Η ελληνική οικονομία εισέρχεται σε ένα δεκαήμερο υψηλής έντασης, όπου οι αριθμοί θα μιλήσουν πιο καθαρά από τις κυβερνητικές δηλώσεις. Από τη Eurostat μέχρι τους οίκους αξιολόγησης, οι επόμενες εβδομάδες θα αποκαλύψουν αν η «σταθερότητα» που προβάλλεται είναι πραγματική ή αν στηρίζεται σε μια κοινωνία που στενάζει.
Στις 20-22 Απριλίου η Eurostat επικυρώνει το δημοσιονομικό αποτέλεσμα του 2025. Το πρωτογενές πλεόνασμα φτάνει το 4,7% του ΑΕΠ, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, πολύ πάνω από τον στόχο του προϋπολογισμού. Η ίδια πηγή σημειώνει ότι η υπεραπόδοση αυτή οφείλεται κυρίως σε υψηλότερα φορολογικά έσοδα, τα οποία ξεπέρασαν τις προβλέψεις. Την ίδια στιγμή, η οικονομία επιβραδύνεται. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ανάπτυξη 2,2% για το 2026, ενώ ο πληθωρισμός εκτιμάται στο 2,3%, με την Ελλάδα να διατηρεί υψηλότερο επίπεδο τιμών από την υπόλοιπη Ευρωζώνη. Όμως το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή δίνει μια πιο σκοτεινή εικόνα. Για το 2026 προβλέπει ανάπτυξη μόλις 2%, ενώ στο δυσμενές σενάριο ο πληθωρισμός μπορεί να εκτοξευθεί στο 4%, λόγω της ενεργειακής αστάθειας που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Δηλαδή, η οικονομία φρενάρει, οι τιμές ανεβαίνουν, αλλά το κράτος συνεχίζει να εμφανίζει τεράστια πλεονάσματα. Και εδώ γεννιέται το πολύ κρίσιμο: πού πηγαίνουν τα χρήματα;
Το πλεόνασμα δεν επιστρέφει στην κοινωνία
Παρά το εντυπωσιακό δημοσιονομικό αποτέλεσμα, το υπερπλεόνασμα του 2025 δεν θα μετατραπεί σε ουσιαστική κοινωνική πολιτική. Αντίθετα, τα στοιχεία δείχνουν ότι:
* Το 2026 προβλέπεται νέο πρωτογενές πλεόνασμα 4,5%, σύμφωνα με το Γραφείο Προϋπολογισμού.
* Η κυβέρνηση έχει ήδη δεσμευτεί σε υψηλά πλεονάσματα έως το 2027, όπως καταγράφει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
* Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι η μείωση του χρέους οφείλεται κυρίως στα υψηλά πλεονάσματα και όχι σε εκρηκτική ανάπτυξη.
Αυτό σημαίνει ότι τα επιπλέον έσοδα, είτε από φορολογική συμμόρφωση είτε από την ακρίβεια που φουσκώνει τον ΦΠΑ δεν επιστρέφουν στον πολίτη, αλλά κατευθύνονται στην κάλυψη των αυξημένων τόκων του χρέους και στην πρόωρη αποπληρωμή του, στη δημιουργία δημοσιονομικού «μαξιλαριού» και στην επίτευξη των στόχων που έχουν συμφωνηθεί με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Στις 24 Απριλίου (S&P) και 8 Μαΐου (Fitch), η Ελλάδα θα αξιολογηθεί ξανά. Οι οίκοι θα εξετάσουν την ανθεκτικότητα της οικονομίας σε ένα περιβάλλον γεμάτο γεωπολιτικούς κινδύνους. Ο πληθωρισμός παραμένει υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, φτάνοντας το 3,1% τον Φεβρουάριο του 2026, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος. Όταν οι τιμές ανεβαίνουν πιο γρήγορα από τους μισθούς, το πλεόνασμα δεν είναι επιτυχία, κύριοι της κυβέρνησης.
Ισχυρά πλεονάσματα, αλλά αδύναμα νοικοκυριά
Το θηριώδες πλεόνασμα δεν αποτελεί κοινωνικό μέρισμα αλλά δημοσιονομικό εργαλείο της κυβέρνησης. Εργαλείο που χτίζεται πάνω στην ακρίβεια, στην υπερφορολόγηση και στη συμπίεση δαπανών. Και η κυβέρνηση επιμένει σε υψηλά πλεονάσματα εν μέσω διεθνούς αστάθειας. Για ποιον χτίζονται, τελικά, αυτά τα πλεονάσματα: για την κοινωνία, για τους αριθμούς ή για τις απευθείας αναθέσεις;
* Η Ιωάννα Λιούτα είναι πολιτική και οικονομική αναλύτρια
