Σήμερα, για δεύτερη φορά μέσα στον Μάρτιο, ο Τούρκος πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου θα περάσει την πόρτα προς τους απρόσωπους διαδρόμους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες. Το προσφυγικό φέρνει πιο κοντά δύο κόσμους που επί χρόνια δεν συναντιόντουσαν. Τουλάχιστον η μια πλευρά, η Ευρώπη, μάλλον με δυσθυμία υποδέχεται τον Τούρκο πρωθυπουργό, που με τη σειρά του απολαμβάνει κρυφογελώντας κάτω από τα γυαλάκια του την Ε.Ε. ως μια αλαζονική κυρία που πέφτει στην ανάγκη του.
Η ευρωπαϊκή απροθυμία δεν είναι κάτι νέο. Πέρα από τις ευρύτερες διαφορές κουλτούρας, αξιών, θρησκείας και λοιπά, στις Βρυξέλλες ξέρουν πως μια συμφωνία με την Άγκυρα θα έχει σίγουρα δύο προβλήματα. Πρώτον θα σημάνει εκ των πραγμάτων παραχώρηση στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε μια περίοδο που το ευρωπαϊκό ιδεώδες αμφισβητείται στα θεμέλιά του. Ήδη ανθρωπιστικές οργανώσεις ζεσταίνουν τα νομικά τους τμήματα για προσφυγές. Δεύτερον, στην καλύτερη περίπτωση η εφαρμογή της θα είναι δύσκολη. Στη χειρότερη περίπτωση η όποια συμφωνία θα είναι ανεφάρμοστη.
Παράλληλα, τα τελευταία κρούσματα περιορισμού της ελευθεροτυπίας στη γείτονα χώρα έχουν φέρει σε δύσκολη θέση πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες. Τελευταίο "θύμα" του κρατικού μηχανισμού της Άγκυρας αποτελεί ο ανταποκριτής του "Spiegel", στον οποίο χθες οι τουρκικές αρχές αρνήθηκαν την ανανέωση της άδειάς του, κάτι που οδήγησε το γερμανικό περιοδικό να δημοσιεύσει επίσημη καταγγελία.
Από την πρώτη στιγμή των διαπραγματεύσεων τον περασμένο Νοέμβριο μέχρι και την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, διπλωματικές πηγές, στην ερώτηση "τι θέλει η Τουρκία από την Ευρώπη;", απαντούσαν: "Τα πάντα". Στην ερώτηση "τι θα δώσει;", η απάντηση ήταν: "Τα λιγότερα δυνατά". Ο νέα πολιτική τάξη που έχει επικρατήσει πέρα από το Αιγαίο έχει δημιουργήσει τριβές, καθώς στηρίζεται σε ένα στρατηγικό δόγμα παρέμβασης στο εσωτερικό τρίτων χωρών (Αίγυπτος, Ισραήλ, Συρία κ.λπ.).
Είναι βέβαιο πως η τουρκική διπλωματία, χρησιμοποιώντας ως μοχλό πίεσης εκατοντάδες χιλιάδες κατατρεγμένους ανθρώπους, θα επιχειρήσει να έχει λόγο και στο εσωτερικό της Ευρώπης. Ήδη λειτουργεί καταλυτικά ο λόγος Νταβούτογλου στις ενδοευρωπαϊκές σχέσεις. Οι φόβοι ότι η συμφωνία θα τηρείται όσο πιο βαθιά η επιρροή της Άγκυρας διαπερνά τους ευρωπαϊκούς θεσμούς είναι ρεαλιστικοί.
Ανδρέας Μπελεγρής
