Γεννημένος στις Μηλιές του νομού Ηλείας, κοντά στην Αρχαία Ολυμπία, όπου και έζησε μέχρι τα δεκαοκτώ του, ο Δημήτρης Λέντζος γράφει ποίηση, διηγήματα, θεατρικά έργα, αλλά και, ίσως πριν απ' όλα, στίχους για τραγούδια. Απλή, λιτή και βιωματική η στιχουργία του, όμως, όχι μόνο δεν αποφεύγει τα σημαντικά και καίρια ζητήματα της ανθρώπινης ύπαρξης -τόσο σε προσωπικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο- αλλά, αντιθέτως, προσπαθεί να εμβαθύνει σε αυτά και να τα κατανοήσει, στην καθημερινή, αλλά και στη διαχρονική διάστασή τους.
Πριν από λίγο καιρό κυκλοφόρησε (από τις εκδόσεις Μετρονόμος) το διπλό CD Ο γύρος του θριάμβου, στο οποίο συγκεντρώθηκαν τραγούδια με δικούς του στίχους, οι οποίοι δεν είχαν κυκλοφορήσει μέχρι τότε σε δίσκο. Δύο εντυπωσιακές αριθμητικά, αλλά και ποιοτικά ομάδες, η συνθετική των Μανώλη Ανδρουλιδάκη, Θανάση Γκαϊφύλλια, Στάθη Γκότση, Παντελή Θαλασσινού, Πάνου Μπούσαλη, Μιχάλη Νικολούδη, Νεοκλή Νεοφυτίδη, Αντώνη Παπαγγελή, Μίλτου Πασχαλίδη, Φίλιππου Πλακιά, Νίκου Πλατύραχου, Γιώργου Σχοινά, Μιχάλη Τερζή και Χρήστου Λεοντή και η ερμηνευτική των Νίκου Ανδρουλάκη, Ρίτας Αντωνοπούλου, Φωτεινής Βελεσιώτου, Παντελή Θαλασσινού, Βίκυς Καρατζόγλου, Ζαχαρία Καρούνη, Βασίλη Λέκκα, Πάνου Μπούσαλη, Ζωής Παπαδοπούλου, Σοφίας Παπάζογλου, Μίλτου Πασχαλίδη, Φίλιππου Πλακιά, Ηρούς Σαΐα, Ελένης Τσαγκαράκη, Ιωάννας Φόρτη και Μπέττυς Χαρλαύτη δίνουν ήχο και «ζωή» στον λόγο ενός στιχουργού της νέας γενιάς, που σεμνά και αθόρυβα καταγράφει την προσωπική του αφήγηση, η οποία ταυτόχρονα αποτελεί την ήδη όχι ευκαταφρόνητη ιστορία του στον χώρο του σύγχρονου ελληνικού τραγουδιού.
Συνομιλήσαμε με τον Δημήτρη Λέντζο, τόσο για το από πού έρχονται και πώς εμπνέονται οι στίχοι των τραγουδιών όσο και για το πώς μεταβαίνουν στον φυσικό τους προορισμό, ένα όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κάθε φορά τμήμα της κοινωνίας.
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
* Υπάρχει κάτι που συνδέει αυτά τα τραγούδια μεταξύ τους, πέραν φυσικά του γεγονότος ότι έχετε γράψει τους στίχους σε όλα, οι οποίοι μέχρι στιγμής δεν υπήρχαν σε δίσκο;
Σε αυτόν τον δίσκο, όπως και σε όλους που έχουν τα χαρακτηριστικά του «κύκλου τραγουδιών», υπάρχει πάντα ένας υπόγειος δεσμός που συγκρατεί σφιχτά όλα αυτά τα τραγούδια. Δεν θα ήταν άλλωστε σωστό, λόγω της συμμετοχής τόσων πολλών και διαφορετικών συνθετών, να μην υπάρχει αυτή η προϋπόθεση, τουλάχιστον εξαρχής. Τώρα, το αποτέλεσμα πάντοτε κρίνεται...
