ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Ουτοπικός και ριζοσπαστικός ρεαλισμός
Παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις περί του αντιθέτου, η αίσθηση ενός αυξανόμενου κοινωνικού και πολιτικού αδιεξόδου εντείνεται καθημερινά. Αναπόφευκτα λοιπόν δημιουργείται σε τμήματα της κοινής γνώμης και των πολιτικών δυνάμεων η πεποίθηση ότι πρέπει να ανιχνευθεί η δυνατότητα μιας «ενδιάμεσης λύσης» της ελληνικής κρίσης.
Ένα τέτοιο σκεπτικό ξεκινά από την εξής παραδοχή: η επιστροφή στην προ Μνημονίου κατάσταση είναι ανέφικτη, αλλά και η συνέχιση της έως τώρα ακολουθούμενης πορείας οδηγεί σε σίγουρη αποτυχία και ακόμη καταστροφικότερες περιπέτειες. Η διέξοδος θα πρέπει λοιπόν να αναζητηθεί σε μια μερική τροποποίηση του μνημονιακού πλαισίου, που θα σταθεροποιεί στα σημερινά επίπεδα κάποιες βασικές παραμέτρους (μισθοί, συντάξεις, δημόσιες δαπάνες), αλλά θα ανακόπτει την περαιτέρω πτωτική πορεία τους. Η προοπτική τής μελλοντικής βελτίωσής τους είναι ανοιχτή, αυστηρά εξαρτημένη όμως από την επίτευξη των επιδιωκόμενων ρυθμών ανάπτυξης. Παράλληλα, η αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος προς μια δικαιότερη κατεύθυνση θα επιτρέψει την παγίωση της δημοσιονομικής εξισορρόπησης και των πλεονασματικών προϋπολογισμών. Εν συντομία, ένα τέτοιο σχέδιο θα υποκαταστήσει το Μνημόνιο, ενσωματώνοντας ωστόσο βασικά «κεκτημένα» του.
(...)
Μόνο που η κατάσταση είναι πλέον εντελώς διαφορετική. Ο ισχυρός δεν αισθάνεται ότι έχει «αποτύχει»· κάθε άλλο μάλιστα. Και τούτο διότι, παρά τις αντιστάσεις, η μνημονιακή θεραπεία-σοκ έχει έως τώρα εφαρμοστεί στο ακέραιο και έχει υλοποιήσει τους πραγματικούς της στόχους. Που δεν είναι άλλοι από την εγκαθίδρυση ενός καθαρόαιμου νεοφιλελεύθερου υποδείγματος στο εσωτερικό της χώρας και την υποβάθμιση της θέσης της διεθνώς - έτσι ώστε να παραμείνει άθικτη η επικυριαρχία του ευρωπαϊκού κέντρου, και ειδικότερα του γερμανικού κεφαλαίου. Όσο για το όποιο μελλοντικό κούρεμα του χρέους, είναι εμφανές ότι θα συνοδευθεί με όρους δυσμενέστερους από αυτούς του επονείδιστου PSI. Μεταλλασσόμενη σε μια «αποικία χρέους», η Ελλάδα έχει ήδη παραδοθεί στη λεηλασία του εγχώριου και του ξένου κεφαλαίου και απεμπολήσει θεμελιώδεις όψεις της λαϊκής κυριαρχίας και της δημοκρατικής λειτουργίας. Όσοι επιμένουν να μη βλέπουν τον δομικό χαρακτήρα αυτών των επιλογών υποκαθιστούν τον «ρεαλισμό» με το αντίθετό του, την ουτοπία και τους ευσεβείς πόθους.
Υπάρχουν πράγματι συγκυρίες όπου η απέχθεια προς τη ρήξη, αντί για τον προσδοκώμενο συμβιβασμό, οδηγεί μοιραία στην ήττα και τη συνθηκολόγηση. Ο ισχυρός ως γνωστόν δεν έχει λόγο να κάνει την παραμικρή παραχώρηση αν δεν τον εξαναγκάσει ένας συσχετισμός δύναμης. Αλλά επί του προκειμένου και ο αδύναμος δεν μπορεί να βελτιώσει τη θέση του αν δεν κάνει χρήση του αποφασιστικού όπλου που διαθέτει: την κίνηση που αλλάζει το ίδιο το πεδίο της αναμέτρησης. Σήμερα, αφετηρία μιας τέτοιας αναγκαστικής, στην ουσία, επιλογής είναι η μονομερής κατάργηση των Μνημονίων. Αναμφίβολα, η κυβέρνηση που θα την αποφασίσει θα μπει σε τροχιά συνολικής σύγκρουσης με τις κυρίαρχες δυνάμεις, εγχώριες και διεθνείς. Αυτή είναι όμως και η μοναδική ρεαλιστική δυνατότητα για να ξεκινήσει ένα ευρωπαϊκό ντόμινο ανατροπών και να αλλάξει προς όφελός της το γενικότερο σκηνικό.
Υπάρχουν με άλλα λόγια συνθήκες όπου ένας επιφανειακός ρεαλισμός αποδεικνύεται ουτοπικός και όπου ο αυθεντικός δεν αντιβαίνει, αλλά αντίθετα οδηγεί στη ριζοσπαστικότητα.
Άρθρο του Στάθη Κουβελάκη, 25.7.2013
