περισσότερο είναι πιθανό να τις ενσωματώσουμε. Υπάρχει μια δειλή μετατόπιση στη μικρή οθόνη με γυναίκες να βρίσκονται στο κέντρο της αφήγησης και άρα φορείς της βασικής ιστορίας αρκετών σήριαλ. Παρακολουθούμε δηλαδή την ιστορία τους και αυτές έχουν ολοκληρωμένους και πολυδιάστατους χαρακτήρες, ενώ μέχρι πρόσφατα οι γυναίκες κατά κόρον φώτιζαν τον κεντρικό ήρωα, είτε ως ερωτικά αντικείμενα, είτε ως μανάδες. Παρόλαυτα στο σύνολο των ρόλων οι γυναίκες παραμένουν αισθητά λιγότερες στη μικρή οθόνη και άρα εκπροσωπούνται λιγότερο από τους άντρες. Στο θέατρο, σε μια μικρή έρευνα που κάναμε ως woma για τη θεατρική χρονιά 2022-2023 εξετάζοντας τα δεδομένα του Εθνικού, του ΚΘΒΕ, του Θεσσαλικού, της Στέγης, της ΕΛΣ και του ελεύθερου θεάτρου (όπως αυτό εκφράζεται μέσω της λίστας του Αθηνοράματος) βρήκαμε ενδεικτικά ότι στο σύνολο των παραστάσεων, τη σκηνοθεσία μόνο το 30% ανέλαβαν γυναίκες, το σχεδιασμό φωτισμών ανέλαβαν μόνο κατά 35% και τη συγγραφή έργου και σύνθεση μουσικής (όπου πέρα από τους σύγχρονους καλλιτέχνες μπορεί να επιλεχθεί και έργο ατόμων που δεν είναι εν ζωή) το ποσοστό πέφτει σε 23,6% και 12,5% αντίστοιχα. Και ενώ από τους ηθοποιούς που απασχολήθηκαν συνολικά περίπου το 44,5% ήταν γυναίκες, κατά μεγάλο ποσοστό εκείνες κράταγαν περιφερειακούς και όχι κεντρικούς ρόλους. Όλα αυτά πέρυσι, μεσουρανούντος του MeToo και με την αίσθηση ότι το ζήτημα της ισότητας έχει έρθει σε πρώτο πλάνο ή «έχει γίνει μόδα».
Πες μου για τη συμμετοχή σου στο Ναυάγιο. Πατάει και πάνω σε αληθινά γεγονότα σωστά;
Με γοητεύει πολύ αυτή η δουλειά γιατί έχει τόλμη. Οι συνεργάτες πέρα από τρομερής πάστας άνθρωποι είναι και γενναίοι. Γίνονται πράγματα που δεν έχουν ξαναγίνει στην ελληνική τηλεόραση, πόσω μάλλον σε καθημερινή σειρά που υπακούει στους πιο γρήγορους ρυθμούς παραγωγής. Σε προσωπικό επίπεδο, είναι ένα επόμενο βήμα γιατί είναι ένας εντελώς διαφορετικός χαρακτήρας από την Ουρανία, αλλά και γιατί πρέπει να αποδώσω σε γρήγορους ρυθμούς δύσκολες ψυχικά σκηνές. Γυρνάω σπίτι εξουθενωμένη και από τη φόρτιση και επειδή αυτομαστιγώνομαι που δεν τα κατάφερα σε αυτή ή την άλλη σκηνή και ευτυχώς κάνω κωμωδία το βράδυ στο θέατρο και ισιώνω. Ο άλλος λόγος που μου αρέσει αυτή η σειρά είναι ότι στο κέντρο της αφήγησης είναι η διαχείριση του συλλογικού τραύματος. Διαχειρίζεται ένα πολύνεκρο δυστύχημα, και την αντιμετώπιση του από τους επιζώντες και τους συγγενείς των θυμάτων. Η σειρά είναι προϊόν μυθοπλασίας, οι χαρακτήρες είναι όλοι φανταστικοί. Δε χρειάζεται όμως μεγάλη φαντασία για να σκεφτούμε παρόμοια «ναυάγια» πρόσφατα ή όχι, στη θάλασσα ή όχι και να αναλογιστούμε πως τα διαχειριζόμαστε, αν ρίξαμε ποτέ σωστά φώς στις ιστορίες των ανθρώπων τους και αν κάναμε ό,τι έπρεπε για να διασφαλίσουμε πως δε θα ξαναγίνουν.
