Πειρατικές επιδρομές κατά αποστολών αλληλεγγύης σε διεθνή ύδατα και βομβαρδισμοί που γίνονται ολοένα και πιο «τυφλοί», αφού όσοι Παλαιστίνιοι απομένουν στην πόλη της Γάζας θεωρούνται πλέον «τρομοκράτες». Όλα αυτά συνθέτουν το εφιαλτικό σκηνικό των τελευταίων ωρών στη Λωρίδα της Γάζας. Η πολυδιαφημισμένη ειρηνευτική πρόταση Τραμπ φαίνεται να ανοίγει την πόρτα σε μια ακόμα πιο βάναυση φάση των ισραηλινών πολεμικών επιχειρήσεων. Μέχρι τώρα κάθε ειρηνευτική πρωτοβουλία από πλευράς Ουάσιγκτον εξασφάλιζε τουλάχιστον μια προσωρινή ανάπαυλα ηρεμίας. Όμως αυτή τη φορά δεν συνέβη κάτι τέτοιο. Το ανελέητο σφυροκόπημα στην πόλη της Γάζας -τελευταίο «οχυρό» της Χαμάς σύμφωνα με τον ισραηλινό στρατό- όχι απλώς συνεχίστηκε, αλλά εντάθηκε μετά τη συνάντηση που είχαν τη Δευτέρα στον Λευκό Οίκο ο Ντόναλντ Τραμπ με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Πριν από τη συνάντηση οι «διαρροές» πληροφοριών από τον Λευκό Οίκο άφηναν να εννοηθεί ότι η αμερικανική διπλωματία είχε ετοιμάσει ένα σχετικά ισορροπημένο «πακέτο», το οποίο λάμβανε σοβαρά υπόψη τις θέσεις των αραβικών χωρών και ενσωμάτωνε μεγάλο μέρος των τελευταίων αιγυπτιακών προτάσεων, με κυρίαρχη τη σταδιακή απόσυρση όλων των ισραηλινών στρατευμάτων από τη Λωρίδα της Γάζας.
Πράσινο φως να συνεχίσει τη γενοκτονία
Μετά τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών και την αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους από ακόμα δέκα χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Βρετανία και ο Καναδάς, η ισραηλινή κυβέρνηση έμοιαζε πιο πιεσμένη και απομονωμένη παρά ποτέ. Το ερώτημα ήταν επομένως αν ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θα πίεζε αρκετά με στόχο τον τερματισμό του πολέμου. Τελικά ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είχε κάθε λόγο να χαμογελά πλατιά έπειτα από τη συνάντηση των δύο πολιτικών. Εξασφάλισε ό,τι καλύτερο μπορούσε να ελπίζει: ένα αυστηρό τελεσίγραφο για την άμεση απελευθέρωση των ομήρων που μετέφερε όλη την πίεση στην πλευρά της Χαμάς και μια σειρά σκληρούς όρους προς αυτή: από τον αφοπλισμό και αποκλεισμό της από κάθε μελλοντική κυβέρνηση μέχρι τη συναίνεσή της στη συνέχιση της παρουσίας του ισραηλινού στρατού.
Και όλα αυτά με τι αντάλλαγμα; Το Ισραήλ όχι μόνο θα μπορούσε να διατηρήσει τις δυνάμεις του, αλλά είχε επίσης εξασφαλίσει πλέον το «πράσινο φως» για να συνεχίσει να βομβαρδίζει - να τελειώσει τη δουλειά, όπως χαρακτηριστικά επισήμαναν Τραμπ και Νετανιάχου στις τοποθετήσεις τους. Η αυτοπεποίθηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού ήταν μάλιστα σε τέτοια δυσθεώρητα ύψη, ώστε αμέσως μετά τη συνάντηση απηύθυνε διάγγελμα προς τους Ισραηλινούς τονίζοντας ότι όχι μόνο ο ισραηλινός στρατός δεν πρόκειται να αποχωρήσει από τη Γάζα αλλά και ότι το παλαιστινιακό κράτος δεν πρόκειται ποτέ να γίνει πραγματικότητα. Ήταν μια σπάνια στιγμή διπλωματικού θριάμβου για έναν πολιτικό απόλυτα στιγματισμένο στα μάτια της διεθνούς κοινής γνώμης και τόσο απομονωμένο μέχρι εκείνη τη στιγμή. Και ήταν μια στιγμή που ο Τραμπ του χάρισε γενναιόδωρα, καθώς ο Νετανιάχου κατέστησε σαφές ότι στηρίζει το σχέδιο του Λευκού Οίκου αφού «επιτυγχάνει τους πολεμικούς στόχους του Ισραήλ».
Ενα σχέδιο που αποτρέπει την ειρήνη
Πράγματι, το ειρηνευτικό σχέδιο 20 σημείων που παρουσίασε δεν έκανε το παραμικρό για να επαναφέρει τις συνομιλίες στη βάση μιας αυθεντικής ειρηνευτικής διαδικασίας, στη βάση των διαπραγματεύσεων του Όσλο και της διεθνώς αναγνωρισμένης λύσης των δύο κρατών. Στους Παλαιστίνιους επιτράπηκε μόνο να συνεχίσουν να ονειρεύονται πως κάποτε θα αποκτήσουν το δικό τους κράτος, ενώ τους δόθηκε και η «άδεια» να παραμείνουν στα εδάφη τους, αντί για τη μαζική έξωση που προέβλεπε το εκτρωματικό… όραμα του Τραμπ για τη «Ριβιέρα της Μεσογείου».
