Έναν ενδιάμεσο απολογισμό της πολιτικής της δημοσιονομικής εξυγίανσης σκόπευε να κάνει η σύνοδος κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που τέλειωσε χτες, και να αρχίσει επιτέλους να δίνει σάρκα και οστά σε εκείνο το περιβόητο Σύμφωνο Ανάπτυξης που είχε αποφασιστεί πέρσι τον Ιούνιο - και έκτοτε ξεχάστηκε.
Θεωρητικά, ο απολογισμός είναι καλός: όλες οι χώρες μείωσαν τα ελλείμματά τους, περιόρισαν το χρέος τους ή έστω τον ρυθμό αύξησής του. Ειδικά οι νότιες αύξησαν, στα χαρτιά τουλάχιστον, την ανταγωνιστικότητά τους - αυτός είναι ο άλλος τρόπος να πει κανείς ότι μειώθηκε το κόστος εργασίας-, ενώ βελτίωσαν και το ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών. Με την στατιστική έννοια, η Ευρώπη όντως εξυγιαίνεται. Μόνο που αυτή η εξυγίανση δεν φαίνεται να φέρνει τα αποτελέσματα που υπόσχονταν οι εμπνευστές αυτής της πολιτικής. Η Γερμανία και οι άλλες πλεονασματικές χώρες, καθώς και η Κομισιόν, επιμένουν ότι μόνο η εξυγίανση βάζει τις βάσεις για την ανάπτυξη.
Ο πρόεδρος της Κομισιόν, μάλιστα, εντόπισε και τους πρώτους καρπούς, στο παράδειγμα της Ιρλανδίας, που παρουσιάζει ρυθμούς ανάπτυξης. Δεύτερο παράδειγμα δεν βρήκε να πει. Αντίθετα, τα παραδείγματα περί του αντιθέτου είναι πανταχού παρόντα: Η ύφεση επιμένει στις περισσότερες χώρες της Ευρωζώνης και η ανεργία συνεχίζει να αυξάνεται. Η ανεργία των νέων στον ευρωπαϊκό Νότο κοντεύει να φτάσει το 50%. Στην Ελλάδα και την Ισπανία ξεπεράστηκε, η Ιταλία και η Πορτογαλία ακολουθούν από κοντά. Παρά τις πολιτικές λιτότητας που εφαρμόζονται παντού, τα ελλείμματα δεν πέφτουν με τον δέοντα ρυθμό, μόνο η μία στις τρεις χώρες θα πιάσει φέτος τον στόχο του 3%.
Το χρέος στο σύνολο της Ευρωζώνης έχει μεν συγκρατηθεί στο 95% του ΑΕΠ, αλλά απέχει πολύ ακόμη από το «νόμιμο» 60% που επιβάλλει το Μάαστριχ. Μείωση του χρέους διά της ανάπτυξης -διά της αύξησης του παρονομαστή, δηλαδή- δεν διαφαίνεται στον κοντινό ορίζοντα, ακόμη και η αισιόδοξη Κομισιόν προβλέπει μηδενική ανάπτυξη για το 2013.
Ποια είναι η λύση; Περισσότερες περικοπές; Παρατάσεις για να επιτευχθούν οι στόχοι αργότερα;
Για τους ορθόδοξους της δημοσιονομικής πειθαρχίας, το δέον είναι να διατηρηθεί η πίεση στους «παραβάτες» σταθερή. Ωστόσο, οι κοινωνίες στέλνουν ήδη βροντερά μηνύματα ότι δεν αντέχουν άλλο. Ότι δεν θέλουν άλλο. Το μήνυμα των εκλογών της Ιταλίας, των εντυπωσιακών διαδηλώσεων της «ήσυχης» Πορτογαλίας, ακόμη και της διαδήλωσης των ευρωπαϊκών συνδικάτων στις Βρυξέλλες πριν ξεκινήσει η σύνοδος κορυφής -για να αναφέρουμε μόνο τα τελευταία- σίγουρα το έλαβαν οι «27». Το θέμα είναι πώς το ερμηνεύουν.
Ο έμπειρος Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, πρωθυπουργός του ευημερούντος Λουξεμβούργου και πρώην πρόεδρος του Eurogroup, το ερμηνεύει ως σήμα κινδύνου: «Η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με μία κοινωνική επανάσταση», είπε.
Για τον Γιούνκερ απαίτηση των καιρών είναι να βρει η Ευρώπη την «τομή» μεταξύ των αναπτυξιακών πολιτικών και της δημοσιονομικής εξυγίανσης.
Μόνο που η «τομή» αυτή ερμηνεύεται από κάθε χώρα διαφορετικά. Η Μέρκελ, για παράδειγμα, φρόντισε να πάει στις Βρυξέλλες έχοντας στις αποσκευές της το προσχέδιο του γερμανικού προϋπολογισμού για το 2014, που προβλέπει τον μικρότερο νέο δανεισμό των τελευταίων 40 ετών. «Φυσικά, είναι εφικτό και να εξυγιάνεις τα δημόσια οικονομικά και να διατηρείς ζωντανή την οικονομία», είναι το δικό της μήνυμα ή αλλιώς «κάντε το, όπως εμείς».
