Καθεστώς πλήρους "ευελιξίας" και απορρύθμισης παγιώνεται στις εργασιακές σχέσεις στον τομέα του εμπορίου, με τους εργαζόμενους να αναγκάζονται να αποδεχθούν ανεπιθύμητες μορφές εργασίας υπό τον φόβο της ανεργίας και της επαπειλούμενης ανέχειας. Ο κλάδος έχει βρεθεί σχεδόν μια 20ετία "πίσω" στην απασχόληση, παρά την επιβράδυνση του ρυθμού των απωλειών (απολύσεις και "λουκέτα") το τελευταίο διάστημα.
Τα ανωτέρω προκύπτουν από την Ετήσια Έκθεση Ελληνικού Εμπορίου 2014, της ΕΣΕΕ, που παρουσιάστηκε χθες.
Με βάση τα ευρήματα της έκθεσης, η μερική απασχόληση φέτος έχει σχεδόν διπλασιαστεί σε σχέση με το 2008 (περίοδος αναφοράς ως έτος κορύφωσης της απασχόλησης στο εμπόριο), καθώς διαμορφώνεται σε 8,4% της συνολικής απασχόλησης έναντι 4,5% το 2008. Οι μερικώς εργαζόμενοι αυξήθηκαν κατά 13.100 άτομα όταν η συνολική απασχόληση στο εμπόριο παρουσιάζει μείωση περίπου κατά 205.600 άτομα, ενώ ο αριθμός των εργαζόμενων με πλήρη απασχόληση υποχώρησε κατά 30.900 άτομα την περίοδο β'τρίμηνο 2013 - β' τρίμηνο 2014. Η μερική απασχόληση εξακολουθεί να είναι "γένους θηλυκού", όπως αναφέρεται, με 7 στους 10 μερικώς απασχολούμενους να είναι γυναίκες, ενώ υψηλή είναι και για τους νέους (κάτω των 25 ετών).
Σχεδόν 7 στους 10 μερικώς απασχολούμενους προτιμούν εργασία πλήρους ωραρίου, αλλά δεν μπόρεσαν να βρουν και αποδέχθηκαν αυτό το εργασιακό καθεστώς.
Παράλληλα, η προσωρινή εργασία αυξάνεται σημαντικά κατά 28,6% ή κατά 5.900 θέσεις εργασίας το β΄ εξάμηνο του έτους έναντι του αντίστοιχου περσινού και αφορά κυρίως νέους και νέες κάτω των 30 ετών (36,9% και 40,9%, αντίστοιχα). Σχεδόν οι μισοί καλύπτονται με σύμβαση εργασίας διάρκειας μικρότερης των 6 μηνών. Περίπου 65% των μισθωτών με προσωρινή απασχόληση αποδέχθηκαν αυτή τη μορφή εργασίας επειδή δεν μπόρεσαν να βρουν σταθερή εργασία.
Την ίδια στιγμή, μορφές διαχείρισης του χρόνου εργασίας αναλόγως των απαιτήσεων της λειτουργίας των καταστημάτων, διαπιστώνονται σε σημαντική κλίμακα. Το 38,5% των μισθωτών στο εμπόριο εργάζονται με βάρδιες συχνά ή μερικές φορές, ενώ το 18,2% των εργαζομένων εργάζεται τακτικά τις Κυριακές, δηλαδή εργάσιμη εβδομάδα 7 ημερών, ποσοστό που κινείται ανοδικά έναντι του 2013, κάτι που παρατηρείται και στην περίπτωση των αυτοαπασχολούμενων, η εργασία των οποίων τις Κυριακές έφτασε στο 30%.
Σε κατάσταση απόλυτης απορρύθμισης στο εμπόριο αναφέρεται η έκθεση σε ό,τι αφορά στις απλήρωτες υπερωρίες, καθώς μεταξύ 2008 και 2014 οι πληρωμένες από τον εργοδότη, σύμφωνα με τον νόμο, υπερωρίες μειώθηκαν κατά 50,6%, δηλαδή περισσότερο από το μισό του επιπέδου του 2008, ενώ φέτος οι απλήρωτες υπερωρίες έφτασαν στο 63,4%.
