Η γιορτή του βιβλίου στα Χανιά ξεκίνησε χθες Δευτέρα 22 Ιουνίου στο Ενετικό λιμάνι και για μια βδομάδα όσοι αγαπούν τις λέξεις και δεν φοβούνται τον διάλογο ειδικά σήμερα που οι «κόσμοι είναι σε σύγκρουση» μπορούν να παρακολουθήσουν συζητήσεις και προβληματισμούς που διατυπώνονται στον δημόσιο λόγο.
Λογοτέχνες Έλληνες και ξένοι, επιστήμονες και καλλιτέχνες πάντα με όχημα το βιβλίο θα μιλήσουν, θα συμφωνήσουν, θα αντιπαρατεθούν, θα διατυπώσουν ερωτήματα όχι μόνο για ορατές συγκρούσεις πχ για τους εξελισσόμενους πολέμους, αλλά και για αόρατες όπως για τις προκλήσεις και τους κινδύνους που επιφυλάσσει η τεχνητή νοημοσύνη στην δημιουργία.
Τα επίσημα εγκαίνια του 5ου Φεστιβάλ Βιβλίου σηματοδοτήθηκαν από την τιμή που αποδόθηκε στον Στέφανο Τραχανά, τον πανεπιστημιακό δάσκαλο, συγγραφέα και ιδρυτή των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων της Κρήτης, ο οποίος εντυπωσίασε στην συζήτηση με τον επικεφαλής του Φεστιβάλ τον Μανώλη Πιμπλή για την καθαρότητα των σκέψεων του και την ευθύβολη κριτική στις μεσαιωνικές απόψεις που διατυπώνονται από μερίδα της πανεπιστημιακής κοινότητας και τον αποκλεισμό της άλλης άποψης.
«Να πιστέψεις στις εμπειρίες σου ,στο πείραμα που κάνεις, η φύση είναι πηγή της αλήθειας, το δικαστήριο της φύσης δεν κάνει λάθη. Η πρόοδος της επιστήμης δεν είναι γραμμική είναι συσσωρευμένη» είπε ο Στέφανος Τραχανάς και υπογράμμισε πως η δική του επιστημονική δουλειά είναι να μεταφράζει το βιβλίο της φύσης στο οποίο είναι γραμμένο στα μαθηματικά.
Αναφερόμενος στην τεχνητή νοημοσύνη αποκάλυψε πως για σαράντα ολόκληρες μέρες το μόνο που έκανε στην κυριολεξία είναι να συζητά με το chatgpt για να κατανοήσει τον τρόπο λειτουργίας του καθώς είναι καθοδόν ένα καινούργιο του βιβλίο για την τεχνητή νοημοσύνη. Στέκεται με απέραντο σεβασμό - με Αριστοτέλειο σεβασμό όπως τον αποκάλεσε -απέναντι στο καινούργιο αυτό απόκτημα της επιστήμης, η συζήτηση που έκανε εκτιμά ότι ήταν η πιο απαιτητική, η πιο δύσκολη, η πιο ολοκληρωμένη και ότι το δημιούργημα μπορεί να ξεπεράσει τον δημιουργό!
Όμως αν ο συνομιλητής της τεχνητής νοημοσύνης δεν έχει συγκροτημένη ανεξάρτητη και δομημένη σκέψη και είναι ένας νέος άνθρωπος, υπάρχει ο φόβος να αισθανθεί τέτοιο δέος, να χάσει την αυτοπεποίθηση του και να θεωρήσει ότι η δική του σκέψη είναι αδύναμη και υποδεέστερη άρα περιττή η προσπάθεια...Ο φόβος αυτός είναι υπαρκτός κυρίως για τους νέους ανθρώπους και τους μαθητές γι’ αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη μέριμνα για τα σχολεία.
