Επιμέλεια: Αναστασία Γιάμαλη, Νίκος Κυριακίδης, Κάκη Μπαλή, Μιχάλης Τρίκκας
Τράβηξαν την προσοχή ή βρέθηκαν στο επίκεντρό της. Τα φώτα της δημοσιότητας έπεσαν επάνω τους. Τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά τους έγιναν γνωστά στο πλατύ κοινό, οικεία και αναγνωρίσιμα χάρις στα ΜΜΕ, ειδικά την τηλεόραση. Πρόσωπα που οι αποφάσεις τους καθορίζουν τις ζωές μας, πρόσωπα που ανέδειξαν οι περιστάσεις και τα γεγονότα. Πρόσωπα της δημοσιότητας, ηγέτες και μη, από άλλους «κόσμους» και άλλες «πραγματικότητες».
Κάποιοι σχεδόν μονοπώλησαν τη δημοσιότητα με τις δηλώσεις τους, τις ενέργειές τους ή την υπερφίαλη προσωπικότητά τους. Ορισμένοι είναι πρωτοεμφανιζόμενες, ανερχόμενες, αντισυμβατικές και ελπιδοφόρες φυσιογνωμίες που πλουτίζουν με ενδιαφέρον και ποικιλία τα καθημερινά «επεισόδια» της επικαιρότητας. Άλλοι είναι παλιοί και «γνώριμοι», αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν ανήκουν στη λίστα με τα σημαντικότερα Πρόσωπα του 2014...
Κιμ Γιονγκ Ουν: Ο τελευταίος της δυναστείας δείχνει αντιφατικός και απρόβλεπτος. Δεν διστάζει να εκτοξεύει ανοιχτά απειλές κατά των Αμερικανών, αλλά εξακολουθεί να τρέφει αδυναμία στον Ντένις Ρόντμαν -και να ξεκαρδίζεται μαζί του κάθε φορά που ο εκκεντρικός Αμερικανός μπασκετμπολίστας επισκέπτεται την Πιονγκγιάνγκ. Τα ΜΜΕ βρήκαν στο πρόσωπό του την ιδανική γκροτέσκ φιγούρα για να δίνει τροφή στα ευφάνταστα ρεπορτάζ τους. Το 2014, τράβηξε τα φώτα της δημοσιότητας για διάφορους λόγους: με την υπόθεση της εκτέλεσης του θείου του -και υπ. αριθμόν 2 του καθεστώτος- με την "εξαφάνισή" του από το προσκήνιο για μεγάλο χρονικό διάστημα για λόγους υγείας, με τις επιθεωρήσεις του σε εργοστάσια και στρατώνες, με τις εκδηλώσεις λατρείας στο πρόσωπό του κ.λπ. Πολλοί λένε ότι είναι αγχωμένος με το πώς θα κρατήσει όρθιο το καθεστώς και το πώς θα αποτρέψει πιθανή αμφισβήτησή του, αλλά μάλλον κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να εξαρτάται τόσο από τον ίδιο όσο από τον μεγάλο και δυνατό βόρειο γείτονά του: την Κίνα...
Ναρέντρα Μόντι: Είναι δυνατόν η Ινδία να αφήσει πίσω της την παράδοση της πρωτοκαθεδρίας του πανίσχυρου, πολυσυλλεκτικού και σχεδόν θεσμικού Κόμματος του Κογκρέσου; Φαίνεται πως είναι. Το απέδειξαν οι εκλογές του περυσινού Απριλίου, που έστειλαν το Κογκρέσο στα έδρανα της αντιπολίτευσης και τον 64χρονο ινδουϊστή Ναρέντρα Μόντι -από το «έτερον ήμισυ» του ινδικού δικομματισμού, το κόμμα Μπαρατίγια Τζανάτα (BJP)- στην κυβέρνηση. Αρκετοί τον αντιπαθούν για τις αυταρχικές τάσεις του και την καχυποψία του απέναντι στις μειονότητες, ιδιαίτερα τους μουσουλμάνους, αλλά οι μεγαλοεπιχειρηματίες τον επαινούν για το ταλέντο του να παίρνει και να εφαρμόζει αποφάσεις, κάτι που, όπως λένε, έχει αποδείξει επανειλημμένα όσο ήταν πρωθυπουργός στο κρατίδιο Γκουτζαράτ, το πολυπληθέστερο της Ινδίας. Στο μεγαλύτερο μέρος του το Γκουτζαράτ είναι σήμερα μια ειδική οικονομική ζώνη, η "προσωποποίηση" της fast track ανάπτυξης. Τα πρόσφατα ταξίδια στο Νέο Δελχί του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Κινέζου ομολόγου του Σι Τζιπίνγκ και οι συμφωνίες - μαμμούθ που υπογράφηκαν εκεί φανερώνουν και τους στόχους του Ινδού ηγέτη.
Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι: Ο επικεφαλής των πραξικοπηματιών στρατηγών, που ανέτρεψαν τον Ιούλιο του '13 τον πρώτο εκλεγμένο πρόεδρο της Αιγύπτου, τον ισλαμιστή Μοχάμεντ Μόρσι, εδραίωσε την εξουσία του και τον ρόλο του ως ο αδιαμφισβήτητος κυρίαρχος στην μετά Μουμπάρακ εποχή, με τους Αμερικανούς να αποδέχονται αδιαμαρτύρητα τα τετελεσμένα. Οι προεδρικές εκλογές του περσινού Μαΐου, τις οποίες μποϊκοτάρησαν τα περισσότερα κόμματα, προσέφεραν στον ισχυρό άνδρα της χώρας την αναγκαία νομιμοποίηση κάνοντας τις ελάχιστες φωνές αντίδρασης να σιγήσουν κι αυτές. Ο τελευταίος πόλεμος του καλοκαιριού στη Γάζα και ο ενεργός μεσολαβητικός ρόλος που ανέλαβε το Κάιρο για κατάπαυση του πυρός, ανέδειξαν ντε φάκτο την επιρροή του Σίσι καθιστώντας τον σημαντικό και υπολογίσιμο παίκτη στην περιοχή.
Βλαντίμιρ Πούτιν: Με σιδερένιο χέρι κυβερνά τη Ρωσία ο Βλαντίμιρ Πούτιν σε μια από τις πιο δύσκολες φάσεις της οικονομίας της. Εμφανίζεται ως ο ανυποχώρητος υπερασπιστής των ρωσικών συμφερόντων, διεκδικεί ρόλο ηγέτη υπερδύναμης, που δεν ανέχεται ούτε τον επεκτατισμό του ΝΑΤΟ ούτε τη δυτική στροφή της Ουκρανίας, και προσπαθεί να πείσει τον λαό του ότι θα τον βγάλει ισχυρότερο από τη σημερινή κρίση, απότοκο της μείωσης της τιμής του πετρελαίου, των δυτικών κυρώσεων λόγω της προσάρτησης της Κριμαίας, αλλά και της δικής του ανικανότητας να εκσυγχρονίσει τη ρωσική βιομηχανία. Η πλειονότητα των Ρώσων τον στηρίζει, ενώ όσοι έχουν το… θράσος να τον κριτικάρουν, το πληρώνουν ακριβά.
Άνγκελα Μέρκελ: Παρέμεινε και το 2014 η ισχυρότερη γυναίκα του κόσμου, καθώς και η δημοφιλέστερη πολιτικός της Γερμανίας. Η καγκελάριος Μέρκελ καταφέρνει να εκπέμπει στο εσωτερικό μια μητρική εικόνα, δίχως ίχνος οράματος, αλλά ούτε και αλαζονείας, την ώρα που στον ευρωπαϊκό Νότο τη θεωρούν μετενσάρκωση της σιδηράς κυρίας Μάργκαρετ Θάτσερ. Το μεγαλύτερο στοίχημα της Μέρκελ τη χρονιά που πέρασε, αλλά κι αυτής που ήρθε είναι οι ασκήσεις ακροβασίας μεταξύ Δύσης και Ρωσίας. Πολιτικά ταγμένη στο Δυτικό στρατόπεδο, πλην όμως με περίπου προνομιακό δίαυλο επικοινωνίας με τον Ρώσο πρόεδρο, η Μέρκελ απέτυχε να ρίξει τις γέφυρες με τη Μόσχα που επιθυμούσαν τόσο ένα μεγάλο μέρος του γερμανικού λαού όσο και η γερμανική οικονομία.
