Την Παρασκευή 10 Νοεμβρίου, ο Στέλιος Τσουκιάς έρχεται στον Σταυρό του Νότου Club με full band που απαρτίζεται από νέους μουσικούς. Με ανανεωμένο πρόγραμμα επιστρέφει στον χώρο όπου εμφανίζεται σταθερά, κάθε χρόνο από το 2018, για να παρουσιάσει τραγούδια από τα δύο προσωπικά του άλμπουμ (ΑΓΙΟΣ ΨΕΥΤΗΣ, ΚΟΙΤΑΖΩ ΕΞΩ), νέα τραγούδια που έγραψε το καλοκαίρι και επιλεγμένα κομμάτια από την ελληνική δισκογραφία, όλα όσα τον έχουν επηρεάσει και έχουν καθορίσει την αισθητική του. Τραγούδια από τους Παύλο Σιδηρόπουλο, Γιάννη Αγγελάκα, Διάφανα Κρίνα, Θανάση Παπακωνσταντίνου αλλά και τραγουδοποιούς και συγκροτήματα της νέας γενιάς όπως οι Villagers of Ioannina City, οι Λάργκο, το Παιδί Τραύμα και άλλοι, μπλέκονται αριστοτεχνικά σε ένα πρόγραμμα που επιμελείται ο ίδιος και η ραδιοφωνική παραγωγός Κυριακή Αιλιανού. Εμείς τον συναντήσαμε λίγο πριν την εμφάνιση του αυτή και μας μίλησε για τα τραγούδια του, τις εμπνεύσεις του και όλα όσα είναι και σκέφτεται.
Τι θα δούμε και τι θα ακούσουμε στη σκηνή του Σταυρού του Νότου αυτή τη φορά;
Νέα μπάντα, νέα τραγούδια και πιο έντονη ενέργεια! Ο ήχος πια είναι πιο ηλεκτρικός, με ηλεκτρονικά στοιχεία, μπλουζ και ροκ διάθεση, αλλά και στοιχεία από την παράδοση. Διάλεξα τους μουσικούς με πολύ προσοχή και έχουμε γίνει ήδη μία ομάδα. Θα είναι για πρώτη φορά στη σκηνή δίπλα μου ο Πρόδρομος Μυστακίδης στα τύμπανα, ο Άγγελος Αϊβάζης στην ηλεκτρική κιθάρα και ο Ιάσονας Οικονόμου στο μπάσο, μαζί με την Λόλα Γιαννοπούλου στη φωνή και τον Στέφανο Χαμαλίδη στην τρομπέτα, γνώριμους από τις περσινές μου εμφανίσεις. Είμαι πολύ χαρούμενος που θα βρεθεί στη σκηνή, παρέα μας, και ο εκρηκτικός Γιώργης Στρατάκης και θα παρουσιάσουμε και ένα νέο τραγούδι μας, πρώτη φορά στο κοινό. Ανυπομονώ!
Θέλω να πάμε λίγο πίσω και να μου πεις πώς ξεκινάει η σχέση σου με τη μουσική. Τι θυμάσαι;
Θυμάμαι τη γιαγιά μου καλοκαίρι στο εξοχικό μας στο Πόρτο Ράφτη να τραγουδάει «Το τραμ το τελευταίο». Ήμουν 11 χρονών και νομίζω τότε μου γεννήθηκε η επιθυμία να πάρω μία κιθάρα για να μάθω να τραγουδάω αυτό το τραγούδι. Μετά, ήρθα στην εφηβεία μου σε επαφή με τα «Μπλουζ του Πρίγκιπα» του Παύλου Σιδηρόπουλου και ύστερα ακολούθησαν οι Τρύπες, τα Ξύλινα Σπαθιά, τα Διάφανα Κρίνα, μέχρι να γίνει η μεγάλη έκρηξη μέσα μου, με την μουσική του Θανάση Παπακωνσταντίνου, όταν άκουσα για πρώτη φορά τον «Βραχνό Προφήτη». Παράλληλα, και όταν άρχιζα να παίζω κιθάρα και να συνοδεύω τον εαυτό μου σε ένα ικανοποιητικό επίπεδο, μαζευόμασταν τις Κυριακές στο σπίτι των παππούδων μου και στήναμε γλέντια με ρεμπέτικα και παλιά λαϊκά τραγούδια. Και πλέον αργότερα, ως φοιτητής στη Σάμο μετέφερα αυτό το γλέντι σε ρεμπετάδικα και τότε απέκτησα πρώτη φορά επαφή με το κοινό. Ήταν μεγάλο σχολείο και εκεί θεωρώ πως μεγάλωσα, τόσο μουσικά όσο και ως ερμηνευτής πάνω στο πάλκο, στο αλάνθαστο πεδίο της σκηνής.
