COP16 / Έναρξη της Συνόδου του ΟΗΕ για την βιοποικιλότητα στην Κολομβία με νεκρούς

Η 16η διάσκεψη του ΟΗΕ για τη Βιοποικιλότητα COP16 ξεκίνησε επισήμως την Δευτέρα στην Κολομβία, πυροδοτώντας αντιδράσεις με τραγική κατάληξη. 

Τη νύχτα της Δευτέρας προς Τρίτη, τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν από ενόπλους στην πόλη Σουάρες, περίπου 45 χιλιόμετρα νότια της Κάλι, της πόλης που φιλοξενεί την Σύνοδο. 

Πρόκειται για δύο άνδρες και μια γυναίκα, μέλη της ίδιας οικογένειας, όπως έγινε γνωστό από τον δήμαρχο Σέσαρ Σερόν.

Αντάρτες του EMC – παράταξης διαφωνούντων των πρώην FARC (Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia / Επαναστατικές Ένοπλες Δυνάμεις της Κολομβίας) κάλεσαν το Σάββατο τις διεθνείς αντιπροσωπείες να μην παραστούν στην COP16. λόγω της ευρείας κλίμακας επίθεσης που έχει εξαπολύσει ο κολομβιανός στρατός.

Η κυβέρνηση της Κολομβίας διαβεβαιώνει ότι δεν τίθεται ζήτημα ασφαλείας ωστόσο καθώς περίπου 11.000 αστυνομικοί και στρατιώτες έχουν αναπτυχθεί στην Κάλι, την τρίτη πολυπληθέστερη πόλη της χώρας, για την ασφάλεια υψηλών προσκεκλημένων που έχουν καταφθάσει από κάθε γωνιά του πλανήτη.

Αυτή η COP για τη βιοποικιλότητα είναι η μεγαλύτερη που έχει οργανωθεί μέχρι σήμερα, με 23.000 συμμετέχοντες. Περίπου 140 υπουργοί και 12 ηγέτες κρατών αναμένονται στην Κολομβία μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου. 

Λίγες ώρες αργότερα οι αντάρτες του EMC έστησαν ενέδρα το απόγευμα της Δευτέρας σε στρατιωτικό όχημα στη νοτιοδυτική Κολομβία, καθώς πυροδότησαν εκρηκτικό μηχανισμό σε δρόμο της κοινότητας Ελ Μπόρδο από όπου περνούσε στρατιωτικό όχημα.

«Ο μηχανισμός εξερράγη περίπου 100 μέτρα μακριά από το φορτηγό… Ευτυχώς, δεν υπήρξαν τραυματισμοί», δήλωσε ο στρατηγός Φεντερίκο Μεχία σε ραδιοφωνικό σταθμό. Έκτοτε, οι στρατιωτικές δυνάμεις έχουν εντείνει τις επιχειρήσεις τους εναντίον των ανταρτών στην περιοχή, συμπλήρωσε.

Το περιστατικό σημειώθηκε περίπου 150 χιλιόμετρα μακριά από την πόλη Κάλι, όπου διεξάγεται η 16η διάσκεψη του ΟΗΕ για τη Βιοποικιλότητα (COP16).

Η Κολομβία, η οικοδέσποινα της συνόδου των Ηνωμένων Εθνών COP16 για τη βιοποικιλότητα ήταν η πιο θανάσιμη χώρα στον κόσμο για τους υπερασπιστές του περιβάλλοντος ή των δικαιωμάτων κοινοτήτων στη γη τους το 2023, με 79 δολοφονίες, ο υψηλότερος αριθμός που έχει καταγραφεί ποτέ σε μια μόνο χώρα μέσα σε ένα έτος.

Η  κυβέρνηση του σοσιαλδημοκράτη προέδρου Γουστάβο Πέτρο, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία το 2022 υποσχόμενος να τερματίσει τον εμφύλιο πόλεμο, που διαρκεί 60 και πλέον χρόνια, και να προωθήσει τη δικαιοσύνη για το περιβάλλον και για τις κοινότητες αντιμετωπίζει τεράστιες δυσκολίες στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με διάφορες ένοπλες οργανώσεις, κάποιες από τις οποίες ενέχονται σε φόνους υπερασπιστών του περιβάλλοντος.

«Ειρήνη με τη Φύση»

Με την παρουσία χιλιάδων αντιπροσώπων από όλον τον κόσμο η COP16  φιλοδοξεί να αποδεσμευτούν τα αναγκαία οικονομικά μέσα για να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί, ώστε να σταματήσει μέχρι το 2030 η καταστροφή της φύσης από την ανθρωπότητα.

