Στην πρώτη της ομιλία στην Ολομέλεια της Βουλής ως πρόεδρος της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία (24.7.26), η Ρένα Δούρου υπογράμμισε ότι η Νέα Δημοκρατία δεν διαθέτει ούτε τη δημοκρατική νομιμοποίηση, ούτε την πολιτική αξιοπιστία να αναθεωρήσει το Σύνταγμα, καθώς είναι η ίδια που το έχει καταπατήσει συστηματικά επί επτά χρόνια διακυβέρνησης.
Στην αρχή της ομιλίας της, στη συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, απάντησε στον πρωθυπουργό (που νωρίτερα κάλεσε από βήματος Ολομέλειας τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και την ίδια να αλλάξει τη στάση της για τη σημερινή δεξίωση στο Προεδρικό Μέγαρο), η Ρένα Δούρου συνέδεσε με έμφαση τη στάση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ να μην παραστεί στη δεξίωση της Προεδρίας της Δημοκρατίας με μια πολιτική επιλογή υπεράσπισης της ιστορικής μνήμης και της Δημοκρατίας.
Τόνισε ότι η επέτειος της Αποκατάστασης της Δημοκρατίας δεν μπορεί να μετατρέπεται σε κοσμική εκδήλωση στην οποία συνυπάρχουν νοσταλγοί της χούντας, εκπρόσωποι της ακροδεξιάς και αναθεωρητές της ιστορίας, υπογραμμίζοντας ότι η πραγματική τιμή στη δημοκρατία αποδίδεται στους τόπους μαρτυρίου και αντίστασης, όπως το ΕΑΤ-ΕΣΑ και το Μουσείο Δημοκρατίας στον Ωρωπό, τα οποία η Περιφέρεια Αττικής επί των ημερών της στήριξε ενεργά, ως «ζωντανούς τόπους μνήμης.
«Με τη σφραγίδα των σκανδάλων της», η κυβέρνηση Μητσοτάκη θέλει «να κόψει και να ράψει κατά τα συμφέροντά της και το Σύνταγμα»
Στη συνέχεια υποστήριξε ότι η ίδια η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης διεξάγεται μέσα σε ένα βαρύ πολιτικό περιβάλλον, σημαδεμένο από σκάνδαλα που, όπως είπε, φέρουν αποκλειστικά τη σφραγίδα της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Αναφέρθηκε στις νέες δημόσιες καταγγελίες του Μάριου Σαλμά για την υπόθεση Novartis, σημειώνοντας ότι οι πρόσφατες εξελίξεις καταρρίπτουν το κυβερνητικό αφήγημα περί «σκευωρίας» και επιβεβαιώνουν όσα ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ υποστήριζε διαχρονικά για ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα της Μεταπολίτευσης.
Επισήμανε ότι το αίτημα επανεξέτασης της υπόθεσης και οι αναφορές σε πιέσεις προς προστατευόμενο μάρτυρα και φαρμακευτικές εταιρείες αποδεικνύουν πως η αρχειοθέτηση μιας υπόθεσης δεν ισοδυναμεί με αθώωση.
Παράλληλα, η Ρένα Δούρου κατηγόρησε την κυβέρνηση για αποτυχία στη διαχείριση του Ταμείου Ανάκαμψης, επισημαίνοντας ότι, παρά τους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς, η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων, γεγονός που αποδίδει σε κυβερνητική ανικανότητα και αναποτελεσματικότητα. Αντίστοιχα, κατήγγειλε ότι με το νομοσχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού η κυβέρνηση επιχειρεί να μετατρέψει την πολιτιστική κληρονομιά σε αντικείμενο εμπορικής εκμετάλλευσης, παραδίδοντας τη διαχείριση των μνημείων στη λογική της αγοράς και του κέρδους, ενώ παράλληλα ευτελίζει τα σύμβολα του πολιτισμού σε εκδηλώσεις μίσους.
Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ απέναντι στην νεοφιλελεύθερη εμμονή με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια
Η Ρένα Δούρου κατέδειξε ότι ο πραγματικός ιδεολογικός πυρήνας της κυβερνητικής πρότασης αποτυπώνεται σε τρεις βασικές επιλογές: την εμπορευματοποίηση της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης μέσω της αναθεώρησης του άρθρου 16, τη συνταγματική κατοχύρωση της λιτότητας μέσω του άρθρου 79 και την κατάργηση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων μέσω του άρθρου 103. Για το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών κατηγόρησε την κυβέρνηση για κατάφωρη υποκρισία, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι άλλοτε επικαλείται την ανάγκη αλλαγής του και άλλοτε αξιοποιεί την κοινοβουλευτική της πλειοψηφία για να αποφεύγεται η ουσιαστική λογοδοσία.
