Του Κυριάκου Π. Λουκάκου
Το βιογραφικό του σημείωμα παραλείπει τη χρονολογία της γέννησης. Το βέβαιο πάντως είναι ότι ο επιβλητικός αρχιμουσικός Mihkel Kütson, που ανέβηκε για πρώτη φορά στο πόντιουμ της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών στις 6 Νοεμβρίου 2015, δεν εντάσσεται στην κατηγορία των «εν μια νυκτί» εκτοξευόμενων στη φήμη καλλιτεχνών, αλλά ανήκει στη γερμανική σχολή συνεπούς επιμέλειας και κοπιώδους προσπάθειας.
Ο γερμανικός μας υπαινιγμός δεν είναι τυχαίος, αφού, εν έτει 1992, ο Κύτσον (το υ εν προκειμένω σηματοδοτεί, σε πείσμα της απερίσκεπτα προαγόμενης ορθογραφικής απλοποίησης, τη χαρακτηριστική αλλοίωση της προφοράς του φθόγγου επί του οποίου επικάθεται το τευτονικό Umlaut) υπήρξε ένας από τους πρώτους υποτρόφους του γερμανικού προγράμματος εκπαιδευτικών ανταλλαγών DAAD με τη νεοσύστατη τότε δημοκρατία της Εσθονίας.
Την εκπαιδευτική του στήριξη ο αρχιμουσικός ανταπέδωσε στο πολλαπλάσιο όχι μόνον επιτυγχάνοντας νέα αναγνώριση στο πλαίσιο άλλου σχετικού εκπαιδευτικού προγράμματος της ηγέτιδας χώρας της Ευρωζώνης εν έτει 2006, αλλά και από τη θέση του γενικού μουσικού διευθυντή ή επισκέπτη μικρών αλλά προγραμματικά ανήσυχων λυρικών θεάτρων, όπως του Αννοβέρου, του Φλένσμπουργκ και, εσχάτως (από τη σαιζόν 2012/13), του κοινού εκείνου του Κρέφελντ μαζί με το περισσότερο γνωστό από το ποδόσφαιρο Μαίνχενγκλάντμπαχ.
Οι από ετών, ωστόσο, όλο και πυκνότερες συμμετοχές του σε συναυλίες και όπερες των μουσικών κέντρων, εκ παραλλήλου με εκτεταμένα καθήκοντα σε εθνικούς πολιτισμικούς φορείς της πατρίδας του και με ταυτόχρονη εμβάθυνση στη σύγχρονη μουσική δημιουργία, εθνική και διεθνή, εξηγεί την ποιότητα της οποίας γίναμε μάρτυρες κατά την πρώτη αθηναϊκή του εμφάνιση. Ποιότητα που πιστώνεται στο υπομονετικό χτίσιμο εμπειρίας σε περιφερειακά θέατρα, πρακτικά χωρίς όρια ρεπερτορίου, και περιέλαβε, αίφνης, σχεδόν σε μια μόνο σαιζόν τίτλους από τη Μανόν, τον Στιφφέλιο και τους Χαίνσελ και Γκρέτελ έως τον Ελεύθερο Σκοπευτή, τον Ιππότη με το ρόδο, τον Μαζέπα, την Αγάπη για τα 3 πορτοκάλια, τον Βότσεκ ή το «Μυστικό Βασίλειο» του Κρένεκ, χωρίς να λησμονούμε την οπερέτα!...
Η παρθενική εμφάνιση του Κύτσον στην Αθήνα κατέστη δυνατή χάρη στη στήριξη της Δανικής πρεσβείας και του Δανικού Ινστιτούτου με την ευκαιρία της συμπλήρωσης, το 2015, 150 ετών από τη γέννηση δύο μεγάλων Σκανδιναβών συνθετών του 20ού αιώνα, του Δανού Carl Nielsen (1865 - 1931) και του Φινλανδού Jean Sibelius (1865 - 1957).
Το πρόγραμμα της βραδιάς, ωστόσο, φιλοφρόνως εκ μέρους των αρωγών και του επισκέπτη μας, κατέλαβε η «Εισαγωγή σ' ένα δράμα» του Αντίοχου Ευαγγελάτου (1902 - 1981), έργο που πρωτοπαρουσιάστηκε στα 1938, με δραματική ατμόσφαιρα, αλλά όχι αναφορά σε συγκεκριμένη πλοκή. Είναι μια παρτιτούρα γραμμένη από λυρική ψυχή και έμπειρο χέρι και ευτύχησε στην ανάδειξη των πολλαπλών της μουσικών και ενορχηστρωτικών ευτυχημάτων από τη δυναμική και ατμοσφαιρική ανάγνωση του Κύτσον που επέτυχε τα μέγιστα από την Ορχήστρα και έπεισε ότι το έργο πρέπει να επανέρχεται συχνότερα στον προγραμματισμό της Κρατικής μας.
Με εφόδιο ένα νεανικό τριπλό Βραβείο Νήλσεν στον φερώνυμο μουσικό διαγωνισμό του Οντένσε και σημαντική εν τω μεταξύ καλλιτεχνική και παιδαγωγική δράση, ο Σπύρος Μουρίκης ήρθη με άνεση στο ύψος του διόλου εύπεπτου κονσέρτου για κλαρινέτο (1928), που ο Δανός συνέθεσε με την πυκνότητα επεξεργασίας των μουσικών ιδεών που τον διακρίνει, σε μία μεν κίνηση, αλλά με εσωτερικά επεισόδια εναλλασσόμενων διαθέσεων.
Σε πιο οικείο για την ΚΟΑ γήπεδο, η 2ησυμφωνία (σε ρε μείζονα, έργ. 43, 1901-2/τελική εκδοχή 1903) του Σιμπέλιους ολοκλήρωσε θριαμβευτικά τη βραδιά με μιαν ορχήστρα σταθερά αγνώριστη, ικανή για μιαν ευπρόσδεκτη παλέτα ηχοχρωμάτων, ευεπίφορη σε εύρος διακυμάνσεων της δυναμικής, μ' έναν ήχο στιλπνό, ακριβή και καθάριο σε όλες τις κατηγορίες της. Μιαν ορχήστρα συνολικά και συνεργατικά εύηχη, ικανή φερ ειπείν για μια παραδειγματική ατμόσφαιρα μυστηρίου στην έναρξη της β' κίνησης, εξαίσια στη βασανιστική παλινωδία εκτροφής των ενδιάμεσων κλιμακώσεων του φινάλε και με ικανά αποθέματα εστίασης δυνάμεων για τη σαρωτική κατάληξη αυτού του τόσον αγαπημένου πατριωτικού αριστουργήματος.
Οι φρενήρεις ποδοκρουσίες των μουσικών κάλυψαν δικαίως ακόμη και τις επευφημίες ενός κοινού που χρήζει, χωρίς ευθύνη του, επείγουσας επιμόρφωσης. Εκείνοι γνώριζαν καλύτερα παντός άλλου το γιατί και εμείς, το ομολογούμε, αφεθήκαμε να μεθύσουμε μαζί τους...
