Συνέντευξη στην Αναστασία Γιάμαλη
"Το ιστορικό καθήκον σήμερα είναι η συνένωση των δυνάμεων της ριζοσπαστικής Αριστεράς γύρω από ένα πρόγραμμα που θα γεφυρώνει τις αντιστάσεις στη λιτότητα και τον στόχο για μια ρήξη με τη λογική του συστήματος" έγραφε πριν από λίγο καιρό σε άρθρο με τίτλο "Κρίση χωρίς τέλος" ο έγκριτος οικονομολόγος του Ινστιτούτου Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών - IRES και μέλος του επιστημονικού συμβουλίου της ATTAC, Mισέλ Ισόν.
Ο Μ. Ισόν βρέθηκε στην Αθήνα για το Διεθνές Τριήμερο του RProject και μίλησε στην "Αυγή" για την κρίση, για το εθνικό νόμισμα, για τη Γαλλία, την οποία θεωρεί χώρα του "Νότου", και για την ανάγκη συντονισμού της εργατικής τάξης όχι σε εθνικό αλλά σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
* Πού κατατάσσεται κατά τη γνώμη σας η Γαλλία, στον Βορρά ή στον Νότο;
Σίγουρα στον Νότο. Πρόσφατες οικονομικές μελέτες κάνουν τον διαχωρισμό Βορρά - Νότου. Στον Βορρά κατατάσσουν τη Γερμανία, τη Φινλανδία και την Αυστρία και στον Νότο βάζουν την Ελλάδα, την Ιταλία, την Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ιρλανδία. Θεωρώ πως η Γαλλία είναι μία ενδιάμεση κατάσταση, αλλά σίγουρα "ανήκει" στον Νότο.
* Σε τι βαθμό θα μπορούσαμε να πούμε πως τα σωματεία εργαζομένων στη Γαλλία αντιλαμβάνονται την κατάσταση και την κρίση, στην οποία βυθίζεται η χώρα σε πιο αργούς -από τις υπόλοιπες χώρες του Νότου- ρυθμούς;
Στη Γαλλία τα σωματεία είναι διχασμένα. Πρόσφατα συνάφθηκε συμφωνία ανάμεσα στους εργοδότες και τη συνομοσπονδία CFDT, αλλά οι δύο βασικές συνομοσπονδίες, η CGT και η Force Ouvrière, δεν συμφώνησαν. Έτσι οργάνωσαν μεγάλη διαδήλωση στις 5 Μαρτίου. Τα σωματεία, λοιπόν, είναι σίγουρα διχασμένα. Εκείνοι που διαφωνούν με αυτή τη συμφωνία διαφωνούν διότι πιστεύουν ότι επιβάλλει όλα τα νεοφιλελεύθερα μέτρα στα οποία αντιτάσσονται.
* Πώς πρέπει, κατά τη γνώμη σας, να κινηθούν οι εργαζόμενοι ολόκληρης της Ευρώπης από 'δώ και πέρα;
Νομίζω πως το θέμα τίθεται σωστά από την Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (ETUC), που τάχθηκε για πρώτη φορά κατά της Νέας Συνθήκης. Δεύτερον, τάσσεται κατά των προγραμμάτων λιτότητας και τονίζει πως το πρόβλημα είναι η έλλειψη συντονισμού των σωματείων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Εντοπίζει την αιτία στο γεγονός πως κάθε χώρα βρίσκεται σε διαφορετικό στάδιο της κρίσης.
Στη Γαλλία, η λιτότητα υπάρχει αλλά δεν είναι τόσο καταστροφική όπως στην Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιταλία και την Πορτογαλία. Το σημαντικότερο σημείο, όμως, και αυτό που πρέπει να τονιστεί περισσότερο είναι η στρατηγική που ακολουθούν τα γερμανικά συνδικάτα. Δεν έχουν επίγνωση τού τι συμβαίνει στις άλλες χώρες. Νομίζω πως μια διέξοδος από την κρίση θα επιτυγχανόταν μέσα από τον συντονισμό των συνδικάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Είναι μεγάλη αδυναμία το ότι δεν συντονίζονται.
* Πριν από λίγες εβδομάδες επισκέφθηκε την Ελλάδα ο Γάλλος πρόεδρος. Στόχος της επίσκεψης ήταν να πουλήσει στη χώρα μας φρεγάτες και να επισπεύσει την ιδιωτικοποίηση του νερού. Οι Γάλλοι ναυτεργάτες, για παράδειγμα, συμφωνούν με τέτοιες πρακτικές;
Υπάρχει μια αντίφαση ανάμεσα στην ανάγκη κάποιου να έχει δουλειά και τη γενική θεώρηση. Ήταν ένα σκάνδαλο η επίσκεψη Ολάντ, δόθηκε η εντύπωση πως ήρθε να δει "τι είναι για πούλημα", για ιδιωτικοποίηση δηλαδή... Ενδεικτικό είναι το γεγονός πως ήρθε συνοδευόμενος από "επενδυτές".