Είναι αρκετά πολιτικοποιημένο το υλικό σου. Επιλογή ή συμβαίνει αυτόματα;
Συμβαίνει αυτόματα και κυρίως αφού επέστρεψα από το Λονδίνο, όπου και έμεινα αρκετό καιρό, περίπου πέντε χρόνια. Εκεί, ήρθα αντιμέτωπος με τον σκληρό καπιταλισμό και την απρόσωπη πλευρά μιας τεράστιας πόλης που τρέχουν όλοι σαν τα χάμστερς. Άρχισα να αισθάνομαι μεγάλη πίεση με όσα βίωνα και έβλεπα γύρω μου και τότε μου βγήκε έντονα η επιθυμία να γράψω αυτό που ζούσα, να μην το προσπεράσω ως σύμπτωμα, να βοηθήσω κι άλλους της γενιάς μου να βρουν φωνή μέσα από το λόγο αυτό. Έτσι δημιούργησα και τον «Άγιο Ψεύτη», το ομότιτλο τραγούδι του πρώτου άλμπουμ που κυκλοφόρησε το 2019. Αν έχει και πολιτική χροιά, ίσως είναι γιατί κάθε μας πράξη και απόφαση είναι και πολιτική. Επιλογή μου ήταν να ζω εκεί, να δουλεύω για μια τεράστια πολυεθνική και να υπόκειμαι σε πλαίσια μη κανονικά, πάντα κατά την ταπεινή μου άποψη και πάλι, μια τέτοια πράξη ήταν η απόφασή μου να φύγω από το Λονδίνο και αυτήν την τρέλα που θεωρείται από ανάγκη κανονικότητα και να επιστρέψω στη χώρα μου. Και δεν ζω εκτός πραγματικότητας. Εξακολουθώ να δουλεύω ως data scientist και χαίρομαι για αυτό. Αλλά το κάνω με τους δικούς μου όρους ή τουλάχιστον με τρόπο που με κάνει να κοιμάμαι καλά τα βράδια. Και από τότε γράφω με τον τρόπο μου για ό,τι με βαραίνει σε κοινωνικό επίπεδο, για ό,τι με προβληματίζει ως πολίτη και της χώρας και ως επισκέπτη αυτού του πλανήτη και θα μου φαινόταν παράξενο να μην το έκανα με όσα συμβαίνουν γύρω μας.
Στο τραγούδι το τελευταίο στο «Χαρμάνη», νιώθω λίγο ότι είχες ανάγκη να τραγουδήσεις την Αθήνα. Ως παιδί των Εξαρχείων ποια είναι η σχέση σου με την πόλη και τα Εξάρχεια;
Παρότι αγαπώ πολύ τη φύση και την ενέργεια που μου δίνει όταν βρίσκομαι κοντά της, ζω στο κέντρο της πρωτεύουσας και νιώθω πως έχω την ανάγκη να γράψω για αυτά που παρατηρώ καθημερινά. Οι εικόνες και οι αναφορές γύρω μου είναι αστικές. Τα τσιμέντα, τα γκράφιτι, οι γειτονιές με τα στενά και τα μπαράκια, οι άστεγοι και ταυτόχρονα οι κουστουμάτοι που περνούν από δίπλα τους στην Πανεπιστημίου, η ατέλειωτη κίνηση όπου ο ένας προσπαθεί να προσπεράσει τον άλλον και οι σχέσεις που αναπτύσσουμε με τους ανθρώπους κάτω από αυτές τις συνθήκες. Ο Παύλος Σιδηρόπουλος έγραψε στον Χαρμάνη, τις εικόνες και τα συναισθήματα του γυρνώντας ένα βράδυ στη γειτονιά που μεγάλωσα και εγώ μετέπειτα. Έτσι, σκέφτηκα πως θα ήταν ωραίο να γυρίζαμε ένα βίντεο δείχνοντας τα στενά των Εξαρχείων, την μπαζωμένη πλατεία σήμερα, τα γκράφιτι με τα αμέτρητα μηνύματα πολιτικής απέχθειας, το ιστορικό σινεμά ΒΟΞ και δρόμους που μου θυμίζουν έντονα την εφηβική μου ηλικία. Το μόνο που παραλείψαμε, είναι η έντονη αστυνομική παρουσία σχεδόν σε κάθε στενό πια, κάτι που δεν υπήρχε στην εποχή του Παύλου. Από τότε έχει αλλάξει πολύ η περιοχή, αλλά ακόμα κρατάει στο DNA της και μια καλλιτεχνική αύρα που σπάνια την βρίσκεις αλλού στην Αθήνα. Μέσα από αυτές τις εικόνες μπορεί να έρθει σε επαφή με τα περιβόητα Εξάρχεια και κάποιος που δεν έχει πάει ποτέ, είτε γιατί μένει εκτός Αθηνών είτε γιατί, απλά, ακούει τα συστημικά μέσα και νιώθει ότι θα κινδυνέψει, πράγμα που απέχει από την πραγματικότητα.
