Νεκροταφείο και οικισμό με αψιδωτά κτήρια της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, "σπάνιο δείγμα οικιστικής αρχιτεκτονικής σε μια περιοχή, που σπανίζουν τα οικιστικά κατάλοιπα της Ύστερης Εποχής Χαλκού (1600-1050 π.Χ.)" όπως επισημαίνει στην έκθεσή της η αρχαιολόγος της ΚΖ ΕΠΚΑ Σοφία Κουλίδου, έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη κατά τη διάρκεια εργασιών κατασκευής του νέου αυτοκινητοδρόμου στα Τέμπη, στη θέση "Ρέμα Ξυδιάς" στον Πλαταμώνα Πιερίας.
Σύμφωνα με την έκθεση της Σοφίας Κουλίδου: "Η θέση χρησιμοποιήθηκε κατ' αρχήν ως νεκροταφείο με μέχρι στιγμής δεκαεννέα αποκαλυμμένους κιβωτιόσχημους τάφους", εκ των οποίων "αρκετοί περιείχαν πλούσια κτερίσματα, όπως αγγεία (χειροποίητα και τροχήλατα μυκηναϊκού ρυθμού), χάλκινους κρίκους, οστέινες χάντρες, πήλινα 'σφονδύλια' ή βαρύδια, χάλκινα μαχαίρια, έναν σφραγιδόλιθο κ.ά." και "κάποιοι είχαν ιδιαίτερα μικρό μέγεθος και προφανώς περιείχαν παιδικούς ενταφιασμούς. Μετά την ταφική χρήση και ίσως παράλληλα με αυτήν κατασκευάστηκαν στην ίδια θέση αρχιτεκτονήματα τα οποία φέρνει τώρα στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη.
Πρόκειται για δύο αψιδωτά κτήρια και μνημειακούς τοίχους (ίσως περιβόλους) που πιθανώς οριοθετούν τον οικιστικό χώρο. Το πρώτο αψιδωτό κτήριο σώζεται στο επίπεδο των λίθινων θεμελίων του και έχει μήκος περίπου 10μ. Στο εσωτερικό των κτηρίων εντοπίστηκαν οι πασσαλότρυπες των πασσάλων που στήριζαν τη στέγη, ίχνη από πήλινες χρηστικές κατασκευές, πληθώρα αγγείων, χειροποίητων αλλά και μυκηναϊκού ρυθμού, καθώς και λίθινα και πήλινα τέχνεργα. Εξωτερικά τους εντοπίστηκαν δύο πιθάρια που σώθηκαν τοποθετημένα στη θέση τους.
Δεύτερο αψιδωτό κτήριο εντοπίστηκε δίπλα στο πρώτο και παράλληλα προς αυτό. Σώζεται επίσης στο επίπεδο των λίθινων θεμελίων του, ενώ συνεχίζεται η αρχαιολογική διερεύνησή του. Σε απόσταση λίγων μέτρων νότια των κτηρίων αποκαλύφθηκαν δύο μνημειακοί τοίχοι - περίβολοι με αδιευκρίνιστη μέχρι στιγμής χρήση, οι οποίοι σχετίζονται με πληθώρα καλής ποιότητας τροχήλατης μυκηναϊκού ρυθμού κεραμικής (Εικ. 13-17) και τμημάτων πιθαριών".
Σύμφωνα με την έκθεση της κ. Κουλίδου "ο αψιδωτός τύπος κτηρίου (οικία;) έχει καταγωγή από τη Μέση Εποχή του Χαλκού (αρχή 2ης χιλιετίας π.Χ.) και δεν έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα στην περιοχή του μακεδονικού Ολύμπου", ενώ ο συσχετισμός των αψιδωτών κτηρίων "με πληθώρα κεραμικής μυκηναϊκού τύπου και ρυθμού επιβεβαιώνει για μία ακόμη φορά την ένταξη της περιοχής στον θεσσαλικό - ευβοϊκό πολιτιστικό κύκλο".
Οι νέες ανακαλύψεις "αποτελούν σπουδαία ευκαιρία για τη μελέτη των κοινωνικών δομών σε μία χρονολογική περίοδο (αρχή της Ύστερης Εποχής Χαλκού / μέσα 2ης χιλιετίας π.Χ.) κατά την οποία η οικιστική αρχιτεκτονική αρχίζει να αντικατοπτρίζει τον σταδιακό σχηματισμό μίας κοινωνικής ιεραρχίας -σε αντιπαραβολή με τη μεσοελλαδική περίοδο, που δεν διαφαίνεται η ύπαρξη σαφών κοινωνικών διαφοροποιήσεων".
"Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας έχει συμπράξει με το υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων που είναι ο κύριος του έργου, με την Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου Α.Ε., καθώς και με την Κοινοπραξία Μαλιακός - Κλειδί (MKC JV), ώστε το πρώτο αψιδωτό μαζί με το πρόσκτισμά του να μεταφερθούν και να αναδειχθούν στο αρχαιολογικό Πάρκο Λειβήθρων. Στον ίδιο χώρο θα παρουσιαστούν όλες οι αρχαιότητες που αποκαλύφθηκαν στο πλαίσιο της κατασκευής της νέας εθνικής οδού ΠΑΘΕ (τμήμα Μαλιακός - Κλειδί) προσφέροντας στον επισκέπτη του πάρκου την πληρέστερη δυνατή πληροφόρηση για τον αρχαίο πολιτισμό της περιοχής του Μακεδονικού Ολύμπου".
Έκπληξη πάντως προκαλεί το γεγονός ότι, ενώ η έκθεση της αρχαιολόγου φέρει ημερομηνία 26 Νοεμβρίου, δημοσιοποιήθηκε μόλις χθες από την κατασκευάστρια εταιρεία "Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου Α.Ε.".
