Η υγεία των πολιτών δεν αποτέλεσε ποτέ προτεραιότητα για την κυβέρνηση Μητσοτάκη τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Αυτό αποδείχτηκε με τον πιο τραγικό τρόπο κατά την περίοδο της πανδημίας του κορωνοϊού, όταν χιλιάδες πολίτες πέθαναν αβοήθητοι εκτός ΜΕΘ. Επίσης, αυτό δείχνει και η κατάσταση του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Τα χιλιάδες κενά σε οργανικές θέσεις (υπολογίζονται σε 40.000), τα δεκάδες ράντζα σε εφημερίες (απόρροια των 3,5 κλινών / 100.000 κατοίκους, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 5,3) και η κατάσταση σε εξοπλισμό αποτελούν αδιάψεσυτο μάρτυρα. Παράλληλα, και τα σχέδια της Ν.Δ. για το μέλλον σφραγίζουν το παραπάνω συμπέρασμα. Η εφαρμογή των νόμων που ψηφίστηκαν τα τελευταία χρόνια, για τα απογευματινά χειρουργεία επί πληρωμή και η κατάργηση της πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης για τους γιατρούς ΕΣΥ δίνουν το στίγμα των προτεραιοτήτων της νεοφιλελεύθερης πολιτικής: περισσότεροι ιδιώτες, λιγότερο Δημόσιο.
Το παραπάνω ζοφερό και δυστοπικό περιβάλλον έχει οξύνει τις ανισότητες στην Υγεία. Μάλιστα, όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Βιοεπιστημόνων και καθηγητής Υγιεινής στο Πανεπιστήμιο Πατρών Απόστολος Βανταράκης, οι ανισότητες στην Υγεία αποτελούν παρόν και σε μερικές ευρωπαϊκές χώρες αποτελούν κανόνα. «Στο θέμα αυτό υπάρχουν χώρες όπως και η δική μας που δεν το αγγίζουν καν το θέμα επί της ουσίας» σημειώνει χαρακτηριστικά, για τη νέα δημοσίευση στο πλαίσιο ερευνητικού έργου που συμμετείχε.
Μετεξεταστέοι στο μάθημα της πανδημίας
Είναι δε ενδεικτικό ότι η χώρα μας φαίνεται να μη διδάχτηκε από την πανδημία του κορωνοϊού. Πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) με τίτλο «Μαθήματα από την πανδημία» υπογραμμίζει ότι μεταξύ των μαθημάτων της πανδημίας είναι και η καταπολέμηση των ελλείψεων υγειονομικού προσωπικού. Το συμπέρασμα είναι ότι τα συστήματα Υγείας πρέπει να γεμίσουν τις τρύπες ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν στο μέλλον απειλές παρόμοιες με εκείνην του κορωνοϊού.
Την ίδια ώρα, το ελληνικό ΕΣΥ φαίνεται να κατευθύνεται προς την εντελώς αντίθετη κατεύθυνση. Οι υγειονομικοί βιώνουν συνθήκες επαγγελματικής εξουθένωσης, λόγω του φόρτου εργασίας και των πολλών ωρών απασχόλησης, ενώ οι συνταξιοδοτήσεις και οι παραιτήσεις οδηγούν σε μείωση προσωπικού και περισσότερο φόρτο για τους εναπομείναντες.
Στη χειρότερη θέση σε δαπάνες υγείας και πρόσβαση
Οι μεγάλες ανισότητες αποτυπώνονται έντονα στην πρόσφατη μελέτη με τίτλο «Ο αντίκτυπος της υπο-επένδυσης στο φάρμακο και τις υπηρεσίες Υγείας» του Ινστιτούτου Πολιτικών Οικονομικών Κοινωνικών Ερευνών (ΙΠΟΚΕ). Η έρευνα βασίζεται σε συνδυασμό χρονολογικών σειρών, που καλύπτουν την περίοδο 60 χρόνων (από το 1960 μέχρι το 2021). Η Ελλάδα παρουσίασε σημαντικές αποκλίσεις από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στη χρηματοδότηση, οι οποίες ανέρχονται σε δύο ποσοστιαίες μονάδες στο σύνολο των δαπανών Υγείας σε ποσοστό του ΑΕΠ και σε τρείς ποσοστιαίες μονάδες στις δημόσιες δαπάνες Υγείας. Η Ελλάδα είναι η χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις μεγαλύτερες υποχρηματοδοτήσεις του συστήματος Υγείας. Ενδεικτικά:
* Για το σύνολο των δαπανών Υγείας κατά κεφαλήν: -22.8% στην Ελλάδα, +16,7 στην Ε.Ε.