Μπόντο Ράμελο: Το σχετικά μικρό γερμανικό κρατίδιο της Θουριγγίας έγραψε ιστορία το φθινόπωρο του 2014, καθώς εξέλεξε τον πρώτο αριστερό πρωθυπουργό στην ενωμένη Γερμανία. Ο Μπόντο Ράμελο ηγείται μιας κυβερνητικής συμμαχίας της Αριστεράς, των Σοσιαλδημοκρατών και των Πρασίνων, η οποία κάποτε θα μπορούσε να δοκιμαστεί και σε παγγερμανικό επίπεδο. Από σαράντα κύματα πέρασε ο Δυτικογερμανός συνδικαλιστής Ράμελο για να φτιάξει την κυβέρνησή του, καθώς η συντηρητική πολιτική ελίτ της Γερμανίας προσπάθησε να πνίξει το «αριστερό πείραμα» εν τη γενέσει του, με το επιχείρημα ότι το κόμμα της Αριστεράς δεν έχει αποστασιοποιηθεί επαρκώς από το σκοτεινό παρελθόν της STASI, της υπηρεσίας εσωτερικής ασφαλείας της πρώην Ανατολικής Γερμανίας - αλλά απέτυχε.
Ζαν Κλοντ Γιούνκερ: Ο πρώτος πρόεδρος της Κομισιόν που δεν διορίστηκε από τους πρωθυπουργούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά τρόπον τινά βγήκε από τις ευρωκάλπες, σκόνταψε με το "καλημέρα σας" στο ανήθικο πλην νομότυπο παρελθόν του. Πριν παρουσιάσει καν το πρόγραμμά του, ο Λουξεμβούργιος Ζαν Κλοντ Γιούνκερ κλήθηκε να απολογηθεί για το φορολογικό καθεστώς της πατρίδας του, που επιτρέπει στις μεγαλύτερες εταιρείες της Ευρώπης να πληρώνουν ψίχουλα αντί για φόρο εκατομμυρίων. Ο πολιτικά αποδυναμωμένος Γιούνκερ, πάντως, κατάφερε να τετραγωνίσει τον κύκλο, να σχεδιάσει ένα πακέτο επενδύσεων 315 δισεκατομμυρίων ευρώ για την επόμενη πενταετία, χωρίς αληθινά φρέσκα λεφτά από τα κράτη - μέλη, και να πάρει την έγκριση των «28» γι' αυτό. Το στοίχημα είναι το σχέδιο να γίνει πράξη.
Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν: Οριστικά μπήκε στον ρόλο του μεγάλου Πατισάχ ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν, που μετακόμισε το 2014 στο νέο λευκό του σεράι, το πρώτο προεδρικό μέγαρο στον κόσμο που χτίστηκε σε μέρος που απαγορεύεται. Πάταγο έκαναν οι δηλώσεις του για την υποδεέστερη θέση των γυναικών, για το πατριωτικό «έγκλημα» της αντισύλληψης και για την ανακάλυψη της Αμερικής από τους μουσουλμάνους πολύ πριν από τον Κολόμβο. Η ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας στην Ευρώπη απομακρύνεται συνεχώς, ενώ και το μετριοπαθές Ισλάμ που ήθελε να πλασάρει ως πρότυπο για τον αραβικό κόσμο σκόνταψε στις επιλογές συμμάχων του Ερντογάν στην Αίγυπτο και τη Συρία. Τώρα αναζητά παρηγοριά στην αγκαλιά του Πούτιν - αλλά και στην καλή πορεία της τουρκικής οικονομίας.
