ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΤΕΡΖΗ
"Ο μεγαλύτερος εχθρός της τέχνης είναι η ανυπαρξία περιορισμών"
Ορσον Γουέλς
Φέτος συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννηση του Όρσον Γουέλς και στις 3 Σεπτεμβρίου θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε σε επανέκδοση την ταινία "Φάλσταφ" (γνωστή και ως "Οι καμπάνες του μεσονυχτίου") που γύρισε στα 1965-1966 και για πολλά χρόνια είχε αποσυρθεί διεθνώς, για νομικούς λόγους. Το φιλμ είναι ουσιαστικά ο φόρος τιμής του Γουέλς στον Σαίξπηρ και ήταν η ταινία που ο δημιουργός της ξεχώριζε απ' όλα τα έργα του. Βασίζεται σε μια σύνθεση αποσπασμάτων από τα έργα του Βρετανού δραματουργού «Ερρίκος ο 4ος», «Ριχάρδος ο 2ος», "Ερρίκος ο 5ος" και «Οι εύθυμες κυράδες του Γουίντσορ». Είναι μια σύνθεση που ο Γουέλς είχε πρωτοπαρουσιάσει το 1939 με το θεατρικό του έργο "Πέντε βασιλιάδες", σε ηλικία μόλις 25 ετών. Η ταινία ξεκίνησε να γυρίζεται ως ισπανο-γαλλο-ελβετική συμπαραγωγή, με κορυφαίους ηθοποιούς: Τζον Γκίλγουντ, Ζαν Μορό, Μάργκαρετ Ράδερφορντ, Φερνάντο Ρέι, Κιθ Μπάξτερ, Μαρίνα Βλαντί, αφηγητή τον Ραλφ Ρίτσαρντσον, και τον Γουέλς στον ρόλο του Φάλσταφ. Αλλά κάποια στιγμή, όπως ήταν... σύνηθες για τις ταινίες του Γουέλς, τα χρήματα τελείωσαν και τα γυρίσματα σταμάτησαν. Εντέλει ολοκληρώθηκε με 750.000 δολάρια από τον Καναδό συμπαραγωγό των ταινιών της σειράς Τζέιμς Μποντ, Χάρι Σάλτζμαν, ο οποίος απέκτησε και τα δικαιώματα εκμετάλλευσης για όλες τις χώρες του κόσμου εκτός Ισπανίας και Γαλλίας, για τις οποίες τα είχε εξαρχής ο Ισπανός συμπαραγωγός Εμιλιάνο Πιέδρα.
O Φάλσταφ, ο ήρωας της ταινίας, είναι ένας ασυγκράτητος γλεντζές, από την εποχή της «εύθυμης Αγγλίας», φίλος και προστάτης του διαδόχου του θρόνου, τη στιγμή που ο βασιλιάς-πατέρας, ο Ερρίκος ο Δ' είναι αυστηρός και επικριτικός. Όταν όμως ο πρίγκιπας ανέβει στον θρόνο, με τον θάνατο του πατέρα του, απαρνιέται τον παλιό του φίλο, καθώς το στεγνό "τυπικό" της αυλής δεν έχει σημεία επαφής με τη χαρά της ζωής που εκπροσωπεί ο Φάλσταφ. Και ο γερο-μπουφόνος θα πεθάνει πικραμένος, μόνος...
Ο Όρσον Γουέλς "εισέβαλε" ορμητικά στη δημόσια σφαίρα το 1938, τρομοκρατώντας τους ακροατές του αμερικανικού ραδιοφώνου με το έργο του Χ. Τζ. Γουέλς «Ο πόλεμος των κόσμων». Με την εντύπωση ότι εξωγήινα όντα είχαν εξαπολύσει επίθεση στον πλανήτη μας, ο κόσμος βγήκε πανικόβλητος στους δρόμους αναζητώντας καταφύγιο! Η φήμη που απέκτησε ο Γουέλς από τον «Πόλεμο των κόσμων» δεν άφησε αδιάφορο το Χόλιγουντ, το οποίο σύντομα τον κάλεσε να δουλέψει εκεί, και το 1941 σκηνοθέτησε την πρώτη του ταινία, τον "Πολίτη Κέιν". Τον ακολούθησαν όλα τα μέλη της θεατρικής του ομάδας, του θιάσου Μέρκιουρι (15 ηθοποιοί του έπαιξαν στον «Κέιν»). Το χρονικό λέει ότι ο έμπειρος διευθυντής φωτογραφίας Γκρεγκ Τόλαντ τον βοήθησε να ξεπεράσει την άγνοιά του για τα στοιχειώδη του κινηματογράφου μέσα σε ένα απόγευμα. Αφομοίωσε και ανέπτυξε δημιουργικά, στην κατεύθυνση μιας σκηνοθετικής "ματιάς", τεχνικές που μέχρι τότε ήταν διάσπαρτες σε διάφορα κινηματογραφικά έργα. Τεμάχισε και ανασύνθεσε τους αφηγηματικούς χρόνους, υιοθέτησε ρηξικέλευθες γωνίες λήψης και κινήσεις της μηχανής, ουσιαστικά πραγματοποίησε ένα τεράστιο άλμα στην εξέλιξη της κινηματογραφικής γλώσσας, άλμα για το οποίο το κοινό της εποχής δεν ήταν αρκούντως προετοιμασμένο. Πολύ περισσότερο, οι υπεύθυνοι της βιομηχανίας του κινηματογράφου δεν ήταν σε θέση να το εκτιμήσουν..
