Ρεπορτάζ: Ανδρέας Μπελεγρής
Με συγκρατημένη ικανοποίηση επέστρεψε το βράδυ της Παρασκευής η ελληνική αντιπροσωπεία από τη διήμερη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες. Τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος κατάφεραν να πάρουν σχεδόν στο σύνολό τους αυτά που ήθελαν και να αποφύγουν τις παγίδες που επιχειρήθηκε να μπουν, κυρίως από την τουρκική πλευρά. Ωστόσο, στην εφαρμογή της η συμφωνία που υπεγράφη από όλους τους παίχτες έχει γκρίζα σημεία, που μένει να αποσαφηνιστούν από τη διάθεση όλων να γίνει πράξη. Σε κάθε περίπτωση, το ενδεχόμενο να επαναληφθεί ακόμη μια Σύνοδος πριν από το καλοκαίρι δεν είναι σε θέση να το αποκλείσει κανείς και όλα θα εξαρτηθούν από το πώς θα αρχίσουν να λειτουργούν τα συμφωνηθέντα.
Από αύριο Δευτέρα στην Ελλάδα θα αρχίσουν να έρχονται οι εμπειρογνώμονες που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την Παρασκευή και να μετρώνται οι προσφυγικές ροές που φτάνουν από τα τουρκικά παράλια. Επιπλέον, τα βλέμματα στρέφονται και στις χώρες που μέχρι τώρα έχουν... αδιαφορήσει στο να ανακοινώσουν έγκαιρα το άνοιγμα συγκεκριμένων θέσεων για μετεγκατάσταση προσφύγων. Όμως και η Ελλάδα θα έχει να αντιμετωπίσει δυσκολίες, αφού καλείται σε χρόνο ρεκόρ να ανταποκριθεί στις πολύπλοκες απαιτήσεις που ούτε μια μεγάλη χώρα σε περίοδο οικονομικής ευμάρειας δεν θα μπορούσε.
Από την άλλη, ο κίνδυνος ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες να συνεχίσουν να επιδεικνύουν έλλειψη διάθεσης δεν απομακρύνθηκε, καθώς δεν καταγράφησαν, παρά τις υπογραφές, αντίστοιχες δηλώσεις από τους ηγέτες που είχαν σηκώσει τους τόνους τις τελευταίες ημέρες. Τουναντίον, αυτό που καταγράφηκε ήταν μια σαφής προειδοποίηση από τον Έλληνα πρωθυπουργό ότι αν δεν τηρήσουν όλες οι χώρες τα συμφωνηθέντα, τότε η Ελλάδα θα αντιδράσει: "Είμαι απολύτως βέβαιος ότι αν 'ο κόμπος φτάσει στο χτένι', τα ζητήματα αυτά θα ξανατεθούν στο τραπέζι της συζήτησης και αν κάποιοι επιμένουν στο ότι δεν θέλουν να δεχθούν να μοιραστούν κοινές ευθύνες και κοινό βάρος, φαντάζομαι ότι υπάρχουν και άλλοι τρόποι ώστε να συνεισφέρουν. Αν δεν θέλουν να πάρουν πρόσφυγες, πρέπει να έχουν μια οικονομική συνεισφορά. Διότι η Ευρώπη, έχει κανόνες κοινούς. Και δεν μπορεί κάποιοι να τους τηρούν και κάποιοι άλλοι να κάνουν το κορόιδο" είπε ο πρωθυπουργός.
Παράλληλα, αίνιγμα αποτελεί και η στάση της Τουρκίας από εδώ και στο εξής. Ήδη η Ελλάδα από τη συμφωνία της 29ης Νοεμβρίου και μετά είχε εκφράσει πολλές φορές ενστάσεις για τον τρόπο που (δεν) την τηρεί η Άγκυρα. Εξάλλου, χρειάστηκαν πολλές δημόσιες διαμαρτυρίες αξιωματούχων από την ελληνική πλευρά ώστε να ανταποκριθεί η γειτονική χώρα σε αιτήματα επαναπροώθησης. Τις τελευταίες ημέρες και εν όψει της συνόδου, οι προσφυγικές ροές είχαν περιοριστεί, κάτι που προβλημάτισε παράγοντες που διαχειρίζονται την προσφυγική κρίση για το κατά πόσο το φαινόμενο αυτό είναι απόρροια διπλωματικού ελιγμού ή αν οφείλεται στο ότι πράγματι ο καιρός στις περιοχές που γίνονται οι μετακινήσεις ήταν αποτρεπτικός.
Ακόμα ένα σκέλος στο οποίο επέμεινε η ελληνική πλευρά κατά τη σύνοδο ήταν η νομική κάλυψη της συμφωνίας στη βάση του διεθνούς δικαίου και του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Μάλιστα, ο Αλέξης Τσίπρας κατά τη συνέντευξη Τύπου στη σύνοδο κορυφής ζήτησε να υπάρχει ρητή αναφορά ότι "όλη αυτή η διαδικασία θα γίνεται με τη στενή συνεργασία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες". Η Ύπατη Αρμοστεία, αμέσως μετά τη δημοσιοποίηση των συμπερασμάτων, δεν έκρυψε τις επιφυλάξεις της: «Το πώς θα εφαρμοστεί αυτή η συμφωνία είναι κρίσιμο. Σε τελευταία ανάλυση, η αντίδραση πρέπει να επικεντρωθεί στην αντιμετώπιση των άμεσων αναγκών των ανθρώπων που φεύγουν για να σωθούν από πολέμους και διωγμούς».
Τέλος, σε όλη τη διαπραγμάτευση τις προηγούμενες ημέρες ο Αλέξης Τσίπρας είχε την ευκαιρία να έρθει ακόμη μια φορά σε επαφή με τους Ευρωπαίους Σοσιαλιστές. Κατά τη σύνοδο των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών, στην οποία ο πρωθυπουργός συμμετείχε ως παρατηρητής, είχε την ευκαιρία να εκθέσει τις απόψεις του για τις ελληνικές θέσεις στη σύνοδο κορυφής που θα ακολουθούσε και, ιδίως, τις θέσεις εκείνες που αφορούσαν την Κύπρο. Όπως φάνηκε στη συνέχεια, η ενημέρωση που έκανε έπιασε τόπο. Μετά τη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών ο Αλέξης Τσίπρας ευχαρίστησε προσωπικά των Φρανσουά Ολάντ, ο οποίος "δέχτηκε να δώσει το άνοιγμα του κεφαλαίου 33, ενός άλλου κεφαλαίου που είχε παγώσει ο προκάτοχός του Σαρκοζί, αντί των κεφαλαίων που απαιτούσε η Τουρκία και προφανώς είχαν να κάνουν με την Κύπρο και με την Ελλάδα".
