ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΝΙΚΟΣ ΛΙΟΝΑΚΗΣ
Η αναμενόμενη ανάδειξη του ΣΥΡΙΖΑ σε κυβέρνηση τον Ιανουάριο του 2015 και κυρίως η πλήρης ανατροπή στο ελληνικό πολιτικό σκηνικό που συνεπαγόταν και είχε αρχίσει να συντελείται πολύ νωρίτερα, είχε δρομολογήσει ήδη μια σειρά εξελίξεων σε όλα τα κόμματα, και στη Ν.Δ., αλλά και στον χώρο της λεγόμενης «Κεντροαριστεράς».
Ουσιαστικά είχαν ηττηθεί οι πρωτεργάτες της προηγούμενης κυβέρνησης (Σαμαράς-Βενιζέλος) και μαζί με εκείνους και τα κόμματά τους και οι κεντρικές στρατηγικές και πολιτικές τους. Η ανάληψη της προεδρίας από την Φ. Γεννηματά θα ερχόταν αναπόφευκτα και η αναμονή του Ευ. Βενιζέλου για την ευόδωση του σεναρίου της «αριστερής παρένθεσης» απλώς καθυστερούσε τη σχετική εσωκομματική διαδικασία. Έτσι, από τον Ιούνιο και μετά, η Φ. Γεννηματά επιχείρησε να δώσει μια εντελώς διαφορετική εικόνα στο κόμμα. Από την πλευρά του, το Ποτάμι (δηλαδή ο Στ. Θεοδωράκης) συνέχιζε να διατηρεί μια δυναμική και σε αυτό συνέτεινε και ο ηπιότερος αντιπολιτευτικός λόγος που διατηρούσε και το πνεύμα συνεννόησης που επεδείκνυε, προσπαθώντας έτσι να διαχωρίσει τη θέση του από τα παλαιά κόμματα, αλλά και να παρουσιαστεί ως ρυθμιστής ανά πάσα στιγμή. Και η Φ. Γεννηματά όμως ήταν διαλλακτικότερη απέναντι στην κυβέρνηση, ως μέρος της αποτίναξης από το ΠΑΣΟΚ του πρόσφατου στίγματος της συγκυβέρνησης με τη «Δεξιά».
Αλλαγή στάσης προς την κυβέρνηση και εκλογική αποτυχία
Η στάση και των δύο κομμάτων απέναντι στην κυβέρνηση άλλαξε άρδην με την προκήρυξη του δημοψηφίσματος, ενώ η έντονα αντιπολιτευτική γραμμή τους επισφραγίστηκε με την προκήρυξη εκλογών και έπειτα, όταν τα δύο κόμματα έμειναν εκτός κυβερνητικών συνεργασιών.
Το αποτέλεσμα των εκλογών του Σεπτεμβρίου δεν δικαίωσε πάντως κανένα από τα δύο κόμματα. Το μεν ΠΑΣΟΚ κατέβηκε με νέο όνομα υπό την ομπρέλα της «Δημοκρατικής Συμπαράταξης» σε συνεργασία με τη ΔΗΜ.ΑΡ. που είχε διαλυθεί πριν από τις εκλογές του Ιανουαρίου και έκτοτε ψάχνει ακόμα σαφή ταυτότητα. Το δε Ποτάμι έχασε έξι έδρες, πέφτοντας κατά δύο μονάδες, από το 6,05% στο 4,09%, και με τον αρχηγό του να έχει απολέσει την όποια δυναμική διέθετε, τόσο στο κοινό όσο και (κυρίως) εντός του κόμματός του.
Η αποδυνάμωση του Ποταμιού και η στασιμότητα του ΠΑΣΟΚ, που παρά το «καμουφλάζ» δεν κέρδισε, αλλά και η αποτυχία τού μεταξύ τους διαλόγου περί ενδεχόμενης συμπαράταξης για τον περίφημο «τρίτο πόλο», λόγω της σταθερής άρνησης του Στ. Θεοδωράκη εξαιτίας της θέσης υπεροχής της Φ. Γεννηματά στο δυνάμει (μικρό) σχήμα, απλώς επέτεινε την ήδη υπάρχουσα εικόνα της κατακερματισμένης «Κεντροαριστεράς».
