Την περασμένη Πέμπτη η Ελλάδα πανηγύρισε την έξοδό της στις αγορές. Το εγχείρημα χαρακτηρίστηκε ελπιδοφόρο, καθώς υπόσχεται περαιτέρω μείωση των επιτοκίων δανεισμού για τη χώρα. Από την άλλη μεριά, η αντιπολίτευση κατηγόρησε την κυβέρνηση για αναίτια και εσπευσμένη επιστροφή στις αγορές δίνοντας έμφαση στο αυξημένο κόστος δανεισμού και την υπονόμευση της οποιασδήποτε μελλοντικής επαναδιαπραγμάτευσης του χρέους.
Για ένα τόσο σοβαρό θέμα, οι αλληλοκατηγορίες μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης δεν μπορούν να θεωρηθούν έκπληξη. Η αξιωματική αντιπολίτευση χρειαζόταν να αναδείξει τη σχέση αυτής της εξόδου με την επίσκεψη της Γερμανίδας καγκελαρίου, αλλά και με τις επόμενες εκλογές, αρκεί να μην εγκλωβιστεί σε μια ατζέντα που χαράζει η κυβέρνηση. Ως επί το πλείστον, η τοποθέτηση της ελληνικής περίπτωσης στη διεθνή σκακιέρα έχει γίνει σε ιδιαίτερα στενά πλαίσια και παράλληλες αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), που θα επηρεάσουν την μελλοντική πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας, έχουν μείνει στο σκοτάδι. Υπό το φως των μελλοντικών ευρωεκλογών, τα ζητήματα ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής και οικονομικού σχεδιασμού αποτελούν σημαντική ευκαιρία παρέμβασης από τη μεριά της αντιπολίτευσης.
Συγκεκριμένα, την ίδια στιγμή που η Ελλάδα έβγαινε στις αγορές, η Κίνα αδυνατούσε να πουλήσει το σύνολο των προσδοκώμενων μονοετών ομολόγων της. Η κινεζική κυβέρνηση ήλπιζε να εισπράξει 3,25 δισ. ευρώ, αλλά οι προσφορές δεν ήταν μεγαλύτερες από 2,5 δισ. Το επιτόκιο των κινεζικών ομολόγων ήταν 3,63% και αναλυτές εκφράζουν τους φόβους τους για την πορεία της κινεζικής οικονομίας με επιπτώσεις στο παγκόσμιο σύστημα. Ώρες μετά την αποτυχημένη πώληση κινεζικών ομολόγων, το επιτόκιο ανέβηκε στο 3,74%. Υπό το φως αυτών των εξελίξεων, δηλώσεις για δανεισμό της ελληνικής οικονομίας, αποκλειστικά από τις αγορές, με επιτόκια που θα επιτρέπουν τη βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας θα πρέπει να γίνονται με μεγαλύτερη προσοχή.
Παράλληλα, πολιτικές που χαράζουν η ΕΚΤ και οι υπόλοιπες κεντρικές ευρωπαϊκές τράπεζες δείχνουν πως βαίνουμε αργά προς μια νέα κρίση και όχι πως προσπερνάμε την προηγούμενη. Όμως αυτή τη φορά το κέντρο είναι η Ευρώπη. Την περασμένη εβδομάδα, η ΕΚΤ και η Τράπεζα της Αγγλίας σύστηναν την υιοθέτηση μέτρων που θα αναζωογονούσαν την αγορά των ABS (Asset-Based-Securities, δηλ. Χρεώγραφα Δανειακών Εγγυήσεων). Τα ABS είναι μεταξύ των εργαλείων που θεωρήθηκαν υπεύθυνα για την πρόσφατη κρίση, καθώς στην Αμερική σχεδόν το 20% του συνόλου τους δεν μπορούσε να αποπληρωθεί. Το πολύ χαμηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη τοξικών ABS (1,5%), σε συνδυασμό με μέτρα περαιτέρω ασφαλείας τους, κάνουν τις κεντρικές ευρωπαϊκές τράπεζες να πιστεύουν πως μπορούν να αποφύγουν την παγίδα του αποπληθωρισμού, ενισχύοντας τη ρευστότητα των επιχειρήσεων και την κατανάλωση. Εντούτοις, οι ίδιες αναγνωρίζουν πως η αδιαφάνεια που χαρακτηρίζει αυτές τις συναλλαγές δεν έχει ακόμα αντιμετωπιστεί κατάλληλα. Επίσης, οι αναξιόπιστες βαθμολογήσεις και ο ασαφής διαχωρισμός τους από άλλα ομόλογα θα μπορούσε να ανεβάσουν τα επιτόκια δανεισμού για τα κράτη-μέλη στο μέλλον.
Η αποτύπωση της μεγαλύτερης εικόνας φανερώνει πως οι κοντόφθαλμες στρατηγικές, που οδήγησαν το παγκόσμιο σύστημα σε αδιέξοδο και τους πιο αδύναμους κρίκους του στην κατάρρευση, δεν έχουν τελειώσει. Δυστυχώς η κυβέρνηση δεν έχει ακόμα αξιοποιήσει την σπάνια ευκαιρία που της δίνει η προεδρία της Ε.Ε. για να προτείνει εναλλακτικές λύσεις και αυτό που αναμένεται είναι η αξιωματική αντιπολίτευση να συζητήσει συστηματικά αυτές τις εξελίξεις. Ας ελπίσουμε πως οι ευρωεκλογές θα αποτελέσουν εφαλτήριο για μια ουσιαστική συζήτηση γύρω από τα κρίσιμα θέματα της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής και ανάπτυξης. Δεν υπάρχει χώρος για στείρες αναμετρήσεις δυνάμεων πριν τις εθνικές εκλογές. Υπάρχει ανάγκη ουσιαστικών πολιτικών παρεμβάσεων με στόχο όχι μονάχα την ανάκαμψη της χώρας, αλλά και την αποφυγή μιας νέας διεθνούς κρίσης που μοιάζει να ζυμώνεται.
* Ο Χ. Κουρτέλης είναι διδάκτωρ Διεθνούς Πολιτικής Οικονομίας, Τμήμα Ευρωπαϊκών και Διεθνών Σπουδών στο King's College του Λονδίνου