Απαντώντας στο ερώτημα για τον αν υπάρχει μια επιστημονική αλήθεια επέμενε στο πείραμα και την εμπειρία επιμένοντας στο παράδειγμα ότι δύο πέτρες με διαφορετικό βάρος πέφτουν στην γη στον ίδιο ακριβώς χρόνο και όχι σε διαφορετικό όπως άλλοι πολλές φορές ισχυρίστηκαν. Όμως αυτή η απόλυτη αλήθεια που προκύπτει από την εμπειρία και το πείραμα δεν ισχύει για τα κοινωνικά άρα και τα πολιτικά ζητήματα και σε αυτό ήταν κατηγορηματικός :όχι δεν υπάρχει μια αλήθεια, γι’ αυτό και είναι ανάγκη να ακούμε τον άλλον, να συζητάμε χωρίς απολυτότητες και αποκλεισμούς.
Αναφερόμενος στην αλματώδη τεχνολογική ανάπτυξη της Κίνας απέκλεισε το ενδεχόμενο να γεννηθεί κάτι ιστορικά κοινωνικά και φιλοσοφικά μεγάλο σε μια χώρα που δεν υπάρχει δημοκρατία αν και τεχνολογικά μπορεί η χώρα αυτή να κάνει άλματα. «Στην ζωή χρειάζεται λογισμός και όνειρο» η κατακλείδα της σκέψης του Στέφανου Τραχανά, ο οποίος ετοιμάζει να προσθέσει και νέο δικό του βιβλίο στα ήδη 11 της δικής του συλλογής.
Ήταν συγκινητική η αναφορά στον νεαρό δάσκαλο και φιλόλογο του ο οποίος διέκρινε την δίψα του μαθητή Τραχανά για τα γράμματα και τα βιβλία επιτρέποντας και προτρέποντας τον ίδιο να δανείζεται από την δική του βιβλιοθήκη καθώς η βιβλιοθήκη του πατέρα του - τεχνίτης σε συνεργείο αυτοκινήτων ήταν- είχε τρία κλασσικά εικονογραφημένα με τους «Άθλιους» του Ουγκώ, ένα ερωτικό μυθιστόρημα με τίτλο «Η κόκκινη κουρτίνα» έναν μόνο τόμο από την τότε εγκυκλοπαίδεια «Ήλιος» και ένα βιβλίο κριτικής στα ήθη της εποχής.. «Η φλόγα άναψε, η γλώσσα απέκτησε κεντρική αξία μέσα μου γι’ αυτό και το βραβείο το σημερινό το χαρίζω στον δάσκαλο μου Στέλιο Βασιλάκη και σε όλους τους δασκάλους που ανάβουν φωτιές στις σκέψεις και τις ψυχές των μαθητών τους» επεσήμανε ο Στέφανος Τραχανάς, προτρέποντας έμμεσα τους δασκάλους να «πυροδοτήσουν» φιλαναγνωσία στους μαθητές τους.
Προηγήθηκε των εγκαινίων η συζήτηση του μεταφραστή Κώστα Αθανασίου με τον Κουβανό συγγραφέα Λεονάρντο Παδούρα, ο οποίος αγαπώντας την χώρα μας και έχοντας φανατικούς αναγνώστες, την επισκέπτεται πολύ συχνά. Η συζήτηση αφορούσε και το κρίσιμο σημερινό σταυροδρόμι της χώρας του καθώς όλα τα βιβλία του είναι η ανθρωπογεωγραφία και η κοινωνική ακτινογραφία της χώρας του που υπεραγαπά.
«Είμαι Αβανέζος, ζω στο ίδιο σπίτι στην γειτονιά Μαντίγια με την 98 ετών μητέρα μου, από το 1954 που γεννήθηκα! Εκεί είναι θαμμένα όλα μου τα σκυλιά, εκεί είναι ο συναισθηματικός μου χώρος, δεν τον αλλάζω . Είμαι δεμένος με τον τόπο αυτό. Σήμερα η Κούβα και η Αβάνα ζει ακραίες καταστάσεις. Αυξάνονται τα προβλήματα λόγω των παθογενειών του δικού μας συστήματος, αλλά και της αυξημένης πίεσης που ασκούν οι ΗΠΑ. Εύχομαι να μην υπάρχει στρατιωτική αμερικανική εισβολή, αλλά θέλω και με τις αλλαγές που προωθούνται - με άξονα τον ιδιωτικό τομέα - να μην μετατραπεί η Αβάνα σε Disneyland της Καραϊβικής ή σε θεματικό πάρκο για τουρίστες. Ας επικρατήσει η λογική, ας γίνουν οι αλλαγές που χρειάζεται ο τόπος όχι επειδή το θέλει ο Τραμπ, αλλά επειδή πρέπει να αναγεννηθεί ο τόπος μας που παρακμάζει.
