Η υπόθεση που έφτασε στο Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας δεν είναι απλή. Αφορά τις τύχες εκατομμυρίων γυναικών αλλά και την ίδια την υπόσταση της πολυπληθέστερης δημοκρατίας στον κόσμο, ιδιαίτερα τη δύσκολη σχέση και τις ισορροπίες μεταξύ της ινδουιστικής πλειοψηφίας και της μουσουλμανικής κοινότητας. Το δικαστήριο εξετάζει από χθες κατά πόσο συνιστά "διακριτική μεταχείριση" σε βάρος των γυναικών η αποδοχή της μουσουλμανικής πρακτικής του διαζυγίου των τριών λέξεων. Για την ακρίβεια πρόκειται για μία λέξη, "τάλακ", η οποία εάν ειπωθεί τρεις φορές συνέχεια από τον μουσουλμάνο άνδρα, ισοδυναμεί με διαζύγιο. Αλλά μόνο από τον άνδρα...
Έπειτα από πολυετή εκστρατεία, στην ινδική δικαιοσύνη προσέφυγαν οργανώσεις για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των γυναικών καθώς και μεμονωμένες μουσουλμάνες, ενώ στην άλλη πλευρά βρίσκονται πολλές ισλαμικές οργανώσεις, που υποστηρίζουν πως το κράτος παραβιάζει μια παράδοση δεκαετιών και παρεμβαίνει σε θέματα λατρείας. Σημειώνεται ότι η ινδική κυβέρνηση του ινδουιστή πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντρι υποστηρίζει την προσφυγή κατά του συγκεκριμένου τύπου μουσουλμανικού διαζυγίου, τον οποίο χαρακτηρίζει αντισυνταγματικό. Η σύνθεση της έδρας είναι διαθρησκευτική. Το δικαστήριο αποτελείται από πέντε δικαστές: έναν ινδουιστή, έναν μουσουλμάνο, έναν χριστιανό, έναν σιχ και έναν ζωροάστρη. Κάθε πλευρά έχει από τρεις ημέρες για να παρουσιάσει τα επιχειρήματά της, ενώ αναμένεται ότι η απόφαση θα εκδοθεί σε μερικές εβδομάδες.
Χιλιάδες γυναίκες, ειδικά από φτωχές οικογένειες, έχουν βιώσει την απόρριψη και τον κοινωνικό αποκλεισμό του “τριπλού τάλακ", καθώς συχνά δεν γίνονται δεκτές πίσω στην πατρική εστία και αγωνίζονται να επιβιώσουν μόνες τους σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία. Η μουσουλμανική μειονότητα της Ινδίας αριθμεί 155 εκατομμύρια σε συνολικό πληθυσμό 1,3 δισεκατομμυρίων ατόμων. Σύμφωνα με έναν νόμο που χρονολογείται από το 1937, δηλαδή πριν από την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Ινδίας από τους Βρετανούς, οι γάμοι και τα διαζύγια των μελών της μουσουλμανικής κοινότητας υπόκεινται στη σαρία, δηλαδή στον ισλαμικό νόμο, ενώ το κράτος δεν έχει λόγο σε αυτά τα "προσωπικά ζητήματα".
Παρ' ότι αποτελεί συνηθισμένη πρακτική, το “τριπλό τάλακ" δεν υπάρχει στο Κοράνι, το οποίο, σύμφωνα με ισλαμιστές θεολόγους, προβλέπει μια περίοδο τριών μηνών μέχρι το διαζύγιο, ώστε να το ξανασκεφτεί το ζευγάρι και να λάβει μια ώριμη απόφαση. Όπως καταγγέλλουν όμως ακτιβίστριες, το μουσουλμανικό "ιερατείο" όχι μόνο αποδέχεται, αλλά καλλιεργεί την πρακτική αυτή, καθώς και την πολυγαμία. Από την πλευρά τους, ισλαμικές οργανώσεις υποστηρίζουν πως τα διαζύγια μεταξύ των μουσουλμανικών ζευγαριών είναι λίγα και ότι το ζήτημα μεγαλοποιείται προκειμένου να στοχοποιηθεί το Ισλάμ.
Ινδουιστές εναντίον μουσουλμάνων
Θα μπορούσε η υπόθεση αυτή να βάλει φωτιά στο φιτίλι των εθνικιστικών και θρησκευτικών αντιθέσεων που ταλανίζουν επί δεκαετίες την Ινδία; Η Άσμα Ζεχρά, εκπρόσωπος της οργάνωσης All India Muslim Personal Law Board (AIMPLB), κατήγγειλε ότι η υπόθεση αποτελεί ουσιαστικά ένα εργαλείο στα χέρια του ινδουιστή εθνικιστή πρωθυπουργού Μόντρι, ο οποίος επιχειρεί να επιβάλει έναν ενιαίο αστικό κώδικα στη χώρα και να παραβιάσει τα δικαιώματα των μουσουλμάνων. Η εκπρόσωπος παραδέχεται μεν ότι στο Κοράνι δεν γίνεται μνεία του “τριπλού τάλακ", αλλά επιμένει στον σεβασμό της παράδοσης με σταδιακές αλλαγές μέσω της εκπαίδευσης.
Τα τελευταία χρόνια, ισλαμικές χώρες, όπως το Μπαγκλαντές και το Πακιστάν, προχώρησαν στην κατάργηση αυτής της πρακτικής. Αντίθετα, το “τριπλό τάλακ" ανθεί στην Ινδία σύμφωνα με ρεπορτάζ του BBC, το οποίο υποστηρίζει μάλιστα ότι πυκνώνουν τα "διαζύγια εξ αποστάσεως" με επιστολές, τηλεφωνικά μηνύματα ακόμα και με γραπτά μηνύματα στο κινητό. Με την εξάπλωση της τεχνολογίας χρησιμοποιούνται επίσης εφαρμογές όπως το Skype και το Facebook.
Μία από τις γυναίκες που κατέφυγαν στην ινδική δικαιοσύνη, η 35χρονη Σαγιάρα Μπάνο, μητέρα δύο παιδιών, κατήγγειλε ότι ο άνδρας της τη χώρισε έπειτα από 15 χρόνια γάμου με μια επιστολή που της έστειλε στο σπίτι των γονιών της. Τους είχε επισκεφτεί για λόγους υγείας, σε ένα κρατίδιο της Ινδίας μακριά από τη συζυγική εστία. Επιχείρησε, είπε, να επικοινωνήσει μαζί του τηλεφωνικά, αλλά εκείνος έκλεισε το τηλέφωνό του και... κράτησε τα παιδιά. Από τότε πέρασαν σχεδόν δύο χρόνια, αλλά η γυναίκα δεν κατάφερε να επικοινωνήσει μαζί του. "Φοβάμαι τι απέγιναν τα παιδιά μου... Θέλω να με δεχτεί πάλι ο άντρας μου, θέλω δικαιοσύνη" είπε η Σαγιάρα. Μια δήλωση που, αν μη τι άλλο, φανερώνει μια σειρά από αδιέξοδα.
Αξίζει να σημειωθεί πάντως ότι το Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας είχε καταφέρει ένα σημαντικό πλήγμα στις διακρίσεις σε βάρος των γυναικών το 2014, όταν αποφάσισε ότι οι μουσουλμάνες έχουν δικαίωμα να υιοθετούν παιδιά, όπως όλοι οι πολίτες της χώρας, ακόμα κι όταν αυτό απαγορεύεται από τη θρησκευτική κοινότητα στην οποία ανήκουν, δηλαδή από τη σαρία.
