Του ΘΑΝΟΥ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ
Προτού καν συμπληρωθεί 24ωρο από την ψήφο εμπιστοσύνης που αναμένεται να λάβει μεθαύριο βράδυ στη Βουλή, η νέα κυβέρνηση πιέζεται να υποβάλει την Τετάρτη, σε έκτακτο Eurogroup, την πρότασή της, εν μέσω ενός "κρεσέντο" εκβιασμών από Ευρωπαϊκή Ένωση και αγορές. Ο παράγοντας "χρόνος" έχει καταστεί από τους Ευρωπαίους μοχλός πίεσης και εκβιασμών της Ελλάδας με στόχο να αφαιρεθεί από μια κυβέρνηση που ακόμη δεν έχει λάβει την ψήφο εμπιστοσύνης η δυνατότητα να καταρτίσει και να παρουσιάσει ολοκληρωμένο πρόγραμμα.
Η πίεση αυτή έχει εκδηλωθεί ως τώρα με κινήσεις που δείχνουν να είναι συντονισμένες, όπως λ.χ. από την απόφαση της ΕΚΤ να μην δέχεται από 11 Φεβρουαρίου εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου για την παροχή ρευστότητας μέχρι την υποβάθμιση του ελληνικού αξιόχρεου κατά μία βαθμίδα, σε Β- από Β, στην οποία προχώρησε το απόγευμα της Παρασκευής ο οίκος Standard & Poor's.
Οι δε εκβιασμοί φθάνουν και στα όρια της ωμότητας καθώς η S&P προειδοποιεί για "πιθανές εκροές καταθέσεων" σε μια πιθανή παράταση των διαπραγματεύσεων με τους πιστωτές και για περαιτέρω πιέσεις ως προς τη χρηματοοικονομική σταθερότητα της Ελλάδας. Επιπλέον, η άρνηση της ΕΚΤ, όπως ανέφερε δημοσίευμα της "Wall Street Journal", στο ελληνικό αίτημα για άδεια άντλησης επιπλέον 4,5 δισ. ευρώ μέσω δημοπρασιών εντόκων γραμματίων απειλεί την χώρα με το κίνδυνο να «ξεμείνει από μετρητά» εντός των επομένων εβδομάδων, όπως ανέφερε η "WSJ".
Το πρόβλημα ρευστότητας οξύνεται και εκ του ότι τα φορολογικά έσοδα ήταν τον Δεκέμβριο 1,5 δισ. ευρώ λιγότερα από εκείνα του Νοεμβρίου, ενώ κάτι ανάλογο εκτιμάται ότι συνέβη και τον Ιανουάριο, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα.
Στον αντίποδα, οικονομικά έντυπα όπως η γερμανική "Handelsblatt", διεθνούς κύρους οικονομολόγοι όπως ο Πωλ Κρούγκμαν, αλλά και αναλυτές βλέπουν εκ μέρους της ΕΚΤ, με τις αποφάσεις της για την ρευστότητα προς την Ελλάδα, διμέτωπη πίεση, όχι μόνο προς την Αθήνα αλλά και προς το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες για "να τα βρούνε" το συντομότερο δυνατόν. Αρκετοί δε εκτιμούν ότι οι αυστηροί τόνοι και προειδοποιήσεις εκ μέρους των δανειστών αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι κάθε σκληρής διαπραγμάτευσης.
Η πρόταση της ελληνικής κυβέρνησης, η οποία θα ακολουθήσει την αυριανή συνάντηση Ομπάμα - Μέρκελ στην Ουάσιγκτον, όπου εκτός της Ουκρανίας και των κυρώσεων της Ρωσίας θα συζητηθεί -όπως αποκάλυψε ο εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Τζος Έρνεστ- και η Ελλάδα, ουδεμία σχέση θα έχει, σύμφωνα με παράγοντες του οικονομικού επιτελείου, με παράταση του υφιστάμενου προγράμματος, με τρόικες, με Μνημόνια ή με μέτρα λιτότητας.