Στην τελετή έναρξης, η υπουργός Περιβάλλοντος της Κολομβίας Σουζάνα Μοχάμαντ, η πρόεδρος της COP16 του Κάλι, τόνισε ότι η επίτευξη αυτού του στόχου απαιτεί όχι μόνο πολιτικές αποφάσεις αλλά και τη μαζική κινητοποίηση των κοινωνιών παγκοσμίως.

 «Για να γίνει ειρήνη με τη φύση απαιτείται η κινητοποίηση των λαών». Η πράσινη ζώνη, που θα είναι ανοιχτή για το κοινό, είναι «μια πολιτική αγορά (…) που ανήκει σε όλους».

Η έννοια της «Ειρήνης με τη Φύση» (Peace with Nature), όπως αναφέρεται επίσημα στην COP16, περιγράφει την αναγκαιότητα για έναν ριζικό μετασχηματισμό στη σχέση ανθρώπου και φύσης και στοχεύει στην προάσπιση της βιοποικιλότητας μέσα από παγκόσμιες στρατηγικές που περιλαμβάνουν όλες τις κοινωνικές τάξεις, εθνικότητες και πολιτισμούς.

La inauguración de la #COP16Colombia la protagonizan los verdaderos guardianes de la biodiversidad. Esta #COP16 requiere de una movilización cultural, diversa y colectiva de toda la experiencia humana.@susanamuhamad 💚🌎 pic.twitter.com/kHi42cpa1j

— COP16 COLOMBIA 🇨🇴 (@COP16Oficial) October 21, 2024

Ένας από τους φιλόδοξους στόχους που συζητήθηκαν εκτενώς ήταν το 30x30, δηλαδή η προστασία και αποκατάσταση του 30% της γης και του νερού έως το 2030. Παρόλο που συμφωνήθηκε στην προηγούμενη COP, ο ρυθμός υλοποίησης παραμένει αργός, με πολλές χώρες να καθυστερούν να υποβάλουν τις απαραίτητες εθνικές στρατηγικές βιοποικιλότητας. 

Κύριο επίσης θέμα που στην COP16 ήταν το χρηματοδοτικό κενό για την προστασία της βιοποικιλότητας, καθώς χρειάζονται ετησίως περίπου 700 δισεκατομμύρια δολάρια για να προστατευθούν τα οικοσυστήματα.  Οι πλούσιες χώρες και ο ιδιωτικός τομέας κλήθηκαν να συμβάλουν ουσιαστικά, με μηχανισμούς όπως το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Βιοποικιλότητα. 

Η πίεση προς τις κυβερνήσεις για συγκεκριμένες και δεσμευτικές ενέργειες είναι τεράστια, όμως το χάσμα ανάμεσα στα λόγια και τις πράξεις παραμένει εξοργιστικά βαθύ.

Ωστόσο, οι δεσμεύσεις παραμένουν απογοητευτικά λίγες, και οι ηγέτες δεν κατάφεραν να παράσχουν σαφή στρατηγική για το πώς θα καλυφθεί αυτό το τεράστιο κενό χρηματοδότησης. 

Ο κόσμος κινδυνεύει να φτάσει «σε κατάσταση κλινικού θανάτου»

Ο πρόεδρος της Κολομβίας, Γκουστάβο Πέτρο, η χώρα του οποίου φιλοξενεί στην πόλη Κάλι την COP16 για τη βιοποικιλότητα, δεν δίστασε να επικρίνει τις πολυετείς διασκέψεις του ΟΗΕ, δηλώνοντας ότι «οι διασκέψεις του ΟΗΕ δεν μπορούν να επιλύσουν την κλιματική κρίση», προσθέτοντας ότι για να γίνει αυτό, χρειάζονται «βαθιές αλλαγές στην παγκόσμια οικονομία».

Ο Πέτρο κατηγόρησε τις ισχυρότερες χώρες ότι δεν εφαρμόζουν τις διακηρύξεις, προειδοποιώντας ότι ο κόσμος κινδυνεύει να φτάσει «σε κατάσταση κλινικού θανάτου».

«Οι κυβερνήσεις που συναντιούνται πάλι και πάλι, θα συναντηθούν και εδώ, μολονότι έχουν ήδη συναντηθεί 16 φορές για να συζητήσουν για τη βιοποικιλότητα», σχολίασε ο Πέτρο κατά τα εγκαίνια της «πράσινης ζώνης», ενός χώρου εκθέσεων και εκδηλώσεων στο κέντρο του Κάλι, στο περιθώριο της συνόδου.

«Συναντιούνται επίσης και σε άλλες διασκέψεις για το κλίμα, για 30 χρονιά πλέον (…) Οι COP δεν μπορούν» να επιλύσουν την κλιματική κρίση, συμπέρανε.

