«Τα παλαιά φεγγάρια, απάντησε, κομματιάζονται και γίνονται αστραπαί. Δεν βλέπεις ότι, οσάκις βροντά, πώς λάμπουν σαν σπαθιά;»
Νίκος Εγγονόπουλος, Ένα τραγούδι για το φεγγάρι.
Πριν λίγες μέρες ήταν η επέτειος της 23ης Απριλίου 2010: Γεωργίου του Μνημονιοφόρου. Η Ελλάδα κείται πλέον «μεταρρυθμισμένη» σε αναμνηστικό μνημείο τροπαίων από σωρούς λαφύρων κατακτημένων από όλους τους Έλληνες που εξουθενώθηκαν τα τελευταία τέσσερα χρόνια της νεοφιλελεύθερης λαίλαπας.
Μου έρχεται στο νου η παραβολή «Το σπασμένο τζάμι» του Φρειδερίκου Μπαστιά. Φιλελεύθερος κι αυτός, εκλαϊκευτής Γάλλος οικονομολόγος του 19ουαιώνα, αντίπαλος του Μαρξ και του Προυντόν. Στις μέρες μας, όπως έχει επισημανθεί, αποτελεί το πνευματικό ορόσημο της αμερικανικής Δεξιάς.
Υπενθυμίζω με συντομία. O γυιός σπάζει ένα τζάμι στο κατάστημα του πατέρα του. Οι τζαμάδες καταφθάνουν, το αντικαθιστούν και παίρνουν την αμοιβή τους. Η υαλουργία έτσι ενισχύεται. Ο Μπαστιά παρατηρεί ότι το φανερό κέρδος των τζαμάδων συνοδεύεται από ένα άλλο μη-ορατό αρνητικό γεγονός. Τα έξοδα για το τζάμι αποστερούν μια δυνητική είσπραξη από τον υποδηματοποιό ή τον βιβλιοπώλη. Επομένως, προσθέτει, δεν επηρεάζεται γενικά η οικονομική δραστηριότητα κι ούτε η εθνική απασχόληση. «Η καταστροφή δεν φέρνει κέρδος», καταλήγει.
Σε μας, η παραβολή μπορεί να τροποποιηθεί ελαφρά «επί το ελληνικότερον». Ο γυιός του καταστηματάρχη είχε από πριν ραγίσει το τζάμι. Απευθύνθηκε στους τζαμάδες για να εξασφαλίσει μια προμήθεια απ' αυτούς στην περίπτωση που το τζάμι κατέρρεε. Η προμήθεια ταυτιζόταν και με τη μετάβαση της οικονομίας της χώρας σ' ένα νεοφιλελεύθερο πρότυπο, καθεστώς που έβρισκε απόλυτα σύμφωνους και τους τζαμάδες, που, εκτός από τα κέρδη τους, θα είχαν πλέον να «επισκευάζουν» μια οικονομία που θα τη φέρνουν στα μέτρα τους και θα την διατηρούν ανάλογα. Προφανώς, οι «πετριές» στους υαλοπίνακες δεν τελειώνουν με τη μία. Διήρκεσαν χρόνια και θα διαρκούν ακόμα για πάρα πολύ εξασφαλίζοντας με λεόντειες δανειακές συμβάσεις τις απαιτήσεις για την εξόφληση όλων των «δαπανών» τους που ο καταστηματάρχης-λαός δεν μπορεί άμεσα να αντιμετωπίσει. Οι τζαμάδες συνοδεύονται και από άλλα κατεστημένα «επαγγέλματα», εγχώρια και αλλοδαπά, και έναν εσμό παρατρεχάμενων παπαγάλων και κολαούζων που επιδιώκουν να επωφεληθούν από το θρυμμάτισμα της ελληνικής οικονομίας. Επομένως, είναι εύκολα αντιληπτό ότι η σκόπιμα προκαλούμενη καταστροφή δεν εξισορροπείται με ουδέτερο τρόπο από το όφελος, όπως στην παραβολή του Μπαστιά.
Η ελληνική εκδοχή παραπέμπει σ' ένα άλλο γνωστό κείμενο του Μπαστιά, «Το αίτημα των Κηροποιών». Εδώ, οι κηροποιοί, φανοποιοί κ.ά. απευθύνονται στη γαλλική Βουλή για να επέλθει η «κάλυψις του ηλίου διά σκότους» ώστε να αυξηθούν οι πωλήσεις των προϊόντων τους. Σε μας, οι «κηροποιοί και ΣΙΑ» προσπαθούν να επιβάλουν τη συσκότιση των άνομων ενεργειών τους, που αφορούν όχι μόνον την ακριβή πώληση των προϊόντων τους, αλλά και την αγορά μπιρ-παρά των ελληνικών δημόσιων αγαθών (ΔΕΗ, νερού, λιμανιών, ακτών, αεροδρομίων, δασών, εθνικών οδών, ακινήτων κ.ά.). Η εμπορευματοποίηση του φωτός (και του σκότους) στον υπέρλαμπρό της βαθμό. Πράγματι, όπως είχε παρατηρήσει ο Μπαστιά: «Τι θα απογίνονταν οι τζαμάδες αν οι υαλοπίνακες δεν έσπαζαν ποτέ;».
ΥΓ.: Υπενθυμίζεται ότι οι Γάλλοι κηροποιοί στην έκκλησή τους επικαλούνται τη «Γηραιά Αλβιώνα», όπου βέβαια οι συνάδελφοί τους τα καταφέρνουν καλύτερα, μιας και ο ομιχλώδης ουρανός της δεν επιτρέπει τον ανταγωνιστή ήλιο να εισχωρεί με το άπλετο φως του. Μήπως δεν είναι και τόσο παράξενο, λοιπόν, που η χώρα αυτή αρνήθηκε να υιοθετήσει το ευρώ;
*Ο Βασίλης Δρουκόπουλος είναι οικονομολόγος.
