Του Γιάννη Κοντού*
Το έχω ξαναπεί και το έχω ξαναγράψει, η λογοτεχνία έρχεται σαν κύματα και σαν αφρός καταπάνω μας. Ποτέ δεν ξεχνώ ότι στην πρώτη μας συνάντηση ο Σταμάτης Φασουλής μου είπε τον στίχο του Γιώργου Σεφέρη «Τα μυστικά της θάλασσας ξεχνιούνται στο ακρογιάλι». Έτσι διαλέγεις τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς που θα πορευτείς για μια ζωή μαζί τους.
Μαζί με τα βιβλία του Μένη Κουμανταρέα, που τα έχουν διαβάσει χιλιάδες, εμείς που τον αγαπήσαμε και που θα τον αγαπούμε πάντα έχουμε αναμνήσεις ανεξίτηλες. Τον Μένη με υπογένειο, το 1973, να φεύγει με υποτροφία για τη Δυτική Γερμανία. Τη μεγάλη αγάπη της Νανάς Καλλιανέση του «Κέδρου» για το πρόσωπό του. Αλλά και το βρίσιμο που του έκανε ο Τάκης Σινόπουλος σε μια άτυπη συνεδρίαση της Εταιρείας Συγγραφέων στο εστιατόριο της Καίης Τσιτσέλη, γωνία Βουρνάζου και Τσόχα, γιατί ο Μένης υποστήριζε τον φίλο του ποιητή Νίκο Παναγιωτόπουλο. Ένα μήνα αργότερα ο Σινόπουλος πέθανε στη γενέτειρά του, τον Πύργο.
Η τρυφερή αγάπη για τη γυναίκα του τη Λιλή, το Ξυλόκαστρο τα καλοκαίρια και η παλιά Αίγινα με το ξενοδοχείο «Ναυσικά» του ευγενούς πεζογράφου της γενιάς του '30 Στέλιου Ξεφλούδα. Η χωρίς περιστροφές αδιάλειπτη αγάπη του για καθετί νέο στην τέχνη.
Λίγες μέρες πριν, κυκλοφόρησε η νεανική τους αλληλογραφία με τον Βασίλη Βασιλικό. Ήμουνα στο νοσοκομείο με μαρμαρυγή της καρδιάς και δεν μπόρεσα να πάω στην εκδήλωση, τους φανταζόμουν όμως να χαμογελάνε. Πού έβρισκε τον χρόνο ο πολυγραφότατος Μένης να είναι πανταχού παρών; Παιζόταν στο Ηρώδειο μια μετάφραση του Κώστα Ταχτσή, που είχε αναψοκοκκινίσει σαν κούρκος των Χριστουγέννων. Έβριζε δυνατά την πρωταγωνίστρια Νίκη Τριανταφυλλίδη για τα λόγια που έλεγε και δεν υπήρχαν στη μετάφρασή του - τα είχε προσθέσει ο σκηνοθέτης. Ήμουν κι εγώ εκεί με τον ζωγράφο Γιάννη Μιγάδη και την επίσης ζωγράφο Νίκη Καναγκίνη κι ο ευγενής Μένης προσπαθούσε να κατευνάσει τα πνεύματα. Έπαιζε τον ρόλο του πυροσβέστη, ενώ σε άλλες περιπτώσεις ήταν ο ίδιος που έβαζε τις φωτιές.
Ακόμη στο σπίτι του Νίκου Καββαδία, του «Μαραμπού», όπως τον έλεγαν οι φίλοι του, ο Ταχτσής με τον Κουμανταρέα μέσα στη χούντα προσπαθούσαν να τον πείσουν να υπογράψει για κάποιον αντιστασιακό. Ο Καββαδίας τους έλεγε πως δεν μπορούσε να το κάνει γιατί έψαχνε για δουλειά κι ο Ταχτσής έβγαζε καπνούς από τ' αυτιά. Μια μεγάλη χαρά υπήρξε για τον Μένη όταν ο Γιώργος Μιχαηλίδης ανέβασε το 2007 στο θέατρό του, το «Ανοιχτό Θέατρο», το μοναδικό θεατρικό έργο που έγραψε ο Κουμανταρέας. Ήταν ο «Αλτίν», που παίχτηκε με τον Μάνο Καρατζογιάννη κι αν θυμάμαι καλά ήταν ο ίδιος ο Μάνος που είχε προτείνει το θέμα στον Μένη.
Όταν θυμάσαι έναν φίλο που έζησες μαζί του άπειρες ώρες με αγάπη αλλά και με θυμό, πάντα όμως με ένταση, τα πράγματα μπερδεύονται μέσα σου. Έτσι την ίδια στιγμή που αναπολώ τον πατέρα του Μένη με το γκρι κοστούμι, τη χρυσή αλυσίδα των κλειδιών και το ύφος του Κάρυ Γκραντ, ζωντανεύει μέσα μου και κάτι άλλο. Το κείμενο του Μένη για τους ΕΛΑΣίτες που τον είχανε πιάσει όμηρο στα Δεκεμβριανά, αν και ήταν μικρό παιδί, μαζί με τη μητέρα του. Την ίδια ακριβώς εποχή που είχανε πιάσει και τον ποιητή Σταύρο Βαβούρη και τον μέγα Ανδρέα Εμπειρίκο, που έγραψε το περιβόητο ποίημα «Δρόμος». Οι αναμνήσεις δεν έχουν τέλος.
* O ποιητής Γιάννης Κοντός αφιερώνει αυτό το κείμενο στον Βαγγέλη Ραπτόπουλο