Άλεξ Σάλμοντ: Μπορεί να έχασε το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία από το Λονδίνο κέρδισε όμως την αναγνώριση και τον σεβασμό ο πρώην "πρώτος υπουργός" της Σκωτίας. Ο Σάλμοντ αναδείχθηκε ανεπιτήδευτα σε μια από τις πιο σημαντικές και ουσιαστικές πολιτικές προσωπικότητες της Ευρώπης το '14, δίνοντας ολόψυχα έναν αγώνα με επιχειρήματα και συνέπεια, κάτι που του αναγνώρισαν φίλοι και εχθροί, ακόμα και ο Ομπάμα! Ο Σκωτσέζος πολιτικός δεν αποτραβήχτηκε για να γράψει τα απομνημονεύματά του... Παραμένει ενεργός και μάχιμος στην προσπάθεια να γίνει η Βρετανία μια πιο αντιπροσωπευτική δημοκρατία, απαλλαγμένη από τη δεσποτεία της ανώτερης τάξης. Σε μια από τις πιο πρόσφατες παρεμβάσεις του έκανε έκκληση για ένα "αγροτικού τύπου, ανατρεπτικό δημοψήφισμα" στην Αγγλία με στόχο την κατάργηση της Βουλής των Λόρδων. Χρειάζεται αυτό το δημοψήφισμα για να καθαριστεί η κόπρος του Αυγεία και να υπάρξει μια συνταγματική επανάσταση που θα ανοίξει τον δρόμο σε μια λαϊκή γερουσία, λέει ο Σάλμοντ.
Χοσέ Μουχίκα: Eκτός από τη νέα επικράτηση του αριστερού Frente Amplio και την εκλογή του Ταμπαρέ Βάσκες, οι προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου στην Ουρουγουάη σήμαναν και το τέλος για την πολιτική σταδιοδρομία του λαοφιλέστερου ίσως προέδρου στη νεότερη ιστορία της χώρας. Ο 77χρονος πρώην αντάρτης των Τουπαμάρος Χοσέ Μουχίκα αποχώρησε από την πολιτική ζωή επιστρέφοντας στην ταπεινή αγροτική του κατοικία και το τρακτέρ του. Είχε γίνει ευρύτερα γνωστός ως ο "φτωχότερος πρόεδρος" στον κόσμο καθώς στη διάρκεια της θητείας του αρνήθηκε πεισματικά να ζήσει την πολυτελή και απομονωμένη ζωή που συνήθως συνεπάγεται το αξίωμα. "Με αποκαλούν φτωχό, αλλά εγώ δεν νιώθω έτσι. Φτωχός είναι όποιος αγωνίζεται να διατηρήσει ένα πολυτελές επίπεδο ζωής, επιθυμώντας διαρκώς ολοένα και περισσότερα υλικά αγαθά" συνόψισε ο ίδιος τη φιλοσοφία του αφήνοντας μια πολύτιμη παρακαταθήκη όχι μόνο για τον διάδοχό του, αλλά και για τους υπόλοιπους αριστερούς ηγέτες της ηπείρου.
Ντίλμα Ρούσεφ: Οι οιωνοί -από τις οργισμένες διαδηλώσεις του καλοκαιριού ώς την ταπείνωση της εθνικής ομάδας στο Μουντιάλ- ήταν κάθε άλλο παρά ευνοϊκοί και μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου οι περισσότερες δημοσκοπήσεις προεξοφλούσαν την ήττα της Ντίλμα Ρούσεφ στις προεδρικές εκλογές. Ωστόσο, η διάδοχος του Λούλα Ινάσιο ντα Σίλβα στην προεδρία της Βραζιλίας αποδείχτηκε εξίσου ανθεκτική με τον προκάτοχό της. Η εξήγηση για την επανεκλογή της βρίσκεται μάλλον στο γεγονός ότι των σημερινών οικονομικών δυσκολιών προηγήθηκαν 11 χρόνια εκρηκτικής ανάπτυξης που, το κυριότερο, έβγαλε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού από την ανέχεια. Το πρόγραμμα Bolsa Familia για τη μεταφορά πόρων στα φτωχότερα νοικοκυριά ξεκίνησε το 2003 εξασφαλίζοντας το 10% του 2003 για να φτάσει το 60% το 2011. Φυσικά δεν είναι όλα ρόδινα για την κυβέρνηση του Εργατικού Κόμματος, που παρά την επανεκλογή της Ρούσεφ συγκέντρωσε στις τελευταίες εκλογές το χειρότερο εκλογικό ποσοστό του στα δώδεκα χρόνια της παραμονής του στην εξουσία, μήνυμα που μάλλον δεν θα πρέπει να περάσει απαρατήρητο από τη νέα κυβέρνηση.
