Με την κυβέρνηση πλήρως απομονωμένη, καθώς η αντιπολίτευση αρνήθηκε να της δώσει λευκή επιταγή ως προς τις αλλαγές που προτείνει για τις 33 προς αναθεώρηση διατάξεις του Συντάγματος, ολοκληρώθηκε η πρώτη ψηφοφορία στην Ολομέλεια της Βουλής (27.7.26).
Πλήγμα για την κυβέρνηση και προσωπικά για τον πρωθυπουργό αποτελεί η μη υπερψήφιση της πρότασής του για μία και μόνη 6ετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας (άρθρο 30) από τη Ντόρα Μπακογιάννη, η οποία δήλωσε «παρών» στο συγκεκριμένο άρθρο.
Η διαφοροποίησή της μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική στην επόμενη ψηφοφορία (στα τέλη Αυγούστου), καθώς υπάρχει ο κίνδυνος για τη ΝΔ το συγκεκριμένο άρθρο να μη συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία και να μείνει τελικά εκτός του καταλόγου των αναθεωρητέων διατάξεων.
Εναντίον της εν λόγω πρότασης Μητσοτάκη έχουν ταχθεί δημόσια και οι Χ. Αθανασίου και Γ. Βλάχος, οι οποίοι τελικά υπερψήφισαν. Το συγκεκριμένο άρθρο ψηφίστηκε από 158 βουλευτές. 135 βουλευτές το καταψήφισαν, ενώ ένας δήλωσε «παρών».
Σε ορισμένες από τις προτάσεις της, η ΝΔ βρήκε στήριξη (και άρα περισσότερες από 156 ψήφους) σε ανεξάρτητους βουλευτές που κατοικοεδρεύουν στα… ακροδεξιά έδρανα της Ολομέλειας.
Για παράδειγμα, τις προτάσεις της πλειοψηφίας υπερψήφισε, όπως αναμενόταν, ο ακροδεξιός (πρώην «Σπαρτιάτης» και νυν) ανεξάρτητος βουλευτής Χ. Κατσιβαρδάς.
Το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής ψήφισε «παρών» σε 15 άρθρα (προτάσεις της ΝΔ), με το επιχείρημα ότι έχει καταθέσει δικές του προτάσεις ως προς το περιεχόμενο των αλλαγών των συγκεκριμένων διατάξεων.
Οι απουσίες, τα επιπλέον «ναι» των ακροδεξιών και τα «παρών» στο άρθρο 16
Από την ονομαστική ψηφοφορία -την πρώτη από τις συνολικώς τρεις που θα διεξαχθούν σε αυτήν και την επόμενη Βουλή- απείχαν συνολικώς τρεις βουλευτές. Ο λόγος για τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, τον ανεξάρτητο, πρώην «γαλάζιο» Μάριο Σαλμά και τον προερχόμενο από τους «Σπαρτιάτες» Γιάννη Κόντη.
Εκτός των βουλευτών της ΝΔ, θετική ψήφο έδωσαν και οι ανεξάρτητοι, πρώην «Σπαρτιάτες» Χαράλαμπος Κατσιβαρδάς, Γιώργος Ασπιώτης, Κώστας Φλώρος, Μιχαήλ Γαυγιωτάκης, αλλά και ο ανεξάρτητος, προερχόμενος από την Ελληνική Λύση, Παύλος Σαράκης.
Όσον αφορά στο άρθρο 16 για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, αρκετοί ανεξάρτητοι βουλευτές επέλεξαν το «παρών», όπως ακριβώς και το ΠΑΣΟΚ, με πολλούς να σχολιάζουν στα πηγαδάκια πως η στάση τους ενδεχομένως να αποτελεί ένα «πρόκριμα» στο ολοένα και εντονότερο φλερτ τους με την Χαριλάου Τρικούπη. Πρόκειται για τους Θεοδώρα Τζάκρη, Μιχάλη Χουρδάκη, Ευάγγελο Αποστολάκη, Αθηνά Λινού, Αρετή Παπαιωάννου και Μπουρχάν Μπαράν. Στον αντίποδα, το άρθρο 16 καταψήφισαν οι Νίνα Κασιμάτη, Μυρτώ Κοροβέση και Γιώτα Πούλου.
Αναφορικώς με το άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη των υπουργών, στο οποίο επίσης το ΠΑΣΟΚ δήλωσε «παρών», τον ίδιο δρόμο επέλεξαν και οι ανεξάρτητοι Ευάγγελος Αποστολάκης, Θεοδώρα Τζάκρη, Μιχάλης Χουρδάκης όπως και η Αρετή Παπαιωάννου.
Με το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας προδιαγεγραμμένο εδώ και καιρό και με τον πρωθυπουργό πολιτικά τραυματισμένο από την κυβίστηση (και την απόσυρση της πρότασης) ως προς το ασυμβίβαστο υπουργού-βουλευτή, η προαναθεωρητική διαδικασία θα ολοκληρωθεί σε ένα μήνα από τώρα, όταν στην ολομέλεια θα γίνει η 2η ψηφοφορία που προβλέπει το άρθρο 110 του Συντάγματος.