Η κυβέρνηση Τσίπρα δηλώνει σταθερή στη θέση της να δοθεί στην Ελλάδα πρόγραμμα - γέφυρα έως και την τελική συμφωνία με τους δανειστές (αυτή προσδιορίζεται χρονικώς έως τον Μάιο) παρά τις ισχυρές πιέσεις που ασκούνται. Μάλιστα, αυτές ασκήθηκαν ακόμη και σε τεχνοκρατικό επίπεδο, όπως συνέβη, μέσα στην εβδομάδα που πέρασε, στη σύγκληση του EuroWorkingGroup, όπου οι ομόλογοι του προέδρου του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων μετέφεραν στον Γιώργο Χουλιαράκη, ο οποίος, σημειωτέον, είχε τοποθετηθεί επικεφαλής του ΣΟΕ μόλις την προηγούμενη ημέρα, με ιδιαίτερα πιεστικό τρόπο την απαίτηση ορισμένων εκ των πολιτικών τους προϊσταμένων για παράταση του υφιστάμενου προγράμματος.
Όσον αφορά στα ασφυκτικά περιθώρια που δόθηκαν στην ελληνική κυβέρνηση, αυτά προσδιορίστηκαν για τις 11 Φεβρουαρίου προκειμένου η έκτακτη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης να πραγματοποιηθεί μία ημέρα πριν τη Σύνοδο Κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες, ώστε οι τελευταίοι να είναι ενήμεροι των θέσεων της ελληνικής κυβέρνησης. Σημειώνεται ότι η Ανίκα Μπράιτχαρτ, εκπρόσωπος του επιτρόπου Οικονομίας Πιέρ Μοσκοβισί χαρακτήρισε το Eurogroup της 11ης Φεβρουαρίου σημαντική ευκαιρία για να υπάρξει πρόοδος στις συζητήσεις. Η πρόταση που ζητούν από το οικονομικό επιτελείο οι ομόλογοι υπουργοί του Γιάνη Βαρουφάκη συμπυκνώνεται στο δίλημμα "ή κοστολογημένο σχέδιο ή παράταση του ισχύοντος προγράμματος".
Οι ελληνικοί στόχοι
Το απόλυτης προτεραιότητας αίτημα που υποβάλλει η ελληνική πλευρά είναι πίστωση χρόνου ώστε να ξεπεράσει τον σκόπελο της επίσημης λήξης του προγράμματος στις 28 Φεβρουαρίου. Στο πλαίσιο αυτό, επιδιώκει την υιοθέτηση ενός προγράμματος - γέφυρα που θα διασφαλίσει τις χρηματοδοτικές ανάγκες του ελληνικού κράτους μέχρι τη σύναψη οριστικής συμφωνίας με τους Ευρωπαίους εταίρους. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι για να οδηγηθούν οι δύο πλευρές σε επιτυχές αποτέλεσμα, θα πρέπει να δοθεί χρόνος στη διαπραγμάτευση.
Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος - γέφυρα ζητείται από την Αθήνα η εκταμίευση του 1,9 δισ. ευρώ που οφείλουν να επιστρέψουν η ΕΚΤ και οι κεντρικές τράπεζες των κρατών - μελών από τα κέρδη που είχαν από τη διακράτηση ελληνικών ομολόγων (τα λεγόμενα προγράμματα SMP και ANFA), αφού άλλωστε οι κεντρικές τράπεζες δεν είναι κερδοσκοπικά funds αλλά ασκούν νομισματοπιστωτική πολιτική. Όπως επίσης ζητήθηκε και να της δοθεί η δυνατότητα έκδοσης εντόκων γραμματίων πέραν του ορίου των 15 δισ. ευρώ, που το εξάντλησε η προηγούμενη κυβέρνηση, ώστε να μπορέσει να καλύψει τυχόν έκτακτες ανάγκες, κάτι που ώς τώρα δεν συνέβη, δεδομένου ότι πληροφορίες έφεραν να έχει αρνηθεί η ΕΚΤ έκδοση έστω και 4,5 δισ. ευρώ.
