Με την πιο φορτισμένη ιδεολογικά πρόταση του νεοφιλελεύθερου στρατοπέδου συνεχίστηκε σήμερα (Τετάρτη 8.7.26) η συζήτηση στην Επιτροπή Συνταγματικής Αναθεώρησης της Βουλής.
Η πλευρά της Νέας Δημοκρατίας (Θεόδωρος Σκυλακάκης) -του κόμματος που χρωστάει περίπου μισό δισεκατομμύριο στις τράπεζες-έθεσε επί τάπητος την προτεινόμενη τροποποίηση του άρθρου 79, στο οποίο πρέπει (κατά τη ΝΔ) να προστεθεί η διάταξη περί «διασφάλισης της βιώσιμης δημοσιονομικής λειτουργίας» στον Κρατικό Προϋπολογισμό.
Πρόκειται για ένα σύστημα «φρένου χρέους», αντίστοιχο με τα συστήματα που έχουν θεσμοθετηθεί κατά βάση σε χώρες οι οποίες διαθέτουν Συνταγματικό Δικαστήριο, όπως π.χ. η Γερμανία.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Συνταγματική Αναθεώρηση / Η ΝΔ… αυτοσαρκάζεται και θέλει να συνταγματοποιήσει το ρουσφέτι
Μέσω της συνταγματοποίησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας η Νέα Δημοκρατία προωθεί την περαιτέρω όξυνση των ανισοτήτων, αλλά και την αφυδάτωση του πολιτικού πλουραλισμού. Πόσο σημαντικό είναι να ψηφίζει κανείς, εφόσον οι κύριες κατευθύνσεις της οικονομικής πολιτικής θα είναι εκ των προτέρων δεδομένες; Η εκνομίκευση της οικονομικής πολιτικής και η αποσύνδεση από τον κομματικό ανταγωνισμό οδηγούν μοιραία στην απαξίωση της εκλογικής διαδικασίας.
Πέρα από το παραπάνω, οι εκπρόσωποι της προοδευτικής αντιπολίτευσης κατέδειξαν την υποκρισία της πρότασης της ΝΔ, δεδομένου ότι ήταν η δική της κυβέρνηση (του Κώστα Καραμανλή), η οποία οδήγησε την Ελλάδα στα βράχια της χρεοκοπίας το 2008.
Και δεν είναι αιτία αυτής της χρεοκοπίας το Σύνταγμα, το οποίο σήμερα κόπτεται να αλλάξει, επιχειρώντας να ξαναγράψει την οικονομική ιστορία της χώρας και να πείσει ότι δεν φταίνε οι κυρίαρχες τάξεις για την κατάρρευση της οικονομίας, αλλά η κοινωνική πλειοψηφία που (υποτίθεται ότι) ζούσε πάνω από τις δυνατότητές της.
Από τους ομιλητές της πλειοψηφίας δεν ακούστηκε ούτε μία φράση αυτοκριτικής για εκείνη την περίοδο – μόνο τα χιλιοειπωμένα τσιτάτα για τα οφέλη της «δημοσιονομικής πειθαρχίας».
Το πάθημα της Γερμανίας στην πανδημία που δεν κατάλαβε η Νέα Δημοκρατία
Οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας δεν είχαν καμία πειστική απάντηση στο ερώτημα ποιες θα είναι οι συνέπειες σε περίπτωση κατά την οποία ο Προϋπολογισμός παραβιάσει το «φρένο χρέους». Θα έχουμε διάχυτο και παρεμπίπτοντα έλεγχο από τα πρωτοδικεία έως τα πολυάριθμα στην Ελλάδα ανώτατα δικαστήρια;
Οι ρήτρες περί φρένου χρέους στο γερμανικό Σύνταγμα είναι διατυπωμένες κατά γριφώδη τρόπο, θέτοντας ένα ποσοστό απαγορευμένου διαρθρωτικού και όχι συνολικού ελλείμματος. Οι έννοιες αυτές ακόμα και από εξειδικευμένους οικονομολόγους είναι δύσκολο να ερμηνευθούν, πόσο μάλλον από τον πρωτοδίκη ή ακόμα και από ανώτατους δικαστές, οι οποίοι δεν διαθέτουν οικονομικές γνώσεις.