Αλλάζει αυτή περιοχή προς μια κακή κατεύθυνση;
Έχει αλλάξει κυρίως λόγω της αστυνομικής παρουσίας και το γεγονός αυτό έχει κάνει πιο έκρυθμη την ατμόσφαιρα. Προσωπικά, όποια φορά έχω βρεθεί αυτόπτης μάρτυρας σε μία ένταση, υπήρχε σύγκρουση με αστυνομικές δυνάμεις. Αντί δηλαδή να βλέπουμε την αστυνομία να προσπαθεί να επέμβει σε ένα συμβάν που έχει δημιουργηθεί μεταξύ δύο ομάδων ταραχοποιών, η σύρραξη γίνεται μεταξύ των αστυνομικών και μιας ομάδας που προσπαθεί να προβάλλει αντίσταση. Κάτι πάει πολύ στραβά εδώ: ποιος απειλείται και ποιος απειλεί; Ποιος είναι ο ρόλος της κάθε ομάδας; Στα Εξάρχεια παίζονται άλλα παιχνίδια κατά την άποψή μου. Και σίγουρα τα παιχνίδια αυτά είναι και πολιτικά. Το είδαμε να προαναγγέλεται από πριν αλλάξει η κυβέρνηση το 2019. Πλέον το ζούμε με διάφορες παράλογες αποφάσεις όπως αυτή με τον σταθμό του Μετρό που δεν ήταν αρχικά σχεδιασμένο να υπάρχει στην πλατεία των Εξαρχείων. Όμως, ξανά εκείνη τη χρονιά άλλαξε ο σχεδιασμός και μεταφέρθηκε εκεί, αρκετά μακριά από το Μουσείο όπου λογικά έπρεπε να υπάρχει σταθμός όπως σε κάθε ευρωπαϊκή πόλη. Παιχνίδια εξουσίας και μια υπερβολή σε όλα που μόνο κακό κάνει σε μια περιοχή που έχει μόνιμους κατοίκους εδώ και πολλές δεκαετίες, καλλιτέχνες, φοιτητές, καταστήματα, μπαρ και ταβερνάκια ξεχωριστά. Μια περιοχή με ιδιαίτερο χρώμα, που συγκεντρώνει νέους ανθρώπους, που γειτονεύει με το Πολυτεχνείο και το Αρχαιολογικό Μουσείο, που είναι ακριβώς κάτω από τον Λυκαβηττό. Τα Εξάρχεια δεν είναι το κακό σπυρί του Δήμου αυτού. Αντιθέτως, είναι ένας ζωντανός ιστός που τον έχει ανάγκη η Αθήνα. Και το λέω ως ταξιδιώτης που έχει δει παρόμοιες συνοικίες και σε άλλες πόλεις της Ευρώπης.
