Ένα μπαούλο με γραμμένη τη φράση «Αρχείον Ίωνος, εμπιστευτικόν», που περιείχε ανάμεσα σε κόκκους πιπεριού, για την καλή συντήρηση και προστασία, μέρος από το αρχείο του διπλωμάτη, πολιτικού και συγγραφέα Ίωνα Δραγούμη, είναι ένα από τα αντικείμενα που δεσπόζουν στην έκθεση «Ίων Δραγούμης: Στο μεταίχμιο Ανατολής και Δύσης», η οποία εγκαινιάζεται αύριο στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών της οδού Σουηδίας 54, με αφορμή τη συμπλήρωση ογδόντα χρόνων από τη δολοφονία του.
Το αρχείο του Δραγούμη, που δολοφονήθηκε από τους πολιτικούς του αντιπάλους μια ημέρα μετά τη δολοφονική απόπειρα εναντίον του Ελευθερίου Βενιζέλου στο Παρίσι, το 1920, δωρήθηκε στη Σχολή το 1959 μαζί με αυτό όλης της οικογένειας και τον όρο να παραμείνει κλειστό στους ερευνητές έως και την επόμενη γενιά.
Μετά τον θάνατο του Φίλιππου Δραγούμη, αδελφού του Ίωνα, το 1980, η οικογένεια επέτρεψε την πρόσβαση και το 2000 η αποσφράγισή του ανέδειξε και άλλες πτυχές του προσώπου, όπως μας εξηγούσε κατά τη διάρκεια της χθεσινής ξενάγησης στην έκθεση, που χωρίζεται σε 14 ενότητες, η επιμελήτρια των αρχείων της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών και επιμελήτρια της έκθεσης Ναταλία Βογκέικωφ - Brogan.
Ένα χρονολόγιο εντάσσει τον επισκέπτη στην εποχή και ακολουθεί το υλικό, μέσα σε βιτρίνες και στους τοίχους, συνοδευόμενο από χάρτες, μεγεθυμένες φωτογραφίες και αποσπάσματα λόγων του στους τοίχους. Από μεγάφωνα ακούγεται κλασική μουσική από αγαπημένους του συνθέτες, έτσι όπως ο ίδιος τους είχε επιλέξει.
Στην πρώτη ενότητα, που περιλαμβάνει το «Οικογενειακό περιβάλλον» και τη «Γεωγραφία της ζωής του», εκτίθενται μαθητικά τετράδια, με ιστορίες και ζωγραφιές, αλλά και μεταφράσεις του από αρχαίους Έλληνες κλασικούς.
Ανάμεσα σε προσωπικά ενθυμήματα του αρχείου, μεγάλο τμήμα του οποίου έχει ψηφιοποιηθεί και είναι προσβάσιμο μέσω του Διαδικτύου, εντυπωσιάζει ένα λεπτομερές σχέδιο με το γενεαλογικό δέντρο των Δραγούμηδων και φωτογραφίες από το μεγαλοαστικό περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσε.
Ακολουθούν οι ενότητες από τη διπλωματική και πολιτική του καριέρα έως την εξορία του στην Κορσική και τη δολοφονία του, με κρυπτογραφημένες επιστολές που φωτίζουν τη δράση του Δραγούμη και του στενού του συνεργάτη Αθανασίου Σουλιώτη στον Μακεδονικό Αγώνα. Για πρώτη φορά μάλιστα παρουσιάζονται στοιχεία που αφορούν το σύγχρονο αλλά σύντομο Κίνημα του Νεο-ελληνισμού στην Τουρκία.
Ακολουθούν χειρόγραφα από άρθρα και βιβλία του, σπάνια έντυπα από την προσωπική του βιβλιοθήκη, αποσπάσματα από τα ημερολόγιά του, που αναδεικνύουν τις ιδέες του περί Κοινοτισμού και Ανατολικής Ομοσπονδίας, τη μετεξέλιξη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε ομοσπονδιακό πολυεθνικό κράτος Ελλήνων, Τούρκων και άλλων βαλκανικών λαών.
Σε βιτρίνα εκτίθεται υλικό που αφορά τη δολοφονία του, όπως φωτογραφίες, αποκόμματα εφημερίδων, επικήδειες κορδέλες και σχέδια της αναθηματικής στήλης κοντά στο σημείο της δολοφονίας του στη Β. Σοφίας.
Η έκθεση ολοκληρώνεται με την ενότητα «Λατρεμένη Ύπαρξη», όπου παρουσιάζονται οι μεγάλοι του έρωτες με την Πηνελόπη Δέλτα και τη Μαρίκα Κοτοπούλη, αλλά και οι σχέσεις του με την Αμερικανίδα Mabel Dunlop και τη δασκάλα Σαπφώ Θείου.
Τελευταία αναφορά γίνεται στη συμβολή του στο κίνημα του δημοτικισμού και στην αποτίμηση της ιστορικής και λογοτεχνικής του προσφοράς από τη γενιά του '30.
Η έκθεση, που θα διαρκέσει έως τις 15 Ιανουαρίου, θα είναι ανοιχτή Τετάρτη και Παρασκευή 11 π.μ. - 4 μ.μ., Πέμπτη 4 π.μ. - 8 μ.μ. και Σάββατο 12 π.μ. - 5 μ.μ.
