Από το 1994 που κυκλοφόρησαν τον πρώτο δίσκο τους, τα Υπόγεια Ρεύματα ακολουθούν μια σαφώς διακριτή και πάντα ενδιαφέρουσα διαδρομή. Πριν λίγο καιρό κυκλοφόρησαν το δωδέκατο -μείον live και συλλογές- album τους «Οργή λαού» που αποτελείται από μελοποιήσεις ποιημάτων του Κώστα Βάρναλη, του Κωστή Παλαμά και ενός του Κώστα Καρυωτάκη. Ο ηγέτης και μόνος εναπομείνας από τα ιδρυτικά μέλη του γκρουπ βασικός συνθέτης, στιχουργός, τραγουδιστής και κιθαρίστας Γρηγόρης Κλιούμης, ο μπασίστας και από τους ελάχιστους δεξιοτέχνες του μουσικού πριονιού στην Ελλάδα Νίκος Γιούσεφ, ο ντράμερ Τάσος Πέππας και ο κιθαρίστας Σπύρος Σπυρόπουλος που προστέθηκε σχετικά πρόσφατα, μετατρέποντας μετά από χρόνια τα Υπόγεια Ρεύματα σε κουαρτέτο, το Σάββατο 13 Ιουνίου θα βρεθούν στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων για την καθιερωμένη συναυλία τους εκεί με τέσσερις εκλεκτούς/ές προσκεκλημένους/ες. Με αυτή την αφορμή ο Γρηγόρης Κλιούμης μιλά για την ποίηση, τη ζωή και το πώς ένας από τους αρμονικότερους τρόπους για να συνδεθούν είναι η μουσική.
Ο δίσκος αυτός πρωτοτυπεί ως προς δύο πράγματα. Πρώτον, είναι ο πρώτος εξ ολοκλήρου μελοποιημένης ποίησης που κυκλοφορεί στην Ελλάδα εδώ και αρκετά χρόνια και δεύτερον, τόσο πολιτικός σε μεγάλο μέρος του περιεχομένου του, ίσως ο πλέον πολιτικός σας. Αμφότερες ήταν συνειδητές επιλογές;
Η πρωτοτυπία δεν είναι στους στόχους μας, αλλά ευχαριστούμε για την επισήμανση. Παρ' όλα αυτά, αν έχει πολλά χρόνια να κυκλοφορήσει δίσκος μελοποιημένης ποίησης, λυπούμαστε γι' αυτό. Ίσως να κυκλοφορούν αλλά δυστυχώς μένουν «κάτω από τα ραντάρ». Για εμάς ο αμιγώς πολιτικός δίσκος μας είναι το «Τους έχω βαρεθεί» με τον μέγιστο Θάνο Μικρούτσικο. Όπως και αν έχει, όλες οι επιλογές μας είναι απόλυτα συνειδητές.
Τι σε ελκύει τόσο στην ποίηση του Κώστα Βάρναλη και αποφάσισες να μελοποιήσεις τόσα ποιήματά του και μάλιστα από την τελευταία, μεταθανάτια συλλογή του;
Η πρώτη ποιητική συλλογή που ήρθε στα χέρια μου ήταν το «Οργή λαού». Ήρθε στη ζωή μου και ήταν αυτό που χρειαζόμουν! Ήταν ισχυρή, ταξική και ανυπότακτη. Μου έδωσε το πρώτο μου τραγούδι, αυτό που ένωσε και ενέπνευσε κατά πολύ την παρέα από την οποία προέκυψαν τα Υπόγεια Ρεύματα. Ο Βάρναλης μας έμαθε να είμαστε αυστηροί με τους στίχους μας και με τη γλώσσα· του χρωστάμε τα πάντα.
Πώς και κατά πόσον όμως δένει -τουλάχιστον για εσένα- με την ποίησή του η τόσο διαφορετική υφολογικά και θεματολογικά τού Κωστή Παλαμά, η μελοποίηση της οποίας αποτελεί περίπου το τελευταίο τρίτο του δίσκου;
Υφολογικά ναι, όμως θεματολογικά πιστεύω ότι κατά βάθος δεν είναι τόσο διαφορετικοί. Στη ρίζα και των δύο βρίσκεται ο άνθρωπος και ο λαός. Αυτός τους συγκινεί και μας συγκινεί!
Αντίστοιχα, τι συνδέει και τις δύο με το ένα και μοναδικό ποίημα του Κώστα Καρυωτάκη, που μάλιστα επέλεξες να ανοίγει τον δίσκο;
Τους συνδέουν όλα! Μας άγγιξαν και θα μας αγγίζουν πάντα. Το «Gala» θα ήταν πρώτο σε οποιοδήποτε δίσκο, το καλωσόρισμα στη γιορτή μας.
Το δεύτερο κύριο χαρακτηριστικό της ποίησης του Βάρναλη μετά το σατιρικό στοιχείο είναι η, συχνά πολύ έντονη, πεσιμιστική διάθεσή της. Ταυτίζεσαι μαζί της, θα χαρακτήριζες δηλαδή τον εαυτό σου απαισιόδοξο σε όλα τα επίπεδα;
Ο Βάρναλης έγραψε τα συγκεκριμένα ποιήματα μέσα στην επταετία και κοντεύοντας πια τα ενενήντα, κυριολεκτικά τα είχε δει όλα. Όμως θα διαφωνήσω για το απαισιόδοξο, δεν υπάρχει τίποτα πιο αισιόδοξο από τον γενναίο Βάρναλη που μπροστά στο θάνατο κοροϊδεύει την μεταθανάτια ζωή.