Ο χώρος της μουσικής είναι δύσκολος για έναν νέο άνθρωπο; Μπορεί να γίνει επάγγελμα και να επιβιώνεις;
Είναι πραγματικά δύσκολο να ζεις από τη μουσική. Αυτό συμβαίνει για πολλούς λόγους. Αρχικά η πολιτεία, το είδαμε και μέσα στην πανδημία και στο κοντινό παρελθόν με το Προεδρικό Διάταγμα 85, δε μεριμνά για τους καλλιτέχνες. Τους θεωρεί παρακράτος και αυτό από μόνο του κάνει την επιβίωση άθλο. Ένας άλλος λόγος είναι η ύφεση των δισκογραφικών εταιριών. Όλοι μας πια πληρώνουμε μόνοι μας τις ηχογραφήσεις, την παραγωγή και την προώθηση. Αυτό μπορεί να μας κάνει να νιώθουμε ανεξάρτητοι, και καλλιτεχνικά ελεύθεροι, αλλά δυσκολεύει ακόμα περισσότερο τη δημιουργία νέων τραγουδιών λόγω του υψηλού κόστους. Νιώθω τυχερός που μπορώ και να ασχολούμαι στην καθημερινότητα μου με αυτό που σπούδασα, ως data scientist. Με βοηθάει να χρηματοδοτώ την τέχνη μου, αλλά παράλληλα να γειώνομαι κιόλας. Είναι εύκολο να χαθείς μέσα σε ένα αχαρτογράφητο σύμπαν. Χρειάζομαι και τα πόδια μου στη γη.
Εσύ τι δυσκολίες αντιμετώπισες;
Σίγουρα με την πρωινή μου δουλειά ο χρόνος είναι περιορισμένος και πολλές φορές δεν μου φτάνει να μελετάω όσο θέλω. Πέρα από αυτό, λόγω της πολυετούς διαμονής μου στο εξωτερικό σε μία ηλικία που «χτίζεις» παρέες και μουσικές – ήμουν 25 χρονών-, παρακολουθούσα τα πράγματα από απόσταση. Φρόντιζα όμως να ενημερώνομαι για το τι γίνεται μουσικά στην πόλη που μεγάλωσα και τώρα νιώθω ότι με τις παραστάσεις που απέκτησα στον Λονδίνο, είμαι έτοιμος να φτιάξω τη γέφυρα μεταξύ αυτών των δύο πόλεων, πάνω σε νότες και στίχους.
Ξεχωρίζω πολύ το τραγούδι «Το φρικιό». Αισθάνθηκες ποτέ «Φρικιό» μέσα σε αυτόν τον κόσμο;
Στην Αγγλία. Θυμάμαι τους πρώτους μήνες είχα δεχτεί πολλά ρατσιστικά σχόλια όταν έλεγα ότι είμαι Έλληνας. Ήταν και η εποχή του Grexit και με αντιμετώπιζαν ως τον κακομοίρη που δεν είχε να φάει στη χώρα του, αλλά και που ευθύνεται για την κατάντια του γιατί έκλεβε την Ευρώπη με την τεμπελιά του. Τώρα που ανέσυρα αυτήν την ανάμνηση, αν εγώ αισθάνθηκα σφίξιμο και κρύο μέσα στην ψυχή μου, αναρωτιέμαι πώς μπορεί να αισθάνεται κάποιος που συνεχώς στοχοποιείται λόγω του σεξουαλικού του προσανατολισμού ή λόγω της καταγωγής του από μία άλλη χώρα -στα μάτια μας υποανάπτυκτη- ή ένας μετανάστης που έφυγε από τη χώρα του για να σωθεί. Ε! δε γίνεται να μην είμαστε ευαίσθητοι μπροστά στα αυτονόητα. Γι’ αυτό και αποφάσισα να κυκλοφορήσω το «Φρικιό». Δεν ξέρω αν ένα τραγούδι μπορεί να αγγίξει μια ευαίσθητη χορδή και να αφυπνίσει κάποιους. Και ένας άνθρωπος να προβληματιστεί κέρδος θα είναι.
Και μετά το Σταυρό του Νότου τι;
Συνεχίζουμε τις ζωντανές εμφανίσεις εκτός Αθήνας. Στις 9 Δεκεμβρίου είμαι καλεσμένος στο TEDx Πάτρας που φέτος έχει μια πολύ ενδιαφέρουσα θεματική Bridging Within (Γεφύρωση), στις 22 Δεκεμβρίου θα εμφανιστούμε στο Βόλο στο Café Santan και στις 23 Δεκεμβρίου στη Θεσσαλονίκη στη Μικρή Σκηνή, το παλιό στούντιο «Αγροτικόν» του Νίκου Παπάζογλου! Από τώρα περιμένω αυτή τη στιγμή, να νιώσω την ενέργεια που κουβαλάει ο χώρος αυτός. Ετοιμάζω παράλληλα νέα τραγούδια, θα τα μοιραστώ μαζί σας το 2024. Ανυπομονώ για όλα!