Ματέο Ρέντζι: Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η οικονομική κρίση προκάλεσε τη συντριβή των μνημονιακών κυβερνήσεων στις κάλπες. Στην περίπτωση της Ιταλίας τα πράγματα εξελίχθηκαν μάλλον διαφορετικά, με μια σειρά μη εκλεγμένων πρωθυπουργών να διαδέχονται ο ένας τον άλλον. Ο Ματέο Ρέντζι έγινε φέτος ο τρίτος "τεχνοκράτης" που ανέβηκε στην εξουσία ακολουθώντας το παράδειγμα του Μάριο Μόντι και του Ενρίκο Λέτα. Το θετικό για το Δημοκρατικό Κόμμα αποτέλεσμα στις ευρωεκλογές του Μαΐου φάνηκε για λίγο να δίνει στον πρώην δήμαρχο της Φλορεντίας τη δημοκρατική νομιμοποίηση που του έλειπε. Έμελλε να ακολουθήσει η ανώμαλη προσγείωση. Τον Νοέμβριο το Δημοκρατικό Κόμμα κατέγραψε μεγάλη μείωση των ποσοστών του στις περιφερειακές εκλογές χάνοντας περίπου τη μισή του εκλογική δύναμη ακόμη και στο παραδοσιακό προπύργιο της Μπολόνια. Η εργασιακή μεταρρύθμιση και η απελευθέρωση των απολύσεων που προώθησε στη συνέχεια η κυβέρνηση την έφεραν σε πορεία σύγκρουσης με τα ιταλικά συνδικάτα. Η περίοδος χάριτος για τον Ρέντζι φαίνεται να έχει περάσει ανεπιστρεπτί και μέχρι τις επόμενες εκλογές όλο και περισσότεροι Ιταλοί θα θυμούνται τη θλιβερή αλήθεια: τελευταίος δημοκρατικά εκλεγμένος πρωθυπουργός της χώρας παραμένει ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι.
Μαριάμ Γιαχία Ιμπραήμ Ίσαγκ: Η ιστορία της έκανε τον γύρο του κόσμου. Ο λόγος για την 27χρονη Μαριάμ Γιαχία Ιμπραήμ Ίσαγκ που καταδικάστηκε σε θάνατο, ούσα έγκυος, από τις σουδανικές αρχές επειδή ασπάστηκε τον χριστιανισμό. Της δόθηκαν "τρεις ημέρες περιθώριο να απαρνηθεί τη θρησκεία της" και στη φυλακή τής διάβαζαν το Κοράνι. "Σας καταδικάζω στην ποινή του θανάτου δι' απαγχονισμού", δήλωσε ο δικαστής Αμπάς Μοχάμεντ αλ Χαλίφα απευθυνόμενος στην άτυχη γυναίκα, χρησιμοποιώντας το επώνυμο του πατέρα της, ο οποίος είναι μουσουλμάνος. Η απόφαση ξεσήκωσε παγκόσμιο κύμα διαμαρτυρίας. Μετά τη διεθνή κατακραυγή, η Μαριάμ αποφυλακίστηκε και με την οικογένειά της κατέφυγε προσωρινά στην πρεσβεία των Ηνωμένων Πολιτειών στο Σουδάν και μετέπειτα έφυγαν όλοι μαζί για τις ΗΠΑ.
