Από τις 15 Ιανουαρίου προβάλλεται στις κινηματογραφικές αίθουσες το νέο ντοκιμαντέρ του Γιώργου Αυγερόπουλου για την κλιματική κρίση με τίτλο «Mankind’s Folly» («Η Ύβρις της Ανθρωπότητας»). Εικόνες αποκάλυψης που αποδεικνύουν ότι όχι μόνο εξακολουθούν να λιώνουν οι πάγοι στην Αρκτική, αλλά «σε ζωντανή μετάδοση» λιώνει και το λεγόμενο permafrost, δηλαδή το επί αιώνες παγωμένο υπέδαφος που φυλάκισε μέσα του την εποχή των μαμούθ, πάνω στο οποίο είναι χτισμένες πόλεις και συνεχίζουν να στήνονται εργοστάσια εξόρυξης ορυκτών καυσίμων, τα οποία εκπέμποντας μεγάλη θερμότητα επιταχύνουν το λιώσιμο.
Αμερική και Ρωσία αδιαφορούν για το επιταχυνόμενο έγκλημα που συντελείται μεν στην Αρκτική αλλά αφορά όλη την ανθρωπότητα. Παρακολουθώντας την ταινία μαθαίνεις ότι στην Αλάσκα και στη Σιβηρία ολόκληρες πολυπληθείς πόλεις είναι χτισμένες πάνω στο permafrost, πάνω σε παγωμένο υπέδαφος που περιέχει χώμα, πέτρες, κλαριά, βράχους, απομεινάρια δένδρων, σκελετούς και οστά προϊστορικών ζώων που είχαν δημιουργήσει έναν γεωλογικό σχηματισμό σκληρό σαν βράχο. Πάνω στο permafrost χτίστηκαν πόλεις, σπίτια, δρόμοι, εργοστάσια εξόρυξης ορυκτών καυσίμων και τώρα που αρχίζει να λιώνει ξεπροβάλλει ο κίνδυνος κατάρρευσης όλων αυτών των υποδομών!
Η επιστημονική κοινότητα εκτιμά ότι μέχρι το τέλος του αιώνα θα έχουν εξαφανιστεί τα πρώτα 5 μέτρα του permafrost. Με το λιώσιμο του παγωμένου υπεδάφους «απεγκλωβίζεται» όλη η προϊστορική οργανική ύλη -χλωρίδα και πανίδα- που ήταν μέσα στον πάγο και απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα και μεθανίου, τα οποία είναι τα αέρια του θερμοκηπίου που αλλάζουν το κλίμα του τρέχοντος αιώνα. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μέσα στο permafrost είναι παγιδευμένη διπλάσια ποσότητα άνθρακα από αυτή που υπάρχει στον πλανήτη. Άρα με το λιώσιμο του υπεδάφους ο άνθρακας έρχεται στην επιφάνεια, μετατρέπεται σε διοξείδιο του άνθρακα και μεθάνιο που επηρεάζουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου αυξάνοντας την υπερθέρμανση του πλανήτη και επιταχύνοντας το λιώσιμο του permafrost. Και ο καφκικός φαύλος κύκλος της παράνοιας συνεχίζεται. Η κάμερα καταγράφει σε real time το λιώσιμο του υπεδάφους, βλέπεις τη λάσπη να κυλάει χωρίς να γνωρίζεις τι κουβαλάει μαζί της, βλέπεις τις φυσαλίδες στις λίμνες της Αρκτικής λες και βράζουν τα νερά γιατί αποσυντίθεται η εγκλωβισμένη οργανική ύλη παράγοντας μεθάνιο, βλέπεις τους επιστήμονες να βάζουν φωτιά στο υλικό αυτό μέσα στις λίμνες, βλέπεις κτήρια υπό κατάρρευση.