Αλλά ούτε και το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει το απαραίτητο θεσμικό αλλά και πολιτικό υπόβαθρο, αλλά ούτε καν και το γνωστικό υπόβαθρο, για να προχωρήσει σε τέτοιου είδους κρίσεις.
Παράλληλα, η Νέα Δημοκρατία παραβλέπει ότι οι Γερμανοί, ιέρακες της δημοσιονομικής ορθοδοξίας, βρέθηκαν σε αδιέξοδο την περίοδο της πανδημίας, όταν ο νόμος του Φεβρουαρίου του 2022 περί μεταφοράς ποσών από τα κονδύλια για την αντιμετώπιση του COVID σε κονδύλια για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης ακυρώθηκε στα τέλη του 2023 από το Συνταγματικό Δικαστήριο ως αντισυνταγματικός.
Μέσα σε λιγότερο από ενάμιση χρόνο, τον Μάρτιο του 2025, η Ομοσπονδιακή Βουλή και το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο αναθεώρησαν το άρθρο 115 του Συντάγματος, διότι κατάλαβαν ότι οδηγούνται σε άτοπα. Έτσι εξαιρέθηκαν από το φρένο χρέους οι αμυντικές δαπάνες, οι δαπάνες πολιτικής προστασίας και οι δαπάνες υπέρ βοηθείας σε τρίτα κράτη που έχουν δεχθεί, κατά παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, επίθεση από άλλο κράτος στο έδαφός τους.
«Σχετικά με το άρθρο 79 και την μετάλλαξη που επιχειρεί η πλειοψηφία με τη διάταξη για βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία του προϋπολογισμού, έχουμε την πρόσφατη και οδυνηρή εμπειρία της πανδημίας, που αν υπήρχε αυτός ο δημοσιονομικός κορσές, αυτό το ανελαστικό μέτρο στο Σύνταγμα, θα είχαμε πολύ σοβαρά προβλήματα διαχείρισης της πανδημίας από πλευράς συνταγματικότητας», σημείωσε σχετικά ο βουλευτής Δράμας, Ειδικός Αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και Γραμματέας της Επιτροπής Συνταγματικής Αναθεώρησης, Θεόφιλος Ξανθόπουλος. Και εξέφρασε την πλήρη και κατηγορηματική αντίθεση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στην προσπάθεια της Νέας Δημοκρατίας «να συνταγματοποιήσει την λιτότητα».
«Η πρόταση της κυβέρνησης για εισαγωγή στο Σύνταγμα του δημοσιονομικού ορίου, θα ανοίξει το δρόμο για εφαρμογή του νεοφιλελεύθερου τρίπτυχου που περιλαμβάνει: μείωση άμεσης φορολογίας, περιορισμό δημόσιων δαπανών και περαιτέρω συρρίκνωση των αναδιανεμητικών πολιτικών. Και αυτό το μίγμα, θα γίνει εκρηκτικότερο στο μέλλον, μετά το πρόγραμμα Rearm Europe για τον επανεξοπλισμό της Ε.Ε. που θα στερήσει πόρους από το κοινωνικό κράτος. Θα οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση ανισοτήτων και αφυδάτωση του πολιτικού πλουραλισμού», τόνισε.
«Οι αδυναμίες του πολιτικού συστήματος δεν θα λυθούν με φρένο χρέους ή με δημόσιο σταθεροποιητή. Αυτά τα μέτρα έχουν αποτύχει εντελώς και είναι ατελέσφορα σε μια χώρα με διάχυτο συνταγματικό έλεγχο όπως η Ελλάδα», σημείωσε επίσης ο Θ. Ξανθόπουλος.