Δεν είναι τρόπος αυτός να οριστεί ένας εναλλακτικός δρόμος συνεργασίας και αλληλεγγύης σε επίπεδο ευρωπαϊκών κρατών. Πολύς κόσμος σκανδαλίστηκε από αυτήν την επίσκεψη. Είχε αντίστροφο αποτέλεσμα. Ο Ολάντ είπε κάτι του τύπου "Προσωπικά είμαι κατά των ιδιωτικοποιήσεων αλλά σε αυτήν την περίπτωση δεν είναι αυτό το θέμα συζήτησης". Το αντίστροφο αποτέλεσμα είναι η ιδεολογική νομιμοποίηση των ιδιωτικοποιήσεων στη Γαλλία, που αφορά όχι τόσο των πρωτογενή παραγωγικό τομέα αλλά αυτόν των δημοσίων υπηρεσιών.
* Πιστεύετε ότι υπάρχει ένα σύνθημα το οποίο θα μπορούσε να ενώσει την εργατική τάξη ολόκληρης της Ευρώπης;
Το άμεσο σημείο που πρέπει να θέσουμε έχει να κάνει με τα εθνικά χρέη των χωρών. Η κοινωνικοποίηση και "αμοιβαιοποίηση" του χρέους σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να μειωθούν οι περιορισμοί της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Νομίζω πως αυτό είναι το βασικό σημείο μαζί με πολλά άλλα. Ωστόσο δεν είναι στην ατζέντα των περισσοτέρων. Aς λάβουμε υπόψη πως η ETUC μιλά για θέσπιση κατώτατου μισθού σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο οποίος σε κάθε χώρα θα είναι μεν διαφορετικός αλλά με βάση συγκεκριμένα κριτήρια.
Ο λόγος που η ETUC δεν μιλά για ενιαίο κατώτατο μισθό είναι γιατί σε κάποιες χώρες αυτός θα θεωρείται πολύ χαμηλός και σε άλλες όχι. Το θέμα είναι να καθοριστεί η σχέση κατώτατου και μέσου μισθού σε κάθε χώρα, ώστε να ανέβει ο πρώτος. Αυτό θα χρησιμοποιηθεί ως δικλίδα ασφαλείας για να μην πέσουν άλλο οι μισθοί. Η τρέχουσα συζήτηση αφορά τον κατώτατο μισθό και στη Γερμανία η θέσπισή του υποστηρίζεται και από τα συνδικάτα και από το SPD. Aν θεσπιστεί κατώτατος μισθός στη Γερμανία, αυτό θα είναι πολύ σημαντικό και θα μπορεί στη συνέχεια να θεσπιστεί κάτι τέτοιο σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
* Έχετε εκφράσει διαφωνίες για τη διάλυση της Ευρωζώνης. Πώς πείθουμε εκείνους που λένε πως μόνη λύση είναι η έξοδος από το ευρώ;
Το βασικό επιχείρημα αφορά το χρέος. Αν βγεις από το ευρώ και πας σε δικό σου νόμισμα, δεν λύνεις το πρόβλημα, θα πρέπει να πληρώσεις το χρέος σου. Αν βγεις, μάλιστα, θα κληθείς να πληρώσεις ακόμη περισσότερα διότι θα υποτιμήσεις αναγκαστικά το νόμισμά σου για να γίνεις πιο ανταγωνιστικός. Αν μια χώρα βγει από το ευρώ, θα είναι σε πιο δύσκολη κατάσταση από το να παραμείνει εντός. Με δεδομένο πως είσαι πιο αδύνατος, οι αγορές θα επιτεθούν στο νόμισμά σου.
Επίσης, επί της αρχής δεν είναι μια συνεργατική λύση αυτή: η υποτίμηση έχει εθνικό χαρακτήρα, θες να κερδίσεις έναντι άλλων χωρών. Δεν είναι ούτε λύση, ούτε στόχος. Θες να κερδίσεις μερίδα της αγοράς έναντι άλλων χωρών. Όμως, σε ακραίες περιπτώσεις, η έξοδος από το ευρώ μπορεί να αποτελέσει μοχλό πίεσης.