Δημιουργώντας υπερκέρδη και κλιματικούς πρόσφυγες
Η κάμερα του Γιώργου Αυγερόπουλου ακολουθεί δύο ανθρώπους: τη Μάρθα στη Βόρεια Αλάσκα (Αμερική) και τον Νικήτα στην Ανατολική Σιβηρία (Ρωσία), που παρακολουθούν τη γη που κατοικούν χρόνια, το έδαφος που περπατούν να καταρρέουν. Οι περιοχές αυτές είναι ενεργειακοί κόμβοι για τις δύο υπερδυνάμεις που επιμένουν να στήνουν εταιρείες εξόρυξης ορυκτών καυσίμων, πετρελαίου και φυσικού αερίου. Στο χωριό της Μάρθας στην Αλάσκα η κυβέρνηση Τραμπ έδωσε το πράσινο φως για νέες εκατοντάδες γεωτρήσεις σε παρθένα γη. Οι ιθαγενείς, οι Ινουίτ, φυλάσσουν την τροφή τους μετά τη φαλαινοθηρία σε κελάρια στο permafrost. Όταν το υπέδαφος λιώνει, καταστρέφονται οι καταψύκτες της φύσης, άρα τίθεται ζήτημα επιβίωσης για τους ιθαγενείς. Η Μάρθα και οι ντόπιοι βλέπουν να μην υπάρχει δρόμος εκεί που υπήρχε πέρυσι, βλέπουν τα σπίτια τους να γέρνουν, βλέπουν τις εταιρείες να βάζουν κάτω από τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις τους ειδικούς αγωγούς για να αφαιρούν τη θερμότητα από το υπέδαφος και να το κρατούν παγωμένο προκειμένου να αντέχει τις βαριές εγκαταστάσεις και να μην λιώνει καταρρέοντας οι υποδομές. Όμως διοχετεύουν στην ατμόσφαιρα τόση θερμότητα που υπερθερμαίνεται ο πλανήτης και λιώνει το permafrost. Χωρίς λογική. Ή αλλιώς οι εταιρείες καταστρέφουν τον πλανήτη, εξαντλούν τους πόρους, δημιουργούν κλιματικούς πρόσφυγες με μόνο κριτήριο το δικό τους κέρδος. Υπάρχει λύση για τον πλανήτη έστω στο «και πέντε»; Και αν ναι, εντός ή εκτός των νόμων του καπιταλισμού; Στο ντοκιμαντέρ καταγράφονται δύο αντιλήψεις, δύο διαφορετικές σχολές σκέψης. Η πρώτη που πρεσβεύει ότι ο καπιταλισμός είναι συμβατός με το περιβάλλον και ότι οι νόμοι της αγοράς θα βρουν καινοτόμες τεχνολογικές λύσεις για να συνεχίσουμε τη ζωή μας. Η δεύτερη πως ο καπιταλισμός δεν διορθώνεται και μας οδηγεί στην καταστροφή.
Το ντοκιμαντέρ του Γιώργου Αυγερόπουλου επαναφέρει το θέμα της κλιματικής κρίσης με πολλά νέα δεδομένα που σε αφήνουν άφωνο για την ταχύτητα της συνεχιζόμενης καταστροφής σε μια εποχή που ο πλανητάρχης αμφισβητεί την ύπαρξη της κλιματικής κρίσης, αμφισβητεί την επιστήμη, μειώνει τα κονδύλια για έρευνα, επιμένει στην εξόρυξη των ορυκτών, απαγάγει Προέδρους χωρών για να εκμεταλλευτεί ο ίδιος τις ξένες πετρελαιοπηγές. Βγαίνοντας από την κινηματογραφική αίθουσα αναρωτιέσαι: Μπορούμε να κάνουμε κάτι μετά από αυτήν την ύβρι κατά της ανθρωπότητας, ναι ή όχι; Προλαβαίνουμε;
Ο Γιώργος Αυγερόπουλος στην Κυριακάτικη Αυγή:
Ύβρις για τον πλανήτη μας
Είναι σοκαριστικό να βλέπεις να λιώνει μπροστά σου σε πραγματικό χρόνο το επί χιλιετηρίδες παγωμένο έδαφος. Να βλέπεις, δηλαδή, το πέρμαφροστ που φυλάκισε μέσα του την εποχή των μαμούθ να καταρρέει σχηματίζοντας ροές λάσπης, ξερνώντας από τα σωθικά του προϊστορική χλωρίδα και πανίδα που επιστρέφει για να σαπίσει στο σήμερα και να επηρεάσει το κλίμα του 21ου αιώνα. Κι ύστερα να κοιτάς τις λίμνες της Αρκτικής να «βράζουν», με φυσαλίδες μεθανίου να ανεβαίνουν ασταμάτητα από τον βυθό στην επιφάνεια. Είναι εκεί που αντιλαμβάνεσαι για τα καλά ότι η ανθρωπότητα ήδη έχει περάσει μια κόκκινη γραμμή, ίσως χωρίς επιστροφή. Είναι εκεί που κατανοείς πως είναι μωρία, υπεροψία και ύβρις να νομίζουμε πως μπορούμε να συνεχίσουμε να κάνουμε ό,τι κάνουμε σαν να μην τρέχει τίποτα, με την αυταπάτη ότι θα συνεχίσουμε να ζούμε σε αυτόν τον πλανήτη.
Για να κάνουμε κάτι, το πρώτο βήμα είναι να παραδεχτούμε ότι το πλαστικό καλαμάκι, το greenwashing των εταιρειών και οι -μέχρι πρότινος- μεγαλόστομες «δεσμεύσεις» των ηγετών του κόσμου δεν αρκούν. Χρειάζονται άμεσα ριζικές, δραστικές λύσεις που θα αλλάξουν το σύστημα με το οποίο έχουμε οργανώσει τις κοινωνίες και την οικονομία μας, κάνοντάς το συμβατό με τον πλανήτη. Αυτό είναι το μεγαλύτερο ζήτημα του καιρού μας. Κι όμως, αντί να αποτελεί την καθημερινή, παγκόσμια συζήτηση και την πρώτη πολιτική προτεραιότητα, βλέπουμε την ανθρωπότητα πλέον να έχει άλλες προτεραιότητες: «Drill, baby, drill», όπλα και πολέμους.