Συγκλίνει με τη ΝΔ το ΠΑΣΟΚ
«Ως προς τη δημοσιονομική βιωσιμότητα, η πρόταση της ΝΔ βρίσκεται σε σύμπνοια με την αντίστοιχη αναθεωρητική πρόταση του ΠΑΣΟΚ για το άρθρο 106 και την ανάγκη άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής με γνώμονα τόσο τη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών όσο και τη διαφύλαξη του εθνικού πλούτου προς διασφάλιση της διαγενεακής δικαιοσύνης», έσπευσε να υπογραμμίσει ο Δημήτρης Μάντζος. Δηλώνοντας ωστόσο ότι η διατύπωση της Χαριλάου Τρικούπη «συνδέει τη δημοσιονομική πειθαρχία όχι μόνο με τη σταθερότητα των δημόσιων οικονομικών, αλλά και με τη διαγενεακή δικαιοσύνη και την προστασία του εθνικού πλούτου». Αλλά και να διευκρινίσει ότι είναι αρκετό το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο (Ευρωπαϊκό Σύμφωνο Σταθερότητας) και οι δεσμευτικοί του κανόνες.
Ως προς την υποχρέωση δημοσίευσης ετήσιου απολογισμού από φορείς που χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό (πρόταση της ΝΔ), ο κ. Μάντζος υπεθύμισε ότι «το ΠΑΣΟΚ διαχρονικά υποστηρίζει κάθε θεσμική παρέμβαση που ενισχύει τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τον δημόσιο έλεγχο στη διαχείριση των δημόσιων πόρων».
Η περίεργη προσθήκη που προτείνει η ΝΔ στο άρθρο 78
Για τα άρθρο 78 (παράγραφοι 2 και 6), η Νέα Δημοκρατία κατέθεσε την εξής πρόταση:
● Φόρος ή οποιοδήποτε άλλο οικονομικό βάρος δεν μπορεί να επιβληθεί με νόμο αναδρομικής ισχύος.
● Μπορεί να παρέχονται κίνητρα για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές για την εθνική οικονομία ιδιωτικές επενδύσεις.
Κάτι που από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ (Γιώργος Γαβρήλος) χαρακτηρίστηκε ως πλεονασμός, δεδομένου ότι η μη αναδρομικότητα προβλέπεται στο ισχύον Σύνταγμα. Επίσης, προκάλεσε ερωτήματα η αναφορά στο «άλλο οικονομικό βάρος», καθώς η πλειοψηφία δεν εξήγησε τι εννοεί και γιατί προέκυψε η ανάγκη αυτής της προσθήκης στο άρθρο 78.
Παράλληλα, ο Γ. Γαβρήλος στηλίτευσε την εμμονή της ΝΔ στις ιδιωτικές επενδύσεις, ενώ η Πολιτεία θα έπρεπε να δώσει έμφαση στις δημόσιες επενδύσεις (που θα μπορούσαν να γίνουν η ατμομηχανή της Οικονομίας), καθώς και στις επενδύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες σήμερα «πνίγονται» από την τεκμαρτή φορολόγηση.
Από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ, ο Δ. Μάντζος τόνισε ότι η περιορισμένη αναδρομικότητα που ήδη ισχύει ικανοποιεί τη δικαιοπολιτική επιλογή του συντακτικού νομοθέτη του 1975 να μην υπάρχει ανασφάλεια των φορολογουμένων από αιφνιδιαστικές αλλαγές στη φορολογία.
Και εξέφρασε την ένσταση ότι η περαιτέρω συνταγματική αυστηροποίηση «θα περιορίσει υπέρμετρα τη δυνατότητα του νομοθέτη να αντιμετωπίσει έκτακτες δημοσιονομικές ανάγκες ή εξαιρετικές περιστάσεις, στερώντας από το κράτος ένα εργαλείο που, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, μπορεί να αποδειχθεί αναγκαίο για την προστασία του δημοσίου συμφέροντος».
Σύμφωνα με το ΠΑΣΟΚ «το ισχύον σύστημα της περιορισμένης αναδρομικότητας του φόρου μπορεί να υπηρετήσει πιο ισορροπημένα τον σκοπό ενός πιο δίκαιου και λειτουργικού φορολογικού συστήματος».
Παράλληλα, ο Δ. Μάντζος εξαπέλυσε επίθεση στην κυβέρνηση για την οικονομική της πολιτική, κάνοντας λόγο για υπερεξάρτηση από έμμεσους φόρους, διατήρηση της επιβάρυνσης μισθωτών και συνταξιούχων, μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας και πολιτική επιδομάτων που, όπως είπε, «λειτουργεί ως δήθεν φιλόπτωχο ταμείο» αντί να αντιμετωπίζει τις πραγματικές κοινωνικές ανισότητες.