«Το πρόβλημα είναι ότι συνεχίζουμε να μιλάμε», υποστήριξε ο Κολομβιανός πρόεδρος, λέγοντας ότι αισθάνεται «πικρία» φεύγοντας από κάθε σύνοδο «χωρίς να έχει συμφωνηθεί κάτι το συγκεκριμένο».

Επέκρινε επίσης τις «διακηρύξεις που δεν εφαρμόζονται λόγω των ισχυρότερων χωρών» ενώ ο κόσμος σύντομα θα βρίσκεται «σε κατάσταση κλινικού θανάτου».

«Η κλιματική κρίση δεν είναι μόνο ένα επιστημονικό πρόβλημα, δεν αφορά το αν θα φυτευτούν δέντρα εδώ κι εκεί, απαιτεί βαθιές λύσεις για την παγκόσμια οικονομία, όπως να σταματήσει η χρήση πετρελαίου, άνθρακα και αερίου, να κάνουμε αγροτική μεταρρύθμιση και να οικοδομήσουμε δικαιοσύνη (…) κοινωνική δικαιοσύνη που θα μας βοηθήσει περισσότερο να ξεπεράσουμε την κλιματική κρίση», συνέχισε.

#ATENCIÓN

“Cuando la inteligencia artificial se articula al petróleo, carbón y gas, se articula el cambio climático con la IA y se produce el armagedón”.

Estas fueron las palabras de Gustavo Petro en la instalación de la COP 16. #COP16Colombia #COP16 pic.twitter.com/LKGtsFPVzc

— 360 Radio (@360RadioCo) October 20, 2024

Υπήρξε επίσης έντονη συζήτηση στη συμπερίληψη των ιθαγενών λαών στις διαβουλεύσεις, αναγνωρίζοντας τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν στην προστασία της βιοποικιλότητας. 

Πέρυσι, έρευνα του πρακτορείου ειδήσεων Reuters υπέδειξε ότι οι δολοφονίες υπερασπιστών του περιβάλλοντος στην Κολομβία έχουν μεγάλες και μακροπρόθεσμες συνέπειες για τα οικοσυστήματα και σε κάποιες κοινότητες όπου δολοφονήθηκαν ακτιβιστές κατέγραψαν ραγδαία άνοδο της αποψίλωσης και της καταστροφής δασικών εκτάσεων.

Σε εκδήλωση στην οποία παρουσιάστηκε το πρόγραμμα της COP16 στην Μπογοτά τον Ιούλιο μάλιστα, η αντιπρόεδρος της χώρας, η Φράντσα Μάρκες -αφροκολομβιανή ακτιβίστρια που είχε λάβει το βραβείο Γκολντμάν για το Περιβάλλον το 2018- δήλωσε πως η σύνοδος πρέπει να τιμήσει τη μνήμη όσων έπεσαν.

Η φωνή των αυτόχθονων λαών, αν και αναγνωρίζονται ως ζωτικής σημασίας για την προστασία της βιοποικιλότητας, συχνά παραμένει στο περιθώριο των παγκόσμιων συνομιλιών. Αυτές οι κοινότητες, που ζουν από πρώτο χέρι την καταστροφή της φύσης, συστηματικά αγνοούνται.

Η συμμετοχή τους συχνά περιορίζεται σε διαβουλεύσεις με συμβολική σημασία, με τις κυβερνήσεις να παραβλέπουν τη συστηματική ένταξή τους στις πραγματικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων, και εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως  ένα «εξωτικό στοιχείο» σε παγκόσμιες συνόδους.

📌 El acto cultural terminó con las comunidades indígenas gritando el lema de la COP16: "Paz con la Naturaleza".

👉Detalles de la inauguración: https://t.co/d7KmazLOpg

📷El País. pic.twitter.com/sICbzAdyes

— El País Cali 📰 (@elpaiscali) October 20, 2024

Οι κυβερνήσεις έχουν συναντηθεί δεκάδες φορές για να μιλήσουν για τη βιοποικιλότητα και το κλίμα, αλλά οι αποτελεσματικές λύσεις είναι σχεδόν ανύπαρκτες.  Παρά τις μεγαλόστομες δεσμεύσεις, περιβαλλοντικοί οργανισμοί επικρίνουν έντονα τους ηγέτες για τη διαρκή αδράνεια και την έλλειψη συγκεκριμένων, δεσμευτικών ενεργειών.

To the leaders at #COP16Colombia: the world is watching. 🌍#ClimateChange and nature loss are existential threats, and progress has been too slow. With six years left to meet global targets, urgent action is a must.

Let’s push for bold steps now. RT to #ActForOurPlanet✊🏽 pic.twitter.com/eNZuryQEe8

— WWF (@WWF) October 20, 2024