Την Τρίτη 21 Απριλίου έφυγε από τη ζωή έπειτα από μακρόχρονη και γενναία μάχη με τον καρκίνο ο Κυριάκος Σφέτσας, μια πολύ σημαντική προσωπικότητα της ελληνικής λόγιας μουσικής του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα.
Ο Κυριάκος Σφέτσας γεννήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 1945 στην Αμφιλοχία, αλλά μεγάλωσε στη Λευκάδα. Θεωρούσε τον εαυτό του και είχε όλα τα χαρακτηριστικά του Επτανήσιου και ένα από αυτά ήταν η αγάπη και η κλίση του στη μουσική. Την καλλιέργησε σπουδάζοντας στη Φιλαρμονική Εταιρεία Λευκάδας και στο Εθνικό Ωδείο του νησιού και συνέχισε στο κεντρικό Εθνικό Ωδείο της Αθήνας με πιάνο με καθηγήτρια την Κρινώ Καλομοίρη και θεωρητικά. [Σε ηλικία 19 ετών, ένα βράδυ στο τέλος του Αυγούστου 1964, είχε την τύχη να συνοδεύσει τη μέγιστη Μαρία Κάλλας σε μια αυθόρμητη ερμηνεία της ενός τραγουδιού σε γιορτή σε ένα σπίτι στο Νυδρί της Λευκάδας (ένας από τους παρισταμένους αποτύπωσε το γεγονός σε ένα ερασιτεχνικό φιλμ, το οποίο μπορείτε να παρακολουθήσετε στο YouTube). ]
Με αφορμή και το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου, τον Σεπτέμβριο του 1967 πήγε στο Παρίσι, όπου συνέχισε τις σπουδές του σε ανώτατο επίπεδο στο διάστημα 1969-1972 με υποτροφία του γαλλικού κράτους. Έζησε τα γεγονότα του Μάη του ’68 και όλη την περιρρέουσα ατμόσφαιρα που σίγουρα τον επηρέασαν ως άνθρωπο, πολιτικό ον και μουσικό. Πολύ περισσότερο όμως συνετέλεσε στη διαμόρφωση της μουσικής προσωπικότητάς του η άτυπη μαθητεία του δίπλα σε δύο κορυφαίες φυσιογνωμίες της avant garde, τον Ιάννη Ξενάκη και τον Ιταλό Luigi Nono. [Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Γαλλία δέχτηκε τις πρώτες αναθέσεις έργων και αρκετά από αυτά παρουσιάστηκαν, με την συχνά πολύ πρωτοποριακή γραφή του να αποσπά εγκωμιαστικές κριτικές. ]
Επέστρεψε στην Ελλάδα τον Σεπτέμβριο του 1975 συνεχίζοντας να συνθέτει πολλά και μεγάλου εύρους έργα. Στο έργο του διακρίνονται σαφώς δύο μέρη, οι λόγιες συνθέσεις του και εκείνες που είναι επηρεασμένες από την jazz την οποία αγάπησε πολύ, αν και ποτέ δεν εντάχθηκε αμιγώς σε αυτήν. Η πρώτη κατηγορία χαρακτηρίζεται από έναν ιδιότυπο μινιμαλισμό και κυρίως τη συνεχή προσπάθειά του να «εμβολιάσει» την ευρωπαϊκή πρωτοπορία με στοιχεία της μουσικής της Ανατολής και ιδίως την τροπικότητα (modality), ενώ η δεύτερη εκφράστηκε με τον σχηματισμό της Greek Fusion Orchestra. [Ήταν ένα σχήμα από εκλεκτούς μουσικούς τής τότε ελληνικής jazz σκηνής που εξελίχθηκε σε πολυμελή και συναρπαστική ορχήστρα.] Το τόσο καινοτόμο για την εποχή του album «Χωρίς Σύνορα» του 1980 αποτύπωσε την ανατρεπτική προσέγγισή της, πολλές φορές εκκινώντας από ελληνικά παραδοσιακά τραγούδια ή ανάλογους μελωδικούς πυρήνες. Ασχολήθηκε επίσης πολύ με τη σύνθεση μουσικής για κινηματογραφικές ταινίες.
Η σχετικά ολιγάριθμη δισκογραφία του δείχνει τον ήρεμο, «εσωτερικό» τρόπο με τον οποίο πρωτοπορούσε, όπως για παράδειγμα το «Στο Δρόμο» του 1981, στο οποίο η τουλάχιστον «αιρετική» για τότε αείμνηστη ηθοποιός και ποιήτρια Κατερίνα Γώγου απήγγειλε ποιήματά της με ένα «κοχλάζον» jazz rock υπόβαθρο. [Τακτικός συνεργάτης του στις δισκογραφικές εκδόσεις του ήταν ο αδελφός του, ο σολίστ του βιολοντσέλου Χρήστος Σφέτσας. ]
Η ενασχόληση του Κυριάκου Σφέτσα με το δημόσιο ραδιόφωνο ξεκίνησε το 1975, όταν ο Μάνος Χατζιδάκις τον προσκάλεσε να συνεργαστεί με το Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ. Προσελήφθη από την ΕΡΤ το 1977 αναλαμβάνοντας αρχικά τα μουσικά τμήματα του Δεύτερου και του Πρώτου Προγράμματος και από το 1982 το δύσκολο έργο του να διαδεχθεί τον Μάνο Χατζιδάκι στη διεύθυνση του Τρίτου Προγράμματος, θέση που διατήρησε μέχρι το 1994, όντας ο μακροβιότερος σε αυτήν. Την ίδια χρονιά επέστρεψε μόνιμα στην αγαπημένη του Λευκάδα, όπου παράλληλα με τη συνθετική δραστηριότητά του αναμείχθηκε πολύ ενεργά με τη μουσική και συνολική πολιτιστική ζωή του νησιού.
Η παρατεταμένη -έστω με διαλείμματα- νοσηλεία του τον τελευταίο καιρό τον εμπόδισε δυστυχώς να παρευρεθεί στις τιμητικές εκδηλώσεις για την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του ΕΚΠΑ στο τέλος Μαρτίου. Έφυγε λίγους μήνες πριν συμπληρώσει τα 81 του χρόνια, αφήνοντας ως πολύτιμη παρακαταθήκη ένα πολύ σημαντικό έργο, που αξίζει να ερευνηθεί μουσικολογικά και να ανακαλυφθεί από ένα νεότερο κοινό, και το αποτύπωμά του στη δομή και στη φιλοσοφία του Τρίτου Προγράμματος της ΕΡΤ οι οποίες σε πολύ μεγάλο βαθμό το χαρακτηρίζουν μέχρι σήμερα.