Το οποίο ορίζει ότι αν μια διάταξη κριθεί αναθεωρητέα στην προτείνουσα Βουλή με 180 ψήφους, τότε για τη νομοτεχνική κατάστρωση του περιεχόμενου της απαιτούνται μόνον 151 ψήφοι στην αναθεωρητική Βουλή. Κάτι που δεν συμβαίνει, λόγω της συνολικής εναντίωσης της αντιπολίτευσης στις προτάσεις της ΝΔ αλλά και στην εργαλειοποίησης της διαδικασίας από την κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Ως εκ τούτου, εφόσον οι διατάξεις έλαβαν κάτω από 180 στην παρούσα (προτείνουσα) Βουλή, στην επόμενη Βουλή, η οποία θα συντελέσει την αναθεώρηση, δηλαδή θα ορίσει και το περιεχόμενο των διατάξεων, θα απαιτηθούν 180 ψήφοι.
Στη μαραθώνια συζήτηση στην Ολομέλεια κυριάρχησε η διαχρονική εμμονή των νεοφιλελεύθερων δυνάμεων για την πλήρη εμπορευματοποίηση της ανώτατης εκπαίδευσης.
Η ΝΔ επιχείρησε σε όλη τη διάρκεια της συζήτησης στην Ολομέλεια (αλλά και στην Επιτροπή Αναθεώρησης) να «στριμώξει» πολιτικά το ΠΑΣΟΚ, δεδομένης της διφορούμενης στάσης της Χαριλάου Τρικούπη ως προς την αναθεώρηση του άρθρου 16.
Κουνάνε το δάκτυλο στην αντιπολίτευση
Το πρωί της τρίτης και τελευταίας ημέρας (Δευτέρα 27.7.26) ο Κυριάκος Πιερρακάκης εξαπέλυσε επίθεση από βήματος Ολομέλειας σε ΠΑΣΟΚ και ΕΛ.Α.Σ. για τη στάση τους στο άρθρο 16 που αφορά στα μη κρατικά πανεπιστήμια.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Συνταγματική Αναθεώρηση / Πινελιές πατριδοκαπηλίας από Βορίδη, μετά την κωλοτούμπα Μητσοτάκη για το «ασυμβίβαστο»
«Η ΕΛΑΣ μας λέει ότι δεν θα καταργήσει το νομοθετικό πλαίσιο, αλλά δεν θα ψηφίσει την αναθεώρηση του άρθρου 16. Το ΠΑΣΟΚ μας λέει ακριβώς το αντίθετο. Η αντίφαση είναι πια εκκωφαντική, αναμετράται με τις ίδιες της τις θέσεις η αντιπολίτευση», ανέφερε ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών.
Ο Φραγκίσκος Παρασύρης από το ΠΑΣΟΚ επανέλαβε τη θέση του κόμματός του για την ίδρυση μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, προειδοποιώντας ωστόσο ότι «με μία μόνο λέξη μέσα στη διατύπωση αλλάζει η φυσιογνωμία της Παιδείας στη χώρα, επομένως η συνταγματική προστασία αποτελεί πολιτική και θεσμική υποχρέωση».
«Το κομματικό πάθος τυφλώνει τη λογική! Ψάξτε να βρείτε λογική! Αυτά τα πράγματα δεν είναι ούτε προοδευτικά, ούτε λογικά», σχολίασε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο οποίος, πιάνοντας το νήμα της πατριδοκαπηλίας από τον Μάκη Βορίδη, κάλεσε την αντιπολίτευση να στηρίξει τις προτάσεις για την συνταγματική κατοχύρωση της ελληνικής γλώσσας και της ελληνικής σημαίας.
Το άτυπο βραβείο της πιο εμπρηστικής τοποθέτησης κατακτά επάξια ο συνήθης ύποπτος, Γιώργος Φλωρίδης.
Κατηγόρησε την αντιπολίτεση ότι απαξίωσε τη διαδικασία αι χυδαιολόγησε για πολλοστή φορά κατά του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, ο οποίος «έπαψε να υπάρχει» διότι, κατά τον υπουργό Δικαιοσύνης, «κήρυξε με τον πιο πανηγυρικό τρόπο την ενσωμάτωσή του σε ένα άλλο κόμμα, το οποίο βρίσκεται εκτός κοινοβουλίου».
Σύμφωνα με τον κ. Φλωρίδη, το γεγονός ότι «ο αριθμός των ανεξάρτητων βουλευτών υπερβαίνει τον αριθμό οποιωνδήποτε βουλευτών οποιουδήποτε κόμματος», σηματοδοτεί την «πλήρη αυτό-απαξίωση των κομμάτων της αντιπολίτευσης».
Ωμή εργαλειοποίηση και νεοφιλελεύθερες ιδεοληψίες
Πέρα από την κατάργηση του εμβληματικού άρθρου 16, η ΝΔ προωθεί μερικές ακόμα αλλαγές με εμφανή ιδεολογική διάσταση, όπως η «συνταγματοποίηση» της λιτότητας και η άρση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων.