* Προσεγγίζετε διαφορετικά έναν στίχο, τόσο από πλευράς θεματολογίας όσο και μορφής, ανάλογα με το αν τον προορίζετε για ποίημα ή για μελοποίηση;
Πάντα ένα τραγούδι έχει διαφορετική επιλογή γραφής από ένα ποίημα. Αλλά η μεγαλύτερη αυταπάτη είναι αυτή η «επιλογή», διότι αποδεικνύεται πολλάκις ότι ποιήματα γίνονται υπέροχα τραγούδια, και το αντίθετο, πολλοί στίχοι τραγουδιών δεν έγιναν μεγάλα τραγούδια. Σε κάθε περίπτωση, όμως, στους στίχους των τραγουδιών μου θέλω πάντα να υπάρχει ενεστώσα η ποίηση εντός τους.
* Βλέπετε ο ίδιος κάποια θέματα ή έστω συγκεκριμένα στοιχεία να επανέρχονται ή ακόμη και να καθορίζουν τη στιχουργία σας;
Πολλά στοιχεία καθορίζουν τη στιχουργία μου και με δεσμεύουν, πολλές φορές καθοριστικά. Το βλέπω, έχω τις νυχιές τους στο σώμα μου. Θα ήταν υποκρισία, άλλωστε, αν έλεγα το αντίθετο, αυτό όμως με οδηγεί τελικά στην ελευθερία και στη λύτρωση. Θέλει ψηλές σκαλωσιές η τέχνη του τραγουδιού για να φτάσει κανείς στα υπόγεια της ψυχής και των αισθημάτων.
* Ποιες συνεργασίες σας, κατ' αρχάς με συνθέτες, και μετά με ερμηνευτές, ξεχωρίζετε περισσότερο και γιατί;
Αυτές οι ερωτήσεις έχουν συνήθως κάτι το ωραία «προβοκατόρικο», αλλά δεν τις αποφεύγω. Απαντώ εξαρχής ότι με όσους έχω συνδεθεί (συνθέτες και τραγουδιστές) μέσω των τραγουδιών μου τους τιμώ και τους αγαπώ, επειδή τραγούδια δίνω μόνον σε φίλους μου συνήθως. Πέραν αυτού, όμως, θα ήθελα να πω εδώ ότι αυτοί που με «σημάδεψαν» είναι ο Χρήστος Λεοντής, ο Μιχάλης Τερζής και ο Νεοκλής Νεοφυτίδης, και από τραγουδιστές ο Δημήτρης Μητροπάνος, ο Νίκος Δημητράτος και ο Γιώργος Νταλάρας.
* Αντίστοιχα, ποια τραγούδια του δίσκου σημαίνουν κάτι περισσότερο για εσάς, τόσο συναισθηματικά όσο και για το περιεχόμενο, ίσως ακόμη και για τον τρόπο γραφής τους;
Θα απαντήσω ότι όλα τα τραγούδια του δίσκου αυτού σημαίνουν, στο όλον και στο μέρος τους, πολλά για εμένα, από διαφορετικές αφετηρίες το καθένα. Δεν θα ήθελα, όμως, εδώ να μπω σ' αυτόν τον συναισθηματικό «διαμελισμό», επειδή δεν θα με οδηγήσει πουθενά...
* Γράφετε τους στίχους των τραγουδιών έχοντας πάντα μια συγκεκριμένη φωνή κατά νου ή όχι απαραίτητα;
Εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων που είχαν τα χαρακτηριστικά της «παραγγελίας», ποτέ δεν προηγείται της γραφής ενός τραγουδιού μου η επιλογή μιας συγκεκριμένης φωνής. Συνήθως, όταν γράφω ένα τραγούδι, έχω μια παράξενη βραχνή φωνή δική μου με την οποία το ενδύω μέσα μου.