Πάμπλο Ιγκλέσιας: Aπό τις πλατείες της Ισπανίας και τα πανεπιστημιακά έδρανα, επικεφαλής κόμματος και εν δυνάμει πρωθυπουργός. Ο 36χρονος Πάμπλο Ιγκλέσιας, σαν δεύτερος Αλέξης Τσίπρας, φιγουράρει σε πρωτοσέλιδα σε όλο τον κόσμο ως "η αριστερή απειλή". Το Podemos, που μετρούσε λίγους μόλις μήνες ζωής, αλλά εξέφραζε το κίνημα των Αγανακτισμένων στην Ισπανία κατόρθωσε χωρίς να αντιπαρατεθεί να υποσκελίσει την παραδοσιακή ισπανική Αριστερά και να αναδειχθεί τρίτο κόμμα στις ευρωεκλογές αποσπώντας ποσοστό 9,7% στις ευρωεκλογές του Μαΐου και πέντε έδρες. Σήμερα, οι δημοσκοπήσεις θέλουν το Podemos να είναι σταθερά πρώτο κόμμα στην Ισπανία και ο διεθνής Τύπος ήδη μιλάει για κυβερνήσεις ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα και Podemos στην Ισπανία τονίζοντας ότι αυτό είναι όχι μόνο ποσοτικό, αλλά και ποιοτικό άθροισμα που μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά τις εξελίξεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Πάπας Φραγκίσκος: Όταν ο Αργεντινός Καρδινάλιος Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο επελέγη στη θέση του παραιτηθέντος Γερμανού Γιόζεφ Άλοϊς Ράτσινγκερ ο προβληματισμός ήταν αν αυτή ήταν κίνηση με στόχο να αντιπαλέψει την άνοδο της Αριστεράς στη Λ. Αμερική ή να συντονίσει τον βηματισμό της πληγωμένης Καθολικής εκκλησίας με το μήνυμα χειραφέτησης που εκπέμπουν οι κοινωνίες της ηπείρου. Τα πρώτα δείγματα γραφής του νέου Πάπα ενισχύουν τη δεύτερη εκδοχή, ότι δηλαδή η Καθολική εκκλησία κόντρα στην ιστορία της έκανε μια προοδευτική επιλογή. Η συνάντησή του με τον Αλέξη Τσίπρα, κίνηση με υψηλό συμβολισμό, ήταν μία μόνο από τις χειρονομίες ενός Ποντίφηκα ο οποίος έχει χαρακτηριστεί "Πάπας των φτωχών", φραγκισκανός ο ίδιος άλλωστε. Η πιο εντυπωσιακή ωστόσο κίνηση ήταν η καθοριστική παρέμβασή του στην εξομάλυνση των σχέσεων Ηνωμένων Πολιτειών - Κούβας. Με την Ιταλία σε βαθιά κρίση το επόμενο στοίχημα για τον Πάπα είναι το τι μέλλει γενέσθαι στην Ιταλία και στην Ευρώπη. Πρώτο δείγμα θετικό.
Νάιτζελ Φάρατζ: Από τη μήτρα των Συντηρητικών, από τους οποίους αποχώρησε το 1992, ο Νάιτζελ Φάρατζ, επικεφαλής του ευρωσκεπτικιστικού, ξενοφοβικού, λάιτ ακροδεξιού UKIP, είναι δεδομένο πως θα μας απασχολήσει και το 2015, χρονιά εκλογών για τη Βρετανία. Με την εικόνα του αυτοδημιούργητου, ο πρώην χρηματιστής, που φοίτησε σε ιδιωτικά σχολεία, αλλά δεν ανήκε σε αυτό που στη Βρετανία θεωρείται αστική τάξη παίρνει την "εκδίκηση" του από τους Συντηρητικούς μετακινώντας την ατζέντα ακροδεξιά. Παράλληλα, εκδικείται και τους Εργατικούς, "κλέβοντας" μέρος της εκλογικής τους βάσης και φιγουράροντας συχνά σε δημοσκοπήσεις στη δεύτερη θέση. Πολιτικοί του σύμμαχοι στην Ευρώπη δεν είναι άλλοι από τη Μαρίν Λε Πεν και τον Μπέπε Γκρίλλο.