Ζητείται επίσης η υποβολή των οριστικών ελληνικών προτάσεων μετά τη συμφωνία για το πρόγραμμα - γέφυρα οι οποίες θα προβλέπουν μεταξύ άλλων νέο, μεσοπρόθεσμης προοπτικής, πλαίσιο δημοσιονομικής στρατηγικής, που θα αποτυπώνει τους στόχους της κυβέρνησης για τα δημόσια οικονομικά όπως το ύψος πλεονάσματος και η διάρθρωση εσόδων και δαπανών τουλάχιστον ώς το 2018 ως βάση κατάρτισης και εκτέλεσης των κρατικών προϋπολογισμών της τετραετίας. Παράλληλα, θα παρουσιαστούν οι προτάσεις μέτρων για αντιμετώπιση της εκτεταμένης σήμερα φοροδιαφυγής και της ενδημικής διαφθοράς καθώς και για τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση.
Εκτός όμως από το κρίσιμο έκτακτο Eurogroup της 11ης Φεβρουαρίου, οι επόμενες κρίσιμες ημερομηνίες ώς τη λήξη του ισχύοντος προγράμματος είναι:
11 Φεβρουαρίου. Από την ημερομηνία αυτή, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σταματά να δέχεται ενέχυρα ("collateral") ελληνικά ομόλογα. Έτσι, η χρηματοδότηση των ελληνικών τραπεζών, μέσω ενεχύρων, θα συνεχιστεί μεν κανονικά, αλλά μέσω του μηχανισμού ELA, δηλαδή από την Τράπεζα της Ελλάδος, με την έγκριση της EKT.
Την ίδια ημέρα, το Ελληνικό Δημόσιο θα προχωρήσει, όπως ανακοίνωσε ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), σε δημοπρασία εντόκων γραμματίων 3μηνης διάρκειας, με στόχο την άντληση εσόδων ύψους 875 εκατ. ευρώ.
Η ατζέντα της 11ης Φεβρουαρίου αποδεικνύεται ιδιαίτερα φορτωμένη καθώς την ίδια ημέρα αναμένεται στην Αθήνα και ο γενικός γραμματέας του ΟΟΣΑ Άνχελ Γκορία, ο οποίος αποδέχθηκε πρόσκληση της κυβέρνησης να επισκεφθεί τη χώρα με σκοπό να συζητήσει με το οικονομικό επιτελείο τις προτάσεις της κυβέρνησης περί ριζικών μεταρρυθμίσεων και να μεταδώσει τεχνογνωσία αναδιαπραγμάτευσης του δημόσιου χρέου από την εμπειρία που είχε ως υπουργός Οικονομικών του Μεξικού, αφού επί της θητείας του το δημόσιο χρέος της χώρας του απομειώθηκε δραστικά.
12 Φεβρουαρίου. Καθοριστικής σημασίας αναμένεται να είναι και η άτυπη Σύνοδος Κορυφής της Ε.Ε., στις 12 Φεβρουαρίου, ημερομηνία κατά την οποία η Ελλάδα θα πρέπει να έχει παρουσιάσει στους ηγέτες των χωρών - μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης το σχέδιο δράσης της που θα καθορίσει και την πορεία της διαπραγμάτευσης, κάνοντας σαφές αν οι εξελίξεις οδηγούνται στη ρήξη ή τον συμβιβασμό.