Η Παλαιστινιακή Αρχή, διεθνώς αναγνωρισμένος μέχρι πρότινος εκπρόσωπος του παλαιστινιακού λαού, υποβιβάστηκε σε παρία. Όχι μόνο αποκλείεται από τη μελλοντική διακυβέρνηση στη Γάζα της διεθνούς επιτροπείας και του «αντιβασιλέα» Τόνι Μπλερ, αλλά θα πρέπει να «μεταρρυθμιστεί» σοβαρά και η ίδια προκειμένου να αποτελέσει κάποια στιγμή αξιόπιστο συνομιλητή. Ακόμη και ο Νετανιάχου έσπευσε να χλευάσει τις προϋποθέσεις κάνοντας λόγο για «θαυματουργή μεταμόρφωση».
Οσο για τη Χαμάς, θα πρέπει να εξετάσει αν μπορεί να διαπραγματευτεί καλύτερους όρους ή απλώς να απορρίψει την πρόταση δίνοντας παράταση στο μαρτύριο του πληθυσμού τής Γάζας. Και παραμένει αμφίβολο αν έχει πραγματικά το περιθώριο να αρνηθεί, αφού χώρες όπως το Κατάρ και η Τουρκία, που στο παρελθόν τη στήριζαν, τώρα εμφανίζονται να την πιέζουν να αποδεχτεί τη συμφωνία. Ο Παλαιστίνιος αναλυτής Ιμπραχίμ Μαχμούντ σημειώνει ότι η πρόταση Τραμπ φαίνεται να επικεντρώνεται στον αποκλεισμό της Χαμάς θέτοντας μια σειρά από όρους, όπως ο αφοπλισμός της, που η οργάνωση είχε θέσει στο παρελθόν ως «κόκκινες γραμμές». Επιλέγοντας μια διπλωματική λύση, η οργάνωση θα μπορούσε να αποδεχτεί τη συμφωνία σαν βάση μελλοντικών διαπραγματεύσεων, αλλά αυτό δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα ικανοποιήσει τους Τραμπ και Νετανιάχου.
Εξίσου αμφίβολο είναι όμως αν η πρόταση με τη σημερινή της μορφή θα ικανοποιήσει τις αραβικές και μουσουλμανικές χώρες που υποσχέθηκαν στον Τραμπ να παρέχουν ειρηνευτικές δυνάμεις και χρηματοδότηση με στόχο την ομαλοποίηση της κατάστασης στη Λωρίδα της Γάζας. Χώρες όπως η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία, η Ιορδανία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα φαίνεται να στηρίζουν την αμερικανική πρωτοβουλία, αλλά μόνο με στόχο να εξασφαλίσουν την κατάπαυση του πυρός. Οι μεταπολεμικές ρυθμίσεις και κυρίως ο σιωπηρός εξοβελισμός του παλαιστινιακού κράτους και η μόνιμη παρουσία του ισραηλινού στρατού σε μια διευρυμένη «ζώνη ασφαλείας» στη Γάζα είναι εξαιρετικά δύσκολο να γίνουν αποδεκτές μακροπρόθεσμα.
Το σχέδιο Τραμπ απέχει έτσι παρασάγγας από έναν αξιόπιστο «οδικό χάρτη» με τελικό προορισμό την ειρήνη. Δίνει απλώς πρόσθετο χρόνο στην κυβέρνηση Νετανιάχου να «τελειώσει τη δουλειά», απαλλάσσοντάς την ταυτόχρονα από τις διεθνείς πιέσεις, τις οποίες φορτώνει τώρα εξ ολοκλήρου στη Χαμάς.
Η διατύπωση για το παλαιστινιακό κράτος είναι ενδεικτική για την ειλικρίνεια των προθέσεων. Με βάση τα 20 σημεία του Τραμπ, οι Παλαιστίνιοι θα αποκτήσουν κράτος μόνο όταν θα έχει ολοκληρωθεί η ανοικοδόμηση της Γάζας και το «Συμβούλιο Ειρήνης» που θα τη διοικεί κρίνει ότι όλα τα κομμάτια θα έχουν μπει στη θέση τους. Ίσως τότε να υπάρξουν «συνθήκες για μια αξιόπιστη πορεία προς την αυτοδιάθεση και την κρατική υπόσταση των Παλαιστινίων», όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά στο κείμενο. Και αυτό το «ίσως» τα λέει όλα.
Κατά τα άλλα, τις πραγματικές στοχεύσεις του σχεδίου Τραμπ συνοψίζει αρκετά καλά το σχόλιο της εφημερίδας Wall Street Journal. «Όσο η συμφωνία δεν μπορεί να σφραγιστεί, ο Νετανιάχου θα είναι σε καλύτερη θέση να αποκρούσει περαιτέρω τη διεθνή κατακραυγή αν συνεχίσει τον πόλεμο. Ελάχιστα μπορούν να αλλάξουν στο πεδίο».