Συγκεκριμένα, με τη διάταξη για «βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία του Προϋπολογισμού» (Άρθρο 79) και την πρόταση της κυβέρνησης για εισαγωγή στο Σύνταγμα του δημοσιονομικού ορίου η ΝΔ επιχειρεί να ανοίξει το δρόμο για εφαρμογή του νεοφιλελεύθερου τρίπτυχου που περιλαμβάνει: μείωση άμεσης φορολογίας, περιορισμό δημόσιων δαπανών και περαιτέρω συρρίκνωση των αναδιανεμητικών πολιτικών.
Σύμφωνα με την κριτική που άσκησε ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, η εκνομίκευση της οικονομικής πολιτικής και η αποσύνδεση από τον κομματικό ανταγωνισμό οδηγούν μοιραία στην απαξίωση της εκλογικής διαδικασίας. Στη λογική ότι αυτό είναι το δεδομένο πλαίσιο, άρα μόνο διαχειριστικού τύπου παρεμβάσεις μπορούν να γίνουν.
Ως προς την κατοχύρωση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων (Άρθρο 103), η κυβερνητική πρόταση κινείται προς την κατεύθυνση της σύνδεσης της μονιμότητας με συστήματα αξιολόγησης και της δυνατότητας οριστικής απομάκρυνσης υπαλλήλων σε περιπτώσεις συστηματικής ανεπάρκειας.
Στον αντίποδα, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ υπενθυμίζει ότι η θεσμοθέτηση της μονιμότητας υπήρξε απάντηση στην αυθαιρεσία της εκτελεστικής εξουσίας και προϋπόθεση για τη συγκρότηση μιας επαγγελματικής, ουδέτερης και αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης. Και διασφαλίζει ότι ο δημόσιος λειτουργός μπορεί να ασκεί τα καθήκοντά του χωρίς το φόβο πολιτικών αντιποίνων και χωρίς εξάρτηση από κομματικούς μηχανισμούς.
Όπως υπογραμμίζει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, η μετατόπιση από τη λογική της θεσμικής εγγύησης στη λογική της διαρκούς επισφάλειας εγκυμονεί τον κίνδυνο επανεμφάνισης μορφών πολιτικής εξάρτησης της διοίκησης. Η αξιολόγηση, όταν δεν συνοδεύεται από αυστηρές εγγυήσεις αντικειμενικότητας, μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο διοικητικού ελέγχου και πειθαρχικής συμμόρφωσης.
Τέλος, κοινή διαπίστωση της προοδευτικής αντιπολίτευσης είναι ότι η ίδια η διαδικασία υπονομεύτηκε συνειδητά από την ίδια την κυβέρνηση Μητσοτάκη:
- Πρώτον, η ΝΔ περιόρισε ασφυκτικά το χρονικό περιθώριο για τη συζήτηση των προτάσεών της στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, η οποία ολοκλήρωσε τις εργασίες της μέσα σε έναν μόλις μήνα. Θυμίζουμε ότι η Ολομέλεια είχε αρχικά αποφασίσει να είναι δίμηνη η προθεσμία, αλλά η «γαλάζια» πλειοψηφία της Επιτροπής την «ψαλίδισε» ακόμα περισσότερο.
- Δεύτερον, χρωμάτισε τη διαδικασία με φαιό χρώμα, ορίζοντας ως πρόεδρο τον Μάκη Βορίδη, ο οποίος έχει ταχθεί στο πρόσφατο παρελθόν υπέρ «θεσμικών» παρεμβάσεων που θα αποτρέψουν την επιστροφή της Αριστεράς στη διακυβέρνηση της χώρας. Ενώ ο ίδιος και ο Λευτέρης Αυγενάκης «αμνηστεύθηκαν» με το πραξικόπημα του καλοκαιριού του 2025, όταν βουλευτές της ΝΔ αναγκάστηκαν να ψηφίσουν επιστολικά (ενώ βρίσκονταν στη Βουλή), προκειμένου να απορριφθεί η πρόταση για τη σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.
- Τρίτον, ο ίδιος ο πρόεδρος της Βουλής ομολόγησε ότι η fast track διαδικασία αποφασίστηκε με βάση τους μικροκομματικούς σχεδιασμούς και τις εκλογικές σκοπιμότητες του πρωθυπουργού. Συγκεκριμένα, με ωμή ειλικρίνεια (13/7/26, Action24) συνέδεσε το αίτημα του Μεγάρου Μαξίμου για ολοκλήρωση της δεύτερης ψηφοφορίας στην Ολομέλεια εντός του Αυγούστου με το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών το φθινόπωρο, τις οποίες ο Νικήτας Κακλαμάνη θεωρεί «θεραπεία στην πολιτική τοξικότητα». Η κυνική παραδοχή επανάφερε στο προσκήνιο τις καταγγελίες της αντιπολίτευσης ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήθελε να τελειώσει άρον άρον με τη συνταγματική αναθεώρηση ώστε να έχει «καθαρό διάδρομο» για να επιλέξει την προσφυγή στις κάλπες όποτε (κρίνει ότι) τον βολεύει.
