Με λογικές τύπου “το μη χείρον βέλτιστον” αντιμετωπίζει η κυβέρνηση τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), που είναι προσανατολισμένη περισσότερο στις αγορές και τις επιχειρήσεις παρά στους μικρομεσαίους αγρότες.
Παρουσιάζοντας τις μέχρι σήμερα εξελίξεις στην Ε.Ε. για τη νέα ΚΑΠ (2014-2020), ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Αθ. Τσαυτάρης επισήμανε ότι δεν υπάρχουν “σημαντικές” απώλειες στα κονδύλια της νέας ΚΑΠ για την Ελλάδα, δίνοντας έμφαση όχι στο ύψος, αλλά στο πώς θα διατεθούν τα κονδύλια στην κατεύθυνση "μιας γεωργίας που δεν θα εξαρτάται από τις ενισχύσεις”.
Τα κονδύλια μέσω ΚΑΠ από 20 δισ. για την προηγούμενη επταετία θα περιοριστούν στα 18,3 δισ. περίπου για την επόμενη, εκ των οποίων 14,5 δισ. αφορούν τις άμεσες ενισχύσεις και άλλα μέτρα των αγορών (α' πυλώνας) και 3,8 δισ. την αγροτική ανάπτυξη (β' πυλώνας), έναντι 16 και 3,8 της τρέχουσας περιόδου. Δηλαδή οι μειώσεις αφορούν αποκλειστικά τις άμεσες ενισχύσεις των αγροτών. Συνολικά, ο προϋπολογισμός της ΚΑΠ θα μειωθεί 11% στην επόμενη επταετία.
Αναφορικά με τις άμεσες ενισχύσεις, τα σημερινά δικαιώματα ενιαίας ενίσχυσης θα πάψουν να ισχύουν, καθώς επιβάλλεται το περιφερειακό μοντέλο, δηλαδή τα δικαιώματα θα είναι ίσης αξίας με βάση την επιλέξιμη γη ή τους βοσκότοπους της περιφέρειας, αν και το αίτημα διαχωρισμού των περιφερειών με βάση τη χρήση γης δεν έγινε αποδεκτό, όπως και το αίτημα για διατήρηση των ειδικών δικαιωμάτων στην κτηνοτροφία. Ο υπουργός ανέφερε πάντως ότι η επέκταση του ορισμού στα βοσκοτόπια δυνητικά θα επιφέρει ενίσχυση των ελληνικών βοσκοτόπων με περισσότερα από 4 δισ. Η περιφερειοποίηση σταδιακά θα ολοκληρωθεί έως το 2019.
Επιπλέον, η “πράσινη ενίσχυση” θα απορροφά το 30% των χρημάτων των άμεσων ενισχύσεων, τα οποία για να δοθούν θα πρέπει οι αγρότες να τηρούν συγκεκριμένες φιλοπεριβαλλοντικές τακτικές όπως η αγρανάπαυση, η αμειψισπορά (εναλλαγή καλλιεργειών) κ.λπ. Σύμφωνα με τον υπουργό, περιβαλλοντικά μέτρα θα κληθεί να λάβει μόνο για το 5% της εκμετάλλευσης. Δικαιούχοι των άμεσων ενισχύσεων θα είναι οι “ενεργοί αγρότες”, για τον ορισμό των οποίων δίνεται ευλεξία στα κράτη-μέλη, ενώ οι μικροκαλλιεργητές θα περιοριστούν σε ένα κατ' αποκοπή ποσό.
Συγχρόνως, προαιρετικά καθίστανται: ο μηχανισμός επιβολής πλαφόν στις ενισχύσεις (capping) για δικαιούχους μεγάλων εκμεταλλεύσεων, η στρεμματική ενίσχυση σε αγρότες μειονεκτικών περιοχών και η πρόσθετη ενίσχυση για νέους αγρότες από τον α' πυλώνα (2%). Από τη συνδεδεμένη ενίσχυση εξαιρούνται προς το παρόν προϊόντα όπως ο καπνός ή το χοιρινό κρέας, ενώ από τη δημοσιονομική πειθαρχία εξαιρούνται εκμεταλλεύσεις που εισπράττουν ενισχύσεις έως 2.000 ευρώ, έναντι 5.000 μέχρι σήμερα.
Παράλληλα, φαίνεται ότι τελικά όντως η ισχύουσα ΚΑΠ θα παραταθεί για ένα χρόνο (2014), με “ψαλιδισμένα” ιστορικά δικαιώματα κατά περίπου 10%-15% βάσει του δημοσιονομικού πλαισίου.
Πάντως, τελική πολιτική συμφωνία για την ΚΑΠ αναμένεται μέχρι το τέλος Ιουνίου από Συμβούλιο-Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο-Επιτροπή (τρίλογοι).