* Δημόσιες δαπάνες κατά κεφαλήν: -32,5% στην Ελλάδα, +15,3% στην Ε.Ε.
* Σύνολο φαρμακευτικών δαπανών κατά κεφαλήν: -26,2% στην Ελλάδα, +3,6% στην Ε.Ε.
* Δημόσιες φαρμακευτικές δαπάνες κατά κεφαλήν: -51,8% στην Ελλάδα, -6,7% στην Ε.Ε.
Οσον αφορά το μείγμα των δημόσιων / ιδιωτικών δαπανών Υγείας για φάρμακο, παρατηρείται επίσης σημαντική συρρίκνωση της δημόσιας δαπάνης στην Ελλάδα. Εξετάζοντας διαχρονικά το πρότυπο χρηματοδότησης των δαπανών Υγείας στην Ελλάδα παρατηρείται σημαντική συρρίκνωση των δημοσίων δαπανών Υγείας, με αντίστοιχη αύξηση των ιδιωτικών δαπανών. Η μετακύλιση αυτή της δαπάνης από τον δημόσιο τομέα στις τσέπες των Ελλήνων πολιτών έφερε ένα επιπλέον βάρος στα ελληνικά νοικοκυριά δημιουργώντας σημαντικές καταστροφικές δαπάνες. Οι παραπάνω μειώσεις των δημοσίων δαπανών επηρέασαν αναπόφευκτα την πρόσβαση στις υπηρεσίες Υγείας αυξάνοντας τις ανικανοποίητες ανάγκες για υγειονομική περίθαλψη.
Ακριβή και επιλεκτική Υγεία
Επίσης, η πρόσφατη έκθεση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) είναι διαφωτιστική. Το 2022 το 54% των Ελλήνων χρειάστηκε ιατρική περίθαλψη ή θεραπεία. Από αυτούς όμως, ο 1 στους 4 (24,3%) δεν έλαβε την υπηρεσία Υγείας που έπρεπε. Μάλιστα, ο φτωχός πληθυσμός είχε μεγαλύτερο πρόβλημα. Στους λόγους που δεν ικανοποιήθηκε η ανάγκη για ιατρική εξέταση ή θεραπεία, η συντριπτική πλειοψηφία απάντησε ότι ευθύνεται η οικονομική κατάστασή τους. Το 66,8% δίνει αυτή την απάντηση, ενώ ακολουθεί κάποιος άλλος λόγος από αυτούς που αναγράφονται στο παρακάτω γράφημα με 26,5%. Η κατάσταση μάλιστα γίνεται χειρότερη όταν μιλάμε για οδοντιατρική / στοματολογική / ορθοδοντική εξέταση ή θεραπεία. Το 46,8% των πολιτών χρειάστηκε υπηρεσίες Υγείας, αλλά το 32% αυτών δεν ικανοποιήθηκε. Οι πολίτες που βρίσκονται στο φάσμα της φτώχειας είναι αυτοί που την πλήρωσαν σε μεγαλύτερο βαθμό και σε αυτή την περίπτωση. Μάλιστα, στην οδοντιατρική περίθαλψη πάνω από 2 στους 3 (77,2%) από αυτούς που δεν ικανοποιήθηκαν οι ανάγκες τους επικαλούνται οικονομικούς λόγους.
Πάνδημο αίτημα η βελτίωση
Δεν είναι τυχαίο ότι η μεγαλύτερη επιθυμία των πολιτών από την επόμενη κυβέρνηση είναι η βελτίωση του συστήματος Υγείας. Στην τελευταία έρευνα της Κάπα Research, η συγκεκριμένη απάντηση έλαβε 67%, και ήρθε πρώτη μακράν της δεύτερης. Αυτό το τελευταίο στοιχείο αποδεικνύει τα κακώς κείμενα της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Αν τα είχε καταφέρει και είχε διδαχθεί από την πανδημία, τότε η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών δεν θα είχε ως βασική επιθυμία τη βελτίωση του ΕΣΥ.