16 Φεβρουαρίου. Με βάση το υφιστάμενο χρονοδιάγραμμα, η επικύρωση του όποιου σχεδίου παρουσιάσει η ελληνική πλευρά προγραμματίζεται για τις 16 Φεβρουαρίου. Έως την ημερομηνία αυτή, η Ελλάδα θα πρέπει, όπως δήλωσε στο Reuters ο επικεφαλής του Eurogroup Γερούν Ντάισελμπλουμ, να έχει υποβάλει αίτημα για παράταση του προγράμματος προκειμένου να διασφαλίσει ότι η Ευρωζώνη θα συνεχίσει να τη στηρίζει οικονομικά.
28 Φεβρουαρίου. Λήγει και επισήμως το πρόγραμμα ύψους 240 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η "άλλη" ανάγνωση των εκβιασμών
Παρότι με μια πρώτη ανάγνωση οι εκβιασμοί που δέχεται η Ελλάδα από την ΕΚΤ (άρνηση αύξησης πλαφόν έκδοσης εντόκων γραμματίων) οδηγούν σε ρήξη, αφού μια κυβέρνηση με νωπή λαϊκή εντολή και με τη συντριπτική πλειονότητα των πολιτών να την στηρίζει στη διαπραγματευτική της στάση (το 72% θεωρεί σωστή την αντιπαράθεση της κυβέρνησης με την τρόικα, ενώ περίπου έξι στους δέκα ή ποσοστό 59% εκτιμούν πως η σύγκρουση αυτή θα συνεχιστεί και τις επόμενες εβδομάδες) δεν θα "υποκύψει", ανεξάρτητοι οικονομικοί και πολιτικοί παρατηρητές έχουν άλλη γνώμη. Θεωρούν ότι η αδιάλλακτη γλώσσα εκ μέρους των δανειστών αποτελεί συστατικό στοιχείο μιας σκληρής διαπραγμάτευσης, για να αποσπάσουν τόσο το δυνατόν περισσότερα οφέλη στο "παζάρεμα".
Έτσι, μια "διαφορετική" ανάγνωση της απόφασης Ντράγκι κάνει η "Handelsblatt".
Πρόσφατα δημοσίευσε φωτογραφία του προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι ντυμένου Σούπερμαν με την ελληνική σημαία στο στήθος αντί του "S" του σούπερ - ήρωα. Θεωρεί δηλαδή την απόφαση Ντράγκι πίεση και στους Ευρωπαίους για ανεύρεση λύσης και όχι μόνο στην Ελλάδα, κάτι στο οποίο συμφωνεί και ο Πωλ Κρούγκμαν, ο οποίος χαρακτήρισε περισσότερο συμβολική και λιγότερο ουσίας την κίνηση της ΕΚΤ, επισημαίνοντας ωστόσο ότι πλησιάζει η στιγμή της αλήθειας "όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά για ολόκληρη την Ευρώπη". Εξήγησε ακόμη ότι «η Γερμανία απαιτεί να συνεχίσει η Ελλάδα να προσπαθεί να πληρώσει τα χρέη της στο ακέραιο με την επιβολή απίστευτα σκληρής λιτότητας. Η έμμεση απειλή, αν η Ελλάδα αρνηθεί, είναι ότι η Κεντρική Τράπεζα θα διακόψει την υποστήριξη που παρέχει στις ελληνικές τράπεζες, όπως εκλήφθηκε η απόφαση της Τετάρτης, αλλά στην πραγματικότητα δεν ήταν. Και αυτό θα έσπερνε τον όλεθρο στην ήδη άθλια οικονομία της Ελλάδας».
Σε ανάλογο μήκος κύματος και άλλοι αναλυτές επισημαίνουν ότι όσο θεωρεί η Ελλάδα ότι βρίσκεται υπό ασφυκτική, πολιτικής φύσης, πίεση, άλλο τόσο θεωρούν και οι Γερμανοί ότι η κίνηση της ΕΚΤ στόχο έχει να πιέσει τις θέσεις τους για την ανεύρεση συμβιβαστικής λύσης.
ΘΑΝ.ΠΑΝ.
