Με υπολειτουργία ή ακόμα και κλείσιμο κινδυνεύουν τα περιφερειακά Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ), λόγω της υπουργικής απόφασης περί αναγκαστικής μετακίνησης ειδικευμένων καθηγητών από τα ΓΑΚ και τις δημόσιες βιβλιοθήκες χωρίς καν προηγούμενη αίτηση των ίδιων, όπως τόνισαν οι ομιλητές στη συζήτηση "Τα αρχεία εν κινδύνω;" που διοργάνωσε η Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού (ΕΜΝΕ)-περιοδικό "Μνήμων" και ο Όμιλος Μελέτης Ιστορίας και Κοινωνίας (ΟΜΙΚ).
Φέτος το υπουργείο Παιδείας προχώρησε σε απόσπαση περίπου είκοσι πεπειραμένων εκπαιδευτικών από τα ΓΑΚ προκειμένου να καλυφθούν κενά σε σχολεία. "Τα σχολεία δεν διασώζονται με είκοσι αποσπάσεις, ενώ τα ΓΑΚ αποδυναμώνονται σε μεγάλο βαθμό" ανέφερε η Ευγενία Αδαμοπούλου, μέλος του ΟΜΙΚ, ενώ ο Χρήστος Λούκος, μέλος της ΕΜΝΕ, κατηγόρησε τον υφυπουργό για αδιαφορία, αφού "θριαμβολογούσε στην εκδήλωση για τα 100 χρόνια των αρχείων, ενώ λίγο αργότερα δεν αντιδρούσε στην ανάκληση του προσωπικού των ΓΑΚ".
Τα ΓΑΚ, όπως τονίστηκε στη συζήτηση, πάντα είχαν έλλειψη μόνιμου προσωπικού, που αντιμετωπιζόταν με αποσπάσεις εκπαιδευτικών, οι οποίες κάθε χρόνο ανανεώνονταν. Οι αποσπασμένοι αυτοί διαλέγονταν από την Εφορεία των ΓΑΚ, βάσει του βιογραφικού τους, καθώς και από το υπουργείο Παιδείας και έπρεπε να είναι υποχρεωτικά αρχειονόμοι ή ιστορικοί με εμπειρία στις αρχειακές έρευνες, όπως ορίζει ο σχετικός νόμος του 1992. Αυτό το καθεστώς άλλαξε πέρσι, όταν το υπουργείο αφαίρεσε τη δυνατότητα από την Εφορεία να επιλέγει ένα μέρος των αποσπασθέντων, διορίζοντας μεταξύ άλλων στα ΓΑΚ είκοσι πέντε γυμναστές και έναν ψυκτικό! Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν τα ΓΑΚ Ημαθίας, που πλέον λειτουργούν με τρεις γυμναστές και έναν θεολόγο. Η κατάσταση αυτή οδήγησε τα μέλη της Εταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού (ΕΜΝΕ) σε σκέψεις παραίτησης, οι οποίες όμως απομακρύνθηκαν λόγω του ανθρωπιστικού παράγοντα, όπως αποκάλυψε στη συζήτηση η Αμαλία Παππά, μέλος της ΕΜΝΕ: "Σεβαστήκαμε τις δουλειές των γυμναστών και των καθηγητών οικιακής οικονομίας που, αν δεν έμπαιναν ως αποσπασμένοι στα ΓΑΚ, θα κινδύνευαν με απόλυση". Πλέον όμως η κατάσταση δυσχεραίνει συνεχώς, αφού οι αποσπασμένοι που πριν δυο χρόνια ήταν ογδόντα, φέτος αριθμούν τους εκατόν είκοσι εννέα, με τον αριθμό των μόνιμων και πιο πεπειραμένων υπαλλήλων συνεχώς να φθίνει.
Οι ομιλητές τόνισαν ότι υπό αυτές τις συνθήκες πλήττονται κυρίως τα περιφερειακά ΓΑΚ, που έχουν συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στην ανάδειξη της Ιστορίας του 19ου και του 20ού αιώνα στην Περιφέρεια της Ελλάδας, συμπληρώνοντας ότι το μισό αρχειακό υλικό βρίσκεται στην Περιφέρεια. Αναφέροντας λοιπόν ότι τα ΓΑΚ αποτελούν κέντρα πολιτισμού που συμβάλλουν στην επιστημονική έρευνα, ο Χρήστος Λούκος τόνισε ότι η έλλειψη ενδιαφέροντος για τα ιστορικά αρχεία δείχνει αδιαφορία για την ιστορική γνώση: "Φαίνεται ότι η νεότερη Ιστορία ενδιαφέρει την Πολιτεία μόνο σε εθνικές επετείους και πανηγυρισμούς".
Βασίλης Ανδριανόπουλος