Ζούμε ακραίες καταστάσεις, όπως το να είσαι χωρίς ρεύμα ώρες ατελείωτες καθημερινά.. Ας διατηρήσουμε την «ψυχή» και την ταυτότητα της πόλης μας, ας διατηρήσουμε την κληρονομιά μας ακόμη και με τις όποιες οικονομικές και πολιτικές αλλαγές που δρομολογούνται. Υπάρχει και σήμερα στην Κούβα ιδιωτικό τραπεζικό κεφάλαιο, μπορούν οι επιχειρήσεις να γίνουν ιδιωτικές. Πραγματικά δεν ξέρω τι μας ξημερώνει στην Αβάνα...Η στασιμότητα και η σημερινή παρακμή δεν είναι άλλοθι για να την καταστρέψουμε και να χτίσουμε ουρανοξύστες... Δύσκολο το σήμερα.
Ζούμε ακραίες συνθήκες, ας σώσουμε την ψυχή μας, όμως ας σώσουμε και την κληρονομιά μας», η σπαρακτική κραυγή του Παδούρα από το φεστιβάλ βιβλίου στα Χανιά με αφορμή το νέο του βιβλίο.
Ο Μανώλης Πιμπλής εγκαινιάζοντας το 5ο φεστιβάλ βιβλίου Χανίων υπογράμμισε πως σε μια χώρα όπως η Ελλάδα που όλα είναι δύσκολα, όπου οι νέοι εκπατρίζονται για να σταθούν στα πόδια τους, εδώ που τα προσκόμματα, η ραθυμία και οι παθογένειες μόνο εμπόδια στήνουν στην δημιουργία, αυτό το Φεστιβάλ αποδεικνύει πως μπορούμε να καταφέρουμε πράγματα που δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτε από αντίστοιχες πολιτιστικές δράσεις στο εξωτερικό.
Πρότεινε συνέργειες και με τους άλλους πολιτιστικούς φορείς της πόλης ( Φεστιβάλ Κινηματογράφου, Χορού, Κόμικς) για να γίνουν πολλαπλασιαστές του πολιτισμού καθώς στην Κρήτη πάντα άνθιζαν τα γράμματα.
«Αν τα Χανιά δεν θέλουν να χάσουν αυτήν την ταυτότητά τους, αν δεν θέλουν να είναι άχρωμα μέσα στην μονοτονία της τουριστικής ανάπτυξης, δεν πρέπει να γυρίσουν την πλάτη στον πολιτισμό», η πρόταση του επικεφαλής του Φεστιβάλ Μανώλη Πιμπλή.
«Δεν υψώνουμε τείχη, ανοίγουμε βιβλία, τα Χανιά βρίσκονται στο επίκεντρο του διαλόγου σε έναν κόσμο γεμάτο συγκρούσεις. Αλλά όπως εύστοχα σχολίασε και ο Ορχάν Παμούκ, που βρέθηκε στα Χανιά για δύο εβδομάδες, δεν υπάρχει ζωή χωρίς συγκρούσεις, αρκεί να τις αντιμετωπίσουμε. Και είναι συνειδητή πολιτική μας επιλογή να στηρίξουμε το φεστιβάλ βιβλίου, να δώσουμε νόημα στην ύπαρξη με λέξεις, να μάθουμε να ακούμε χωρίς να μισούμε, σε μια πόλη με εκρηκτική τουριστική ανάπτυξη» τα δεσμευτικά λόγια του Δημάρχου Χανίων Παναγιώτη Σημαντηράκη.
Το φεστιβάλ ξεκίνησε, μπορείτε να δείτε όλες τις συζητήσεις και τις παράλληλες δράσεις του στον Chania Βook Festival με ελεύθερη είσοδο.
