Η στρατηγική του δημοκρατικού δρόμου αποτελεί θεμέλιο της πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Μας προίκισε με πολιτική γνώση και εμπειρία πολλών δεκαετιών που καμία άλλη δύναμη της Αριστεράς δεν έχει σε Ελλάδα και Ευρώπη. Κατακτήθηκε από τη συγκροτημένη θεωρητική θεμελίωση που προέρχεται από την ιστορία των ευρωπαϊκών κομμουνιστικών και αριστερών κομμάτων και κινημάτων. Έχει βιώσει την εμπειρία μεγάλων πολιτικών και κοινωνικών συγκρούσεων όχι μόνο με το κίνημα των Αγανακτισμένων, αλλά και με το κολοσσιαίο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Φόρουμ. Επιπλέον, ως κυβέρνηση έχει βιώσει την εμπειρία της σύγκρουσης με την εξουσία που ασκούν μέχρι σήμερα ισχυροί πολιτικοί και οικονομικοί θεσμοί διεθνώς. Έχει βιώσει τον υποχρεωτικό συμβιβασμό με ξένες δυνάμεις που συνασπίστηκαν με αυτούς που είχαν οδηγήσει την πατρίδα μας σε χρεοκοπία και σε κοινωνική εξαθλίωση. Αυτή η εμπειρία δεν ήταν απλώς σειρά από συγκλονιστικές πολιτικές αναμετρήσεις, έχει δημιουργήσει ένα πολύτιμο πολιτικό κεφάλαιο από το οποίο οφείλουμε αντλήσουμε σοβαρά στρατηγικά συμπεράσματα.
Όσοι και όσες, χωρίς εξαιρέσεις, ζήσαμε βιωματικά αυτήν την πορεία δεν ζητήσαμε τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από το δικαίωμά μας να ισχυριζόμαστε ότι «ήμασταν παρόντες και παρούσες». Εφόσον, μάλιστα, στην κοινή συνείδηση του ελληνικού λαού και όχι μόνο είναι κατασταλαγμένο πως κάναμε ό,τι μπορούσαμε καλύτερο, δικαιούμαστε να αισθανόμαστε υπερήφανοι και υπερήφανες.
Όμως το κρίσιμο όμως ερώτημα σήμερα δεν είναι αν δικαιωθήκαμε. Το ερώτημα είναι: Μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. να υπάρξει ως δύναμη κοινωνικού μετασχηματισμού χωρίς αυταπάτες; Μπορεί η στρατηγική του δημοκρατικού δρόμου για τον σοσιαλισμό να παραμένει ως κεντρικό χαρακτηριστικό της φυσιογνωμίας του;
Αυτό είναι το ιδεολογικό και πολιτικό πλαίσιο και αποτυπώνεται στα βασικά του ντοκουμέντα και στην εφαρμοσμένη πολιτική του. Αυτό μας οδήγησε στις μεγάλες αναμετρήσεις και μας κατέγραψε ως ιδιαίτερο αλλά όχι ανάδελφο ιδεολογικό και πολιτικό ρεύμα στην Ελλάδα και διεθνώς. Οφείλουμε λοιπόν να ανταποκριθούμε, χωρίς εφησυχασμό, στα νέα δεδομένα της ψηφιακής εποχής και της εποχής της Τεχνητής Νοημοσύνης. Να συνεχίσουμε τη στρατηγική του δημοκρατικού δρόμου που συνεπάγεται αλλεπάλληλες ρήξεις σε όλα τα πεδία οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής σε Ελλάδα και Ευρώπη, ώστε να αποκτήσουν επικαιρότητα και να μετατραπούν σε ρεαλιστική πολιτική πρόταση. Να μετατραπούν σε δύναμη που να κινητοποιεί ευρύτατες κοινωνικές δυνάμεις. Οι κοινωνικές δυνάμεις αποτελούν την εγγύηση και για ευρύτερες πολιτικές συμμαχίες και οι πολιτικές συμμαχίες αντλούν από αυτές έμπνευση και δύναμη για να σχεδιάσουν και να μετατρέψουν τα σημερινά ώριμα αιτήματα της κοινωνίας σε νέους δημοκρατικούς θεσμούς στη χώρα.
Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. έχει πάρει ένα σκληρό μάθημα. Σχέδια χωρίς κοινωνική και θεσμική προετοιμασία οδηγούν είτε σε ήττα είτε σε προσαρμογή. Η εμπειρία της πρώτης κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ έδειξε ότι χωρίς οργανωμένη κοινωνική στήριξη, χωρίς θεσμούς συμμετοχής χωρίς εναλλακτικά κέντρα ισχύος, η αναμέτρηση μεταφέρεται αποκλειστικά στο επίπεδο των διαπραγματεύσεων κορυφής. Εκεί ο συσχετισμός ήταν και παραμένει συντριπτικά άνισος. Όσοι επιχειρούν να ερμηνεύσουν τη δύσκολη περίοδο 2015-19 μόνο με τις επιδόσεις της κυβέρνησής μας παραγνωρίζουν το πραγματικό έλλειμμα που από λάθος ή από αδυναμία παρουσιάσαμε. Το έλλειμμά μας ήταν τα αδύναμα κοινωνικά ερείσματά μας στους δημοκρατικούς θεσμούς του λαού μας.
Μπορεί ΣΥΡΙΖΑ να ξαναχτίσει τη σχέση του με κοινωνικές δυνάμεις;
Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ως στρατηγικό οπλοστάσιο «τη στρατηγική των αλλεπάλληλων ρήξεων» που συμβάλλει στη χειραφέτηση και στην κινητοποίηση της κοινωνίας και τη συνδέει με την κεντρική πολιτική σύγκρουση. Αυτή του επιτρέπει να επεξεργάζεται σύγχρονα ζητήματα και να επιδιώκει τη δημιουργία κοινωνικών και πολιτικών συνεργασιών ικανών να επιβάλλουν λύσεις και φυσικά να διεκδικούν εναλλακτική πρόταση στη σημερινή κυβέρνηση της Δεξιάς. Του επιτρέπει να μπαίνει μπροστά ακόμη και όταν οι άλλοι δεν αντιλαμβάνονται την αναγκαιότητα συγκρότησης κοινωνικών και πολιτικών συνασπισμών. Του επιτρέπει να διαμορφώνει σε ευρωπαϊκό επίπεδο τη στρατηγική του «ενιαίου κοινωνικού οικονομικού και πολιτικού χώρου», για να απαντήσει στους εθνικισμούς και στη στρατηγική της στρατιωτικοποίησης της ευρωπαϊκής οικονομίας και κοινωνίας.
Ήδη οι επεξεργασίες του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. προσφέρουν το έδαφος όχι μόνο για πολιτική συνεργασία, αλλά και τη δυνατότητα να πραγματοποιηθούν σοβαρές αλλαγές οι οποίες θα έχουν βάθος και θα αντέχουν στον χρόνο. Τα προγράμματά μας για την προστασία της εργασίας, την επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων και για τη δημοκρατική οργάνωση του εργατικού κινήματος, για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την οργάνωση του αγροτικού κινήματος, για τον έλεγχο του τραπεζικού-χρηματοπιστωτικού τομέα, για την ακρίβεια, για τη δημόσια ΔΕΗ, για το περιβάλλον, για τη νησιωτική μας πολιτική, για τον τουρισμό. Αλλά και για τη θεσμική ανασυγκρότηση του κράτους με ουσιαστική αποκέντρωση-αυτοδιοίκηση, με ενίσχυση των θεσμών ελέγχου και λογοδοσίας των εκτελεστικών εξουσιών. Με τη δημοκρατική αναδιοργάνωση των εκπαιδευτικού και παιδαγωγικού μας συστήματος και την ενίσχυση του δημόσιου χαρακτήρα του. Με την πολιτική μας για δημόσια παρέμβαση στη στέγη. Με τον σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα όλων, ανεξάρτητα από χρώμα, θρησκεία, φύλο, και με πολιτικές ένταξης στο κοινωνικό περιβάλλον. Τέλος, με την πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική αποκαθίσταται η χώρα ως παράγοντας ειρήνης, σταθερότητας και συνεργασίας στην περιοχή μας.
Ο ΣΥΡΙΖΑ, για να ξαναγίνει χρήσιμος κοινωνικά και επικίνδυνος πολιτικά, χρειάζεται στρατηγική. Η στρατηγική των αλλεπάλληλων ρήξεων δεν υπόσχεται εύκολη εξουσία. Υπόσχεται δύναμη που αντέχει όταν συγκρούεται.
* Ο Στέλιος Παππάς είναι μέλος της Επιτροπής Δεοντολογίας του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
