ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ. ΧΡ. ΒΑΣΙΛΑΚΗ
Προετοιμασμένοι για εντατικές και δύσκολες διαπραγματεύσεις με τον Τούρκο πρωθυπουργό Αχμέτ Νταβούτογλου προσέρχονται σήμερα οι «28» αρχηγοί των κρατών και των κυβερνήσεων της Ε.Ε. στη δεύτερη και κρισιμότερη μέρα της συνόδου κορυφής για το προσφυγικό. Στο σημερινό, ευρω-τουρκικό μενού των διαπραγματεύσεων κυριαρχούν το άνοιγμα των ενταξιακών κεφαλαίων και η απελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων για τους Τούρκους πολίτες, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες εναποθέτουν τις τελευταίες τους ελπίδες για μείωση των ροών των προσφύγων προς την Ευρώπη στην αποτελεσματική εφαρμογή από Ελλάδα και Τουρκία του σχεδίου ανταλλαγής προσφύγων «ένας προς έναν».
Αιχμές Νταβούτογλου
Κι αν χθες το βράδυ οι «28» φέρονται να κατέληξαν σε κοινή θέση απέναντι στις τουρκικές αξιώσεις (παρ' όλο που δεν δόθηκε η προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου στο τέλος της πρώτης ημέρας), ο πρωθυπουργός Νταβούτογλου έκανε σαφές προτού καν φθάσει στις Βρυξέλλες, πως μια συμφωνία σήμερα με την Τουρκία δεν θα είναι εύκολη υπόθεση. Κατά την αναχώρησή του από το αεροδρόμιο της Άγκυρας άφηνε αιχμές κατά των Ευρωπαίων ηγετών, δηλώνοντας ότι παρατηρούνται «κάποιες δυσκολίες εντός της Ε.Ε. ως προς την εκπλήρωση των όρων» της συμφωνίας. Παράλληλα, ο Τούρκος πρωθυπουργός τόνιζε πως δεν θα δεχτεί καμία συμφωνία που θα μετατρέπει την Τουρκία σε «ανοιχτή φυλακή» για τους μετανάστες, εκφράζοντας ωστόσο την ελπίδα ότι «θα υπάρξει μια καλή έκβαση για την Τουρκία, για την Ευρωπαϊκή Ένωση και για τους μετανάστες».
Η επίτευξη τελικής συμφωνίας αναμένεται να κριθεί σήμερα, με την αρχή να γίνεται στις 8 το πρωί (τοπική ώρα), οπότε είναι προγραμματισμένη τριμερής συνάντηση μεταξύ του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ, του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν Κλοντ Γιούνκερ και του Τούρκου πρωθυπουργού. Στόχος της ευρωπαϊκής πλευράς είναι κατά τη διάρκεια της τριμερούς πρωινής συνάντησης να καταστεί εφικτή η συμφωνία και να αποφευχθεί η εκ νέου διαπραγμάτευση μεταξύ των «28» και του Τούρκου ομολόγου τους. Ωστόσο, δεν θα εκπλαγεί κανένας στις Βρυξέλλες αν σήμερα η τουρκική πλευρά επιχειρήσει να αλλάξει προς το συμφέρον της τα «θολά σημεία» της συμφωνίας και να ξεκινήσει νέος γύρος διαπραγματεύσεων με άγνωστη κατάληξη.
«Ή θα έχουμε συμφωνία ή θα έχουμε πολλές Ειδομένες» έλεγε χαρακτηριστικά χθες ευρωπαϊκή πηγή, δίνοντας τον απαραίτητο δραματικό τόνο στις δύσκολες διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν. «Είμαι συγκρατημένα αισιόδοξος. Περισσότερο συγκρατημένος παρά αισιόδοξος», δήλωσε χθες, από την πλευρά του, ο Ντ. Τουσκ, ενώ η Γερμανίδα καγκελάριος χαρακτήρισε τις διαπραγματεύσεις «πολύπλοκες».
Τα δύο βασικά «αγκάθια» και η βίζα
Σε ό,τι αφορά τη χθεσινή πρώτη φάση της συνόδου, δύο ήταν τα βασικά θέματα που έθεσαν επί τάπητος οι Ευρωπαίοι ηγέτες. Το πολιτικό «αγκάθι» αφορούσε την Κύπρο και τις ενστάσεις της περί ανοίγματος των ενταξιακών κεφαλαίων. Σε αυτό το ζήτημα ευρωπαϊκές πηγές εξηγούσαν χθες πως οι «28» αναζητούσαν διατύπωση η οποία θα καλύπτει πλήρως την Κύπρο (δηλαδή θα αντικατοπτρίζει τη θέση της ότι η συζήτηση για το άνοιγμα των κεφαλαίων μπορεί να ξεκινήσει μόνο εφόσον εκπληρώσει η Τουρκία τις υποχρεώσεις της που προκύπτουν από το Πρωτόκολλο της Άγκυρας). Σύμφωνα με το προσχέδιο της δήλωσης, η διατύπωση που επιλέχθηκε ήταν σχετικά γενικόλογη, κάτι που όμως αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρχει σήμερα αντίδραση και περαιτέρω απαιτήσεις από την πλευρά της Τουρκίας. Συγκεκριμένα, το κείμενο αναφέρει πως «η Ε.Ε., σε συνεργασία με την Τουρκία, θα προετοιμαστεί για την απόφαση του ανοίγματος νέων κεφαλαίων στις διαπραγματεύσεις για ένταξη στην Ε.Ε. το συντομότερο δυνατόν».