* Στίχους σας έχουν ερμηνεύσει πολλοί άνδρες, αλλά και γυναίκες, πιστεύετε γενικά ότι ταιριάζουν περισσότερο σε ανδρικές, σε γυναικείες φωνές ή εξίσου;
Θα έλεγα ότι οι φωνές που ταιριάζουν πιο πολύ στα τραγούδια μου είναι ανδρικές, υπάρχουν όμως και κορυφαίες γυναικείες στιγμές, και είμαι πολύ ευτυχής γι' αυτό.
* Υπάρχουν κάποια τραγούδια στον δίσκο που, αν και παλαιότερα, σας εντυπωσιάζουν ακόμη κι εσάς με το πόσο επίκαιρα είναι στην τωρινή κοινωνικοπολιτική συγκυρία ή ακόμη και την περιγράφουν;
Τα τραγούδια υποτίθεται πως είναι πάντα νομοτελειακά προφητικά, υποτίθεται, το τονίζω αυτό. Όταν, όμως, συμβαίνει πραγματικά, είναι τόσο σπουδαίο και δυνατό. Θα ήθελα να ξεχωρίσω μερικούς στίχους σ' αυτή την εργασία, «κι έχεις το δάχτυλο κομμένο στη σκανδάλη», ή «θα σ' το πω και πάλι τώρα, η πληγή είναι ανοιχτή» και άλλους βέβαια.
* Τα πρόσφατα γεγονότα, αλήθεια, από το δημοψήφισμα και μετά, σας έχουν εμπνεύσει για κάποιο τραγούδι ή όχι;
Το δημοψήφισμα ήταν μια κορυφαία στιγμή του ελληνικού λαού και ως τέτοια θα καταγραφεί στη βαθιά συνείδηση της Ιστορίας. Σίγουρα αυτό είναι πολύ δυνατό από μόνο του και δεν θέλει ξένα ρούχα για να βγει στη σκηνή, συνήθως τα μεγάλα «όχι» είναι πάντοτε γυμνά, σαν ωραία στιλπνά αγάλματα στους κήπους της Ιστορίας, και δεν επιδέχονται άλλες ερμηνείες.
* Πώς βλέπετε τη μέχρι τώρα διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, ειδικά σε σχέση με την περιβόητη διαπραγμάτευση;
Όλη αυτή η ιστορία δεν πρέπει να λερώσει ή να αναστείλει την αξιοπρέπεια και τον ανθρωπισμό της Αριστεράς. Θέλουν προσοχή αυτά τα πράγματα, μήπως οι μικρές, τελικά, «πραγματικότητες» καταβροχθίσουν τη μεγάλη «πραγματικότητα» της ουτοπίας και της φαντασίας, γιατί, αν συμβεί αυτό, η Αριστερά θα έχει πληγεί ανεπανόρθωτα.
* Αισιόδοξος για την τελική έκβαση και υπέρβαση της σύνθετης κρίσης που μας ταλανίζει για περισσότερα από πέντε χρόνια;
Θα είναι αφελής όποιος νομίζει ότι θα βγούμε απ' αυτή τη λάσπη πιάνοντας το γλιστερό σχοινί που μας έχουν πετάξει οι άλλοι, οι σωτήρες. Θα πονέσουν οι ώμοι μας και τα γόνατά μας από τη μεγάλη προσπάθεια για να γυρίσει λίγο η πανάρχαια βαριά ρόδα της μοίρας μας. Για να πάμε ένα βηματάκι πιο μπροστά...
* Και τα προσεχή σχέδιά σας;
Είναι πολλά. Κάποια θεατρικά έργα για τον χειμώνα, επίσης κάποια «εκκρεμή» τραγούδια που περιμένουν και, τέλος, ένα νέο βιβλίο με διηγήματα.
Και όταν η πολυπραγμοσύνη συνοδεύεται από σταθερά υψηλή ποιότητα, είναι πάντα ένα πολύ ευχάριστο φαινόμενο...