Τα δύο διλήμματα στρατηγικής σημασίας
Έπειτα από ένα σύντομο διάστημα φαινομενικής εσωτερικής ηρεμίας και σύμπνοιας εντός του ΠΑΣΟΚ, η συζήτηση δεν άργησε να ανοίξει για το πώς θα πρέπει να προχωρήσει από εδώ και έπειτα το εγχείρημα της «Δημοκρατικής Συμπαράταξης». Παράλληλα με αυτή τη συζήτηση, και δεδομένων των πυκνών πολιτικών εξελίξεων για τη χώρα, άρχισαν να παρατηρούνται διαφορετικές θέσεις και ως προς το πώς θα πρέπει να τοποθετείται το κόμμα απέναντι στην κυβέρνηση και στο ζήτημα ενδεχόμενων κυβερνητικών συνεργασιών.
Έως και σήμερα, και παρά τις όποιες αποχρώσεις στις κατά καιρούς επίσημα διατυπωμένες θέσεις της ηγεσίας και των κεντρικών στελεχών της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, οι «απαντήσεις» που έχουν επικρατήσει και στα δύο στρατηγικής - υπαρξιακής για το ΠΑΣΟΚ σημασίας ερωτήματα ταυτίζονται με εκείνες που έχει εκφράσει ο Ευ. Βενιζέλος ή επηρεάζονται από τους εσωτερικούς συσχετισμούς και συνεπώς παραμένουν δυσδιάκριτες. Το παιχνίδι ισορροπιών που προσπαθεί να τηρήσει η ηγεσία της Χαρ. Τρικούπη καθυστερεί την προσπάθεια είτε προς τη μια είτε προς την άλλην κατεύθυνση. Έτσι, παρατηρείται ακόμα το ΠΑΣΟΚ να εμφανίζεται να συμφωνεί περισσότερο με τη Ν.Δ. και τον Ευ. Βενιζέλο, παρά τη ρητορική προσπάθειά του για ίσες αποστάσεις από εκείνην και από τον ΣΥΡΙΖΑ.
Ως προς το ζήτημα των συνεργασιών, έχει επικρατήσει η «γραμμή» για οικουμενική, την οποία στηρίζουν ο Ευ. Βενιζέλος και μεγάλο τμήμα της Κ.Ο. Η Φ. Γεννηματά πάντως αποφεύγει να αποκλείει ρητά και κατηγορηματικά οποιαδήποτε άλλη περίπτωση εάν δεν συμπεριλαμβάνεται και η Ν.Δ. Εσχάτως μίλησε για την «αναγκαιότητα» κυβέρνησης ευρύτερων συνεργασιών στη βάση μιας προγραμματικής συμφωνίας με «προοδευτικό» πρόσημο και κεντρικό όρο την αλλαγή στο εκλογικό σύστημα.
Η πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έχει διευκρινίσει ότι η προγραμματική διακήρυξη της εκλογικής συνεργασίας του ΠΑΣΟΚ με τη ΔΗΜ.ΑΡ. και τις Κινήσεις Πολιτών για τη Σοσιαλδημοκρατία διασφαλίζει την οργανωτική και πολιτική αυτοτέλεια των συνεργαζόμενων μερών. Η ίδια διευκρίνισε από νωρίς ότι δεν θα πραγματοποιηθεί Συνέδριο αλλά Προγραμματική Συνδιάσκεψη.
Τα μηνύματα που έστειλε θέτοντας ως στόχο τη μετεξέλιξη και την περαιτέρω διεύρυνση της Δημοκρατικής Συμπαράταξης και η ανακοίνωση για μη διεξαγωγή συνεδρίου αποτελούσαν απαντήσεις προς πάσα κατεύθυνση που επιζητεί ή πιέζει για τη συγχώνευση των δύο κομμάτων προκειμένου να δημιουργηθεί νέος κεντροαριστερός φορέας.