Νομοτελειακά, θα έλεγα έχεις επηρεαστεί πολύ από τον τρόπο που μελοποιούσε την ποίηση ο αείμνηστος Θάνος Μικρούτσικος με τον οποίο είχατε συνεργαστεί σε ένα ολόκληρο album και πολλές εμφανίσεις. Υπάρχουν άλλοι Έλληνες συνθέτες που να διακρίνεις ο ίδιος ότι σε έχουν επηρεάσει ως προς αυτό;
Μας έχουν επηρεάσει πολλές μελοποιήσεις, αλλά σίγουρα κυριαρχεί αυτή η πλευρά του έργου του Θάνου Μικρούτσικου. «Σταυρός του Νότου», «Πολιτικά τραγούδια» και «Εμπάργκο» είναι τρεις εργασίες του που καθόρισαν από πολλές πλευρές το πώς γράφουμε τραγούδια, είτε με πρωτότυπους στίχους είτε μελοποιώντας ποίηση.
Τι σε έκανε αλήθεια να ζητήσεις από τον Τάκη Σπυρόπουλο των Τσοπάνα Rave να συμμετάσχει στο album και γιατί στο συγκεκριμένο τραγούδι;
Οι Τσοπάνα Rave είναι αδέλφια, μας έχουν βοηθήσει σε πολύ δύσκολες στιγμές! Ο Τάκης Σπυρόπουλος είναι τεράστιος κιθαρίστας και ομορφαίνει τον δίσκο. Επίσης, δεν μπορούσαμε να μην έχουμε πατέρα και γιο σε ένα τουλάχιστον τραγούδι καθώς το νεότερο μέλος μας είναι ο Σπύρος Σπυρόπουλος.
Πόσο σε εκφράζει ο τίτλος «Οργή λαού» και πόσο πιστεύεις ότι αντίστοιχα εκφράζει ένα μεγάλο τμήμα του κόσμου;
Η οργή του λαού είναι η ελπίδα όλων μας, τη χρειαζόμαστε.
Τι έχεις να πεις για την κατάσταση στη χώρα μας μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης Ν.Δ./Μητσοτάκη, και βλέπεις να αλλάζει κάτι με τις επερχόμενες εκλογές, όποτε και αν γίνουν;
Η οργή που λέγαμε! Και μόνον αυτή μπορεί να κινητοποιήσει τον κόσμο…
Τα σατιρικά ή και μη ποιήματα του Βάρναλη για τη Χούντα εξακολουθούν να είναι με κάποιον τρόπο επίκαιρα και στη σημερινή πολιτική και κοινωνική συγκυρία;
Αρκεί ένας μόνο στίχος από το ποίημα «Η Συμφωνία»
Με την προστασία των νόμων δίκαιοι κατά παρανόμων.
Όταν ξεκινούσες με τα Υπόγεια Ρεύματα με τραγούδια εσωτερικής αναζήτησης όπως το «Μ’ αρέσει να μη λέω πολλά» μπορούσες να φανταστείς ότι μια ημέρα θα κυκλοφορούσατε έναν δίσκο με τη θεματολογία και το μουσικό και συνολικό ηχητικό ύφος του «Οργή λαού»;
Η αλήθεια είναι ότι το πρώτο τραγούδι μας ήταν το «Ο γάιδαρος του Κόλια». Αλλά τότε δεν μπορούσαμε καν να φανταστούμε ότι κάποτε θα κυκλοφορούσαμε δίσκο.
Πώς και γιατί επιλέξατε καθέναν και καθεμία που συμμετέχει στη συναυλία στην Τεχνόπολη; Ο κόσμος που θα την παρακολουθήσει να περιμένει κάτι περισσότερο ή διαφορετικό από μιαν ακόμα πολύ καλή εμφάνιση σας;
Μαζί μας στην Τεχνόπολη θα είναι ο Αλέξης Καλοφωλιάς των Thee Holy Strangers και Last Drive, η Αγγελική Τουμπανάκη, η Μαρία Παπαγεωργίου και ο ηθοποιός Ερρίκος Λίτσης. Είναι άνθρωποι που αγαπάμε, θαυμάζουμε το ταλέντο και το έργο τους και μας τιμούν με τη φιλία και την παρουσία τους· όχι μόνο τώρα αλλά εδώ και πολύ καιρό. Ανυπομονούμε περισσότερο από ποτέ να βρεθούμε ξανά στη σκηνή της Τεχνόπολης για να μοιραστούμε με τον κόσμο τόσο τα τραγούδια του «Οργή λαού» όσο και πολλά άλλα αγαπημένα από τη μέχρι τώρα διαδρομή μας. Θέλουμε να ενώσουμε τις φωνές μας με τον κόσμο και να ξορκίσουμε όλα όσα συμβαίνουν γύρω μας. Το σίγουρο είναι ότι θα τα δώσουμε όλα, όπως πάντα…και ακόμα περισσότερα!
Και η συνέχεια μετά από αυτή τη συναυλία; Ή καλοκαίρι σημαίνει διακοπές και θα επανέλθετε το φθινόπωρο;
Οι συναυλίες μας δεν σταματούν σχεδόν πότε. Θα εμφανιστούμε σε διάφορα μέρη στην Ελλάδα αλλά και στο Fengaros Festival στην Κύπρο, θα κάνουμε διακοπές και θα συνεχίσουμε το φθινόπωρο, σταθερά και δυναμικά όπως πάντα.
Επιμονή, συνέπεια και μια ροκ δυναμική και ορμή ακόμα και όταν κινούνται σε αρκετά διαφορετικές μουσικές κατευθύνσεις, αυτά είναι η «καύσιμη ύλη» που κινητοποιεί τα Υπόγεια Ρεύματα επί τόσα χρόνια και θα το κάνει για πολλά ακόμα.