Το δεύτερο «αγκάθι» αφορούσε τη νομική αλλά και πρακτική ακεραιότητα του σχεδίου επανεισδοχής αιτούντων άσυλο από την Ελλάδα στην Τουρκία με βάση τη φόρμουλα «ένας προς έναν». Στο νομικό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στους «28» την ανάλυσή της για τη συμβατότητα της πρότασης με το διεθνές και ευρωπαϊκό Δίκαιο. Πηγές της Επιτροπής εκτιμούσαν μάλιστα χθες ότι όποιες νομικές αμφιβολίες υπήρχαν, διαλύθηκαν. Ωστόσο, σε πρακτικό επίπεδο, εκφράστηκαν ανησυχίες για το κατά πόσο είναι πραγματοποιήσιμο το σχέδιο. «Η πρόκληση για την Ευρώπη και όχι μόνο για την Ελλάδα είναι να λειτουργήσει αυτό το φιλόδοξο σχέδιο» ανέφερε Ευρωπαίος αξιωματούχος χθες, σημειώνοντας ότι η Επιτροπή προετοιμάζεται για μεγάλη επιχείρηση διοικητικής υποστήριξης προς την Ελλάδα. Η πρόκληση είναι σε σύντομο χρονικό διάστημα να εξετάζονται ατομικά και σύμφωνα με το διεθνές Δίκαιο όλες οι αιτήσεις ασύλου και να πραγματοποιούνται οι επιστροφές. Γι' αυτό τον σκοπό χρειάζονται εκατοντάδες εμπειρογνώμονες ασύλου, Έλληνες δικαστές, μεταφραστές, διερμηνείς και υπάλληλοι της Frontex, που θα αναλάβουν τις επιστροφές σε επιχειρησιακό επίπεδο. Η παρουσία Τούρκων υπαλλήλων που προβλέπεται στόχο θα έχει την πιστοποίηση της ορθότητας της διαδικασίας για την τουρκική πλευρά.
Ξεχωριστής σημασίας και για τις δύο πλευρές -με δυνατότητες τόσο να «σπάσει» την προοπτική συμφωνίας όσο και να την «ξεκλειδώσει»- είναι το ζήτημα της επίσπευσης της απελευθέρωσης των θεωρήσεων για 75 εκατ. Τούρκων πολιτών. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν εκφράσει σοβαρές ανησυχίες για το κατά πόσο μπορούν να δεχθούν την επίσπευσή της, με πρώτη τη Γαλλία και κυρίως για λόγους τρομοκρατικής απειλής. Από την άλλη, είναι σαφές πως για την τουρκική πλευρά αποτελεί ζήτημα με μείζονα πολιτικά οφέλη σε περίπτωση που το «κερδίσει».
ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ
Μήλον της έριδος το κράτος πρόνοιας
* Αντίδραση Κάμερον: τι σημαίνει «κοινωνικός πυλώνας», «κράτος πρόνοιας» και «αγορά εργασίας»
* Τσίπρας: «Δεν είναι δυνατόν να εκφράζετε αλλεργία σε οτιδήποτε μπορεί να έχει σχέση με την αλληλεγγύη και το ευρωπαϊκό κεκτημένο στα κοινωνικά ζητήματα»
Πρώτο θέμα συζήτησης των «28» στη χθεσινή σύνοδο κορυφής (όπως είθισται στις εαρινές συνόδους) ήταν η οικονομία στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού εξαμήνου. Στο πλαίσιο αυτής της συζήτησης κατατέθηκε πρόταση από τη Σουηδία, να ενταχθεί στο κείμενο των συμπερασμάτων διατύπωση που υιοθετήθηκε από τη Σύνοδο των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών. Η εν λόγω προσθήκη ανέφερε μεταξύ άλλων: «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει υιοθετήσει διαδικασία ευρείας διαβούλευσης πάνω στον ευρωπαϊκό πυλώνα των ευρωπαϊκών δικαιωμάτων, που στοχεύει στην υποστήριξη δίκαιης αγοράς εργασίας και κράτους πρόνοιας», προκαλώντας αντιδράσεις από την Πολωνία, την Ουγγαρία και τη Βρετανία. Συγκεκριμένα, ο Βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον αντέδρασε λέγοντας ότι δεν καταλαβαίνει τι σημαίνει «κοινωνικός πυλώνας», «κράτος πρόνοιας» και «αγορά εργασίας», αλλά μόνο «ανταγωνιστικότητα», «ανάπτυξη» και «απασχόληση».
Στον αντίποδα βρέθηκαν η Σουηδία, η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Ελλάδα, ενώ ο Έλληνας πρωθυπουργός φέρεται να πήρε τον λόγο και να τόνισε: «Δεν είναι δυνατόν να εκφράζετε αλλεργία σε οτιδήποτε μπορεί να έχει σχέση με την αλληλεγγύη και το ευρωπαϊκό κεκτημένο στα κοινωνικά ζητήματα».