Παρ' όλα αυτά, ο Ευ. Βενιζέλος, που εν τω μεταξύ επιβεβαίωνε εμφατικά την αυτόνομη τροχιά του εντός του κόμματος και με τη δημιουργία ιστοσελίδας, έσπευσε να δηλώσει μόλις προ εβδομάδας ότι "η Δημοκρατική Συμπαράταξη δεν αρκεί», «χρειάζεται σχήμα του προοδευτικού Κέντρου». Νωρίτερα, ο Κ. Σημίτης είχε δηλώσει ότι το ΠΑΣΟΚ έχει ολοκληρώσει τον κύκλο του με αυτό το σχήμα και ότι «θα έπρεπε να αναγεννηθεί, πρωτοστατώντας στη διαμόρφωση ενός ευρύτερου κινήματος της Κεντροαριστεράς, με επεξεργασμένο προγραμματικό λόγο και σαφές στίγμα". Τις δηλώσεις Βενιζέλου ακολούθησε η πανομοιότυπη δήλωση της Ε. Χριστοφιλοπούλου ότι η Δημοκρατική Συμπαράταξη ήταν ένα επιτυχημένο πρώτο βήμα, «τώρα, όμως, δεν αρκεί», «χρειάζεται», είπε, «ακόμη περισσότερη ώθηση στην προσπάθεια της μετεξέλιξης».
Η τρίτη συνιστώσα, των Κινήσεων Πολιτών, έδειξε νωρίς τις προθέσεις της, ζητώντας "να αποσαφηνιστεί ο χαρακτήρας του 'Ιδρυτικού Συνεδρίου'" "ως συνεδρίου για τη δημιουργία ενιαίου πολιτικού φορέα της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας". Θέση από την οποία υποχώρησαν, τουλάχιστον προσωρινά.
ΠΟΤΑΜΙ
Ενώπιον των αδυναμιών του
Το βαρύ εκλογικό αποτέλεσμα ανέδειξε τις τεράστιες εγγενείς αδυναμίες του Ποταμιού και του ίδιου του αρχηγού του.
Το συνέδριο, που μετατέθηκε για τον Φεβρουάριο, ενδεχομένως να καθορίσει την κατεύθυνση του κόμματος ανάλογα με το ποια από τις δύο τάσεις θα επικρατήσει. Ο ίδιος ο Στ. Θεοδωράκης μετά τις εκλογές αναγνώρισε ότι υπάρχει στο Ποτάμι μια «φιλελεύθερη κεντροδεξιά» και μια «φιλελεύθερη κεντροαριστερά» όχθη. Δύο «στρατόπεδα» που διαφοροποιούνται σε σχέση με τις συνεργασίες τόσο αναφορικά με την «Κεντροαριστερά» όσο και σε κυβερνητικό επίπεδο.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μεταστροφή του Στ. Θεοδωράκη ως προς τις κυβερνητικές συνεργασίες. Ο επικεφαλής του Ποταμιού απέρριπτε κατηγορηματικά συμμετοχή του σε κυβέρνηση από την παρούσα Βουλή, ώσπου, μετά από το κομματικό ηλεκτρονικό δημοψήφισμα που διενήργησε, επικαλείται την επιθυμία των μελών του Ποταμιού να μην υπάρξουν νέες εκλογές και διαμηνύει ότι δεν θα αφήσει να συμβεί κάτι τέτοιο.
ΕΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΩΩΝ
Μπερδεύει... ΠΑΣΟΚ και Ποτάμι
Η κοινοβουλευτική εμφάνιση της Ένωσης Κεντρώων, που δεν αυτοπροσδιορίζεται στον χώρο επί του οποίου ερίζουν Γεννηματά-Θεοδωράκης, ανακατεύει ακόμα περισσότερο τα πράγματα για ΠΑΣΟΚ και Ποτάμι. Μη αναγνωρίζοντάς τους ως συνομιλητές του και εντάσσοντάς τους στα παλιό αποτυχημένο πολιτικό προσωπικό, ο Β. Λεβέντης θέλει τώρα να εμφανιστεί εκείνος ως ρυθμιστής και ζητεί αδιάλειπτα οικουμενική κυβέρνηση, έχοντας πάντως ηπιότερη αντιπολιτευτική διάθεση.
