Η νέα μελέτη του ΙΟΒΕ για τις ανισότητες στην Ελλάδα δείχνει ότι η χώρα ζει πολλά χρόνια θεσμοθετημένης φτώχειας, κοινωνικής καθήλωσης και οικονομικής ασφυξίας. Και όσο η κυβέρνηση μιλά για «ισχυρή ανάπτυξη», τόσο η κοινωνία βυθίζεται, ενώ μια μικρή ελίτ απογειώνεται. Σχεδόν 7 στους 10 Έλληνες δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα. Στην υπόλοιπη Ευρώπη; 19%. 68% το χάσμα! Αλλά οι κυβερνητικοί δείκτες λάμπουν ανάπτυξη, επενδύσεις, εξαγωγές. Μόνο που αυτή η λάμψη δεν φτάνει ποτέ στα νοικοκυριά. Γιατί; Διότι η ανάπτυξη στην Ελλάδα δεν είναι κοινωνική, είναι μόνο για τους λίγους. Ο δείκτης Gini εμφανίζει μια «μείωση» από 34,2% σε 31,6%. Στα χαρτιά αυτό σημαίνει λιγότερη ανισότητα. Στην πραγματικότητα σημαίνει ότι όλοι φτωχαίνουν μαζί, απλώς οι πλούσιοι φτωχαίνουν λίγο πιο αργά. Η μελέτη του ΙΟΒΕ δείχνει ότι δεν υπάρχει διάχυση πλούτου αλλά διάχυση ανασφάλειας.
Η ανεργία μειώθηκε από 24,9% σε 8,8%. Θρίαμβος; Όχι. Γιατί οι θέσεις εργασίας είναι κακοπληρωμένες, ασταθείς, χωρίς δικαιώματα και προοπτική. Η Ελλάδα παραμένει πρωταθλήτρια στην αυτοαπασχόληση (24,3%), δηλαδή στην υποαπασχόληση μεταμφιεσμένη σε «επιχειρηματικότητα». Οι άνθρωποι δεν ανοίγουν μπλοκάκι από επιλογή. Το ανοίγουν γιατί δεν έχουν άλλη επιλογή.
Η κοινωνική κινητικότητα έχει νεκρωθεί. Μόλις 12% των παιδιών από χαμηλά μορφωτικά στρώματα φτάνει στην ανώτατη εκπαίδευση. Η Ελλάδα έχει μετατρέψει την εκπαίδευση σε ταξικό φίλτρο. Ναι, οι πτυχιούχοι αυξήθηκαν. Αλλά η είσοδος στα πανεπιστήμια περνά μέσα από φροντιστήρια, ιδιαίτερα, παραπαιδεία. Η γνώση δεν είναι δικαίωμα αλλά ένα προϊόν. Η Ελλάδα βρίσκεται στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης σε ιδιωτικές δαπάνες Υγείας.
- Το 32% των φτωχών έχει ανεκπλήρωτες ανάγκες Υγείας.
- Μόνο 10% των πλουσίων αντιμετωπίζει το ίδιο πρόβλημα.
Και η μακροχρόνια φροντίδα; Το κράτος δαπανά 0,16% του ΑΕΠ, όταν η Ευρώπη δαπανά 1,71%, 11 φορές πάνω. Το βάρος πέφτει στις οικογένειες και κυρίως στις γυναίκες. Η στεγαστική κρίση δεν είναι «φαινόμενο της αγοράς». Με τα ενοίκια στα ύψη, με αξίες ακινήτων εκτός πραγματικότητας, με οικογένειες που δεν μπορούν να πληρώσουν ρεύμα. Τα pass και τα επιδόματα ήταν ασπιρίνες. Η ενεργειακή φτώχεια εκτοξεύτηκε μετά το 2021, αποδεικνύοντας ότι η αγορά ενέργειας λειτουργεί ως μηχανή αναδιανομής προς τα πάνω.
Μία χώρα, λοιπόν, συστηματικής φτωχοποίησης, ιδιωτικοποίησης των βασικών αγαθών και κρατικής εγκατάλειψης. Και όσο η κυβέρνηση μιλά για «ανάπτυξη», τόσο η κοινωνία θα φωνάζει: Ανάπτυξη για ποιον; Γιατί όχι για εμάς;
* Η Ιωάννα Λιούτα είναι πολιτική και οικονομική αναλύτρια