Η έκθεση της ΕΣΕΕ διαπιστώνει απορρύθμιση στην αγορά εργασίας με τη βοήθεια των μεταβολών στο θεσμικό πλαίσιο, εξαιτίας κυρίως της αδυναμίας των εργοδοτών να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους έναντι των μισθωτών, που προεκτείνεται και σε αδυναμία καταβολής του μισθού, πολύ δε περισσότερο της καταβολής δεδουλευμένων υπερωριών, καθώς και της αδυναμίας των μισθωτών εργαζομένων να αντιδράσουν, ακόμα και σε αυθαίρετες αποφάσεις των εργοδοτών, λόγω του φόβου απώλειας της εργασίας ή και διακοπής της λειτουργίας της επιχείρησης.
Γενικά, το β΄ τρίμηνο 2014 το εμπόριο απασχολούσε 624.496 άτομα, ενώ η απασχόληση στον κλάδο έχει μειωθεί στα επίπεδα του 1995. Σε σχέση με το 2008 το εμπόριο παρουσιάζει απώλειες 208.000 καθαρών θέσεων εργασίας ή το 25% των θέσεων εργασίας του 2008 (1 στις 4). Από το α΄ τρίμηνο του 2009 η απασχόληση στο εμπόριο μειώνεται κατά 11.140 θέσεις για κάθε τρίμηνο ή κατά 44.560 άτομα σε ετήσια βάση κατά μέσο όρο. Περισσότερες από 90.000 είναι οι απώλειες επιχειρηματικών μονάδων στον κλάδο (λουκέτα), ενώ στο 47% ανέρχονται οι απώλειες θέσεων εργασίας εργοδοτών και αυτοαπασχολούμενων χωρίς να προστίθεται και 17% απωλειών που προέρχονται από συμβοηθούντα και μη αμειβόμενα μέλη της οικογένειας του επιχειρηματία.
Πολιτικές εξελίξεις
"Οι βουλευτές ας πράξουν ό,τι είναι καλύτερο για τη χώρα τους, η περιπέτεια που μπορεί να προκύψει με πρόωρες εκλογές μπορεί να ζημιώσει ακόμα περισσότερο την επιχειρηματικότητα", επισήμανε ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Β. Κορκίδης κατά την παρουσίαση της έκθεσης σε σχετική εκδήλωση που συμπίπτει με τα 20 χρόνια της Συνομοσπονδίας. Έκανε πάντως λόγο για σταθεροποίηση της ελληνικής αγοράς και της πραγματικής οικονομίας για πρώτη φορά το 2014 καθώς η έκθεση διαπιστώνει φέτος κέρδη προ φόρων για τις εμπορικές επιχειρήσεις ύψους ενός δισ. ευρώ.
Ο υπουργός Εργασίας Γ. Βρούτσης δήλωσε στην ίδια εκδήλωση ότι "το βάρος θα πέσει και στους πολίτες αν δεν υπάρξει εκλογή Προέδρου. Θα βρεθούν αντιμέτωποι με τις επιλογές τους σε ένα περιβάλλον πολιτικής αβεβαιότητας".
Ο πρόεδρος του ΣΕΒ Θ. Φέσσας ανέφερε ότι αν οδηγηθούμε σε εκλογές και μια νέα κυβέρνηση διαπραγματευτεί τη συμφωνία με τους δανειστές, στο μεσοδιάστημα η ελληνική οικονομία και κοινωνία θα ξαναζήσουν την ανασφάλεια και αβεβαιότητα που με τόσο κόπο αγωνιστήκαμε να αφήσουμε πίσω. Έκανε λόγο για σύνδεση οικονομικού και πολιτικού ρίσκου της χώρας σημειώνοντας ότι "η οικονομική ζωή μιας χώρας σε ύφεση μπορεί κάλλιστα να βρεθεί σε αδιέξοδο όταν χάνονται ευκαιρίες και επικρατούν κομματικές προτεραιότητες" επισημαίνοντας ότι η συναίνεση είναι σήμερα εθνικά ωφέλιμη όσο ποτέ και καλώντας τους κοινωνικούς εταίρους να αφήσουν την καχυποψία στην άκρη στέλνοντας μήνυμα συνεννόησης και συναίνεσης.
Α.Ζ.