Ειδικά για το άρθρο 16, υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει την ανώτατη εκπαίδευση, με τη νεοφιλελεύθερη εμμονή της, ως αγορά και πεδίο κερδοφορίας. Κατηγόρησε τη Νέα Δημοκρατία ότι ενδιαφέρεται μόνο να εξυπηρετήσει μεγάλα ιδιωτικά συμφέροντα, εγκαταλείποντας τον δημόσιο χαρακτήρα της παιδείας. Αντιπαρέβαλε τη σταθερή θέση του ΣΥΡΙΖΑ υπέρ της δωρεάν δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης, της κατάργησης του νόμου Πιερρακάκη και της ουσιαστικής ενίσχυσης των δημόσιων πανεπιστημίων με περισσότερη χρηματοδότηση, έρευνα και σύγχρονες υποδομές.
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά:
«Σας ενδιαφέρει αποκλειστικά η διευκόλυνση των ιδιωτών και των μεγάλων συμφερόντων που βλέπουν να ανοίγονται μπροστά τους κερδοφόρα πεδία. Εμείς, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, με αίσθηση ευθύνης απέναντι σε γονείς και παιδιά, δεν αλλάζουμε θέση. δεν αναγνωρίζουμε ως “τετελεσμένα” τις αντισυνταγματικές επιλογές που επέβαλε η κυβέρνηση της ΝΔ. Είμαστε εδώ για να ανατρέψουμε τις άδικες πολιτικές, όχι για να τις αποδεχόμαστε και να τις διαχειριζόμαστε. Η Αριστερά δεν μπορεί να μετατρέπεται σε διαχειριστή των τετελεσμένων της Δεξιάς. Παραμένουμε σταθεροί στην πάγια θέση μας υπέρ της δωρεάν δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης. Δεν αποδεχόμαστε το status quo των ιδιωτικών πανεπιστημίων, ζητάμε την κατάργηση του νόμου Πιερρακάκη, διεκδικούμε τη στήριξη και τον εκσυγχρονισμό των Δημόσιων Πανεπιστημίων, με περισσότερη έρευνα, σύγχρονες υποδομές, απορρίπτουμε την υπονόμευσή τους με σαθρές αιτιολογίες.
«Βαθιά συντηρητική, αντιδραστική και αναχρονιστική» η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας
Η πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ επισήμανε ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τη συνταγματική αναθεώρηση με την ίδια προχειρότητα και τις ίδιες fast track διαδικασίες που χαρακτηρίζουν συνολικά τη νομοθετική της πρακτική. Αντί, όπως είπε, να ανοίξει έναν ουσιαστικό εθνικό διάλογο για τη θωράκιση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των κοινωνικών δικαιωμάτων, εργαλειοποιεί την κορυφαία αυτή θεσμική διαδικασία για μικροκομματικές και προεκλογικές σκοπιμότητες.
Η Ρένα Δούρου χαρακτήρισε συνολικά την κυβερνητική πρόταση βαθιά συντηρητική, αντιδραστική και αναχρονιστική, επισημαίνοντας ότι αντί να αντιμετωπίζει τα πραγματικά θεσμικά προβλήματα της χώρας, επαναφέρει ιδεολογικά σύμβολα άλλων εποχών, όπως η συνταγματική κατοχύρωση της ελληνικής σημαίας, παραπέμποντας στη δεξιά της δεκαετίας του 1950 και όχι στις ανάγκες του 21ου αιώνα.
Προς ενίσχυση της επιχειρηματολογίας της επικαλέστηκε τις δημόσιες παρεμβάσεις διακεκριμένων συνταγματολόγων. Υπενθύμισε ότι ο Γιώργος Σωτηρέλης χαρακτήρισε την κυβερνητική πρωτοβουλία «αναθεωρητική πρωτοβουλία καταδικασμένη στην ανυποληψία», ενώ έκανε λόγο για πλήρη αναξιοπιστία της συνταγματικής πολιτικής της Νέας Δημοκρατίας. Παρέθεσε επίσης τις θέσεις του Ακρίτα Καϊδατζή, σύμφωνα με τον οποίο η συνταγματική αναθεώρηση αποτελεί έναν επικοινωνιακό αντιπερισπασμό μιας κυβέρνησης που βρίσκεται αντιμέτωπη με βαριά σκάνδαλα, από τα Τέμπη και τον ΟΠΕΚΕΠΕ μέχρι τις παρακολουθήσεις, τις απευθείας αναθέσεις και τη διασπάθιση δημόσιου χρήματος.
Η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ τόνισε ότι δεν μπορεί να εμφανίζεται ως εγγυητής του Συντάγματος μια κυβέρνηση που κατηγορείται για συστηματικές παραβιάσεις του.
Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα ανέφερε το σκάνδαλο των υποκλοπών, καθώς και τη διαρκή κατάθεση άσχετων και εκπρόθεσμων τροπολογιών κατά παράβαση του άρθρου 74 του Συντάγματος. Κατηγόρησε επίσης την κυβέρνηση ότι, επτά χρόνια μετά, εξακολουθεί να αρνείται να θεσπίσει εφαρμοστικό νόμο για τη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία, επειδή φοβάται την κοινωνία και κάθε μορφή συμμετοχής που δεν μπορεί να ελέγξει.
Σύμφωνα με τη Ρένα Δούρου, η κυβέρνηση Μητσοτάκη οικοδομεί ένα ολοένα πιο συγκεντρωτικό και πρωθυπουργοκεντρικό σύστημα εξουσίας, αποδυναμώνοντας κάθε θεσμική εγγύηση. Στο πλαίσιο αυτό ενέταξε και την πρόταση Μητσοτάκη για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας με μία μόνο εξαετή θητεία και με τις ελάχιστες δυνατές ψήφους, υποστηρίζοντας ότι έτσι μετατρέπει τον ανώτατο πολιτειακό άρχοντα σε «Πρόεδρο μίας χρήσης», απογυμνώνοντας τον θεσμό από τον ενοποιητικό και υπερκομματικό του ρόλο.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις αναφορές της κυβέρνησης στην τεχνητή νοημοσύνη, υποστηρίζοντας ότι αποτελούν γενικόλογες διακηρύξεις χωρίς καμία ουσιαστική προστασία των πολιτών.
«Η Αριστερά θα συνεχίσει να είναι θεματοφύλακας του Συντάγματος - Γι’ αυτό θα μας βρείτε απέναντι»
Αντιπρότεινε την κατοχύρωση δικαιωμάτων απέναντι στους αλγόριθμους, όπως η ενημέρωση όταν μια απόφαση λαμβάνεται αυτοματοποιημένα, η δυνατότητα ανθρώπινης επανεξέτασης, η απαγόρευση αλγοριθμικών διακρίσεων, η προστασία των εργαζομένων από ψηφιακή επιτήρηση και ο δημοκρατικός έλεγχος των μεγάλων ψηφιακών πλατφορμών, επισημαίνοντας ότι σήμερα οι πολυεθνικές και ισχυρά οικονομικά συμφέροντα μπορούν να επηρεάζουν ακόμη και εκλογικές διαδικασίες μέσω της διαχείρισης δεδομένων.
Παράλληλα επέκρινε την κυβερνητική αδιαφορία για την περιβαλλοντική προστασία, επισημαίνοντας ότι από την αναθεώρηση απουσιάζουν κρίσιμες εγγυήσεις για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την προστασία των ζώων.
Αναφερόμενη στο άρθρο 79 προειδοποίησε ότι η συνταγματοποίηση δημοσιονομικών περιορισμών θα παγιώσει τη νεοφιλελεύθερη πολιτική της λιτότητας, οδηγώντας σε μειώσεις κοινωνικών δαπανών και αποδυνάμωση του κοινωνικού κράτους, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη στρέφει ολοένα περισσότερους πόρους προς τους εξοπλισμούς.
Για το άρθρο 103 υποστήριξε ότι η άρση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων δεν στοχεύει στην αξιολόγηση αλλά στην επαναφορά των απολύσεων και της κομματικής χειραγώγησης του Δημοσίου. Υπενθύμισε ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι γνωρίζουν από την περίοδο κατά την οποία ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης τι σημαίνουν οι «μεταρρυθμίσεις» της Νέας Δημοκρατίας, παραπέμποντας στις διαθεσιμότητες και τις απολύσεις εκείνης της περιόδου. Αντίθετα, τόνισε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ υπερασπίζεται ένα σύγχρονο, αποτελεσματικό Δημόσιο, με αντικειμενική αξιολόγηση αλλά και θεσμική προστασία της μονιμότητας προς όφελος των πολιτών και του δημόσιου συμφέροντος.
Κλείνοντας, η Ρ. Δούρου υπογράμμισε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ απορρίπτει τόσο τη διαδικασία όσο και το περιεχόμενο της κυβερνητικής αναθεώρησης. Αντέταξε το όραμα μιας προοδευτικής συνταγματικής αναθεώρησης που θα υπηρετεί περισσότερη δημοκρατία, ισχυρό κράτος δικαίου, αποκέντρωση, ενίσχυση των κοινωνικών δικαιωμάτων, προστασία των δημόσιων αγαθών, σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα, ευημερία και καθολική πρόσβαση στα βασικά αγαθά.
Κατέληξε με μια ευθεία πολιτική προειδοποίηση προς την κυβέρνηση, δηλώνοντας ότι ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ούτε η κοινωνία τής έχουν πλέον εμπιστοσύνη και διαμηνύοντας ότι η προοδευτική Αριστερά θα συνεχίσει να αποτελεί τον θεματοφύλακα του Συντάγματος, αντιστεκόμενη σε κάθε προσπάθεια αλλοίωσης των δημοκρατικών και κοινωνικών του εγγυήσεων.
