Ολοκληρώνεται σήμερα η δημόσια διαβούλευση του σχεδίου νόμου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο αλλάζει ριζικά τον χάρτη διαχείρισης του νερού στη χώρα, προβλέποντας, μεταξύ άλλων, την υποχρεωτική υπαγωγή των δημοτικών υπηρεσιών ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης της Θεσσαλονίκης και της Χαλκιδικής στην ΕΥΑΘ.
Η κυβέρνηση επέλεξε να θέσει το σχέδιο νόμου σε διαβούλευση μέσα στον Ιούλιο, αν και η πρόθεσή της για συγχωνεύσεις των ΔΕΥΑ είχε επανειλημμένα τεθεί στη δημόσια συζήτηση τα τελευταία χρόνια. Παρά το κυβερνητικό επιχείρημα ότι πρόκειται για μία μεταρρύθμιση που θα οδηγήσει σε καλύτερη διαχείριση των υδάτινων πόρων, μεγαλύτερες επενδύσεις και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της λειψυδρίας, το νομοσχέδιο συναντά ένα από τα ευρύτερα μέτωπα αντιδράσεων .
Αντίθετοι δήμοι, δημοτικές επιχειρήσεις, εργαζόμενοι
Την αντίθεσή τους έχουν εκφράσει δήμοι που επηρεάζονται άμεσα από τη συγχώνευση, η Ένωση Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΕΔΕΥΑ), η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στις ΔΕΥΑ και το Σωματείο Εργαζομένων της ΕΥΑΘ.
Οι αντιδράσεις εκδηλώθηκαν και δημόσια, καθώς κατά τη διάρκεια της πρόσφατης γενικής συνέλευσης των μετόχων της ΕΥΑΘ πραγματοποιήθηκε συγκέντρωση διαμαρτυρίας έξω από τα γραφεία της εταιρείας, με τη συμμετοχή δημάρχων, εργαζομένων στις ΔΕΥΑ και πολιτών από τη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική, οι οποίοι εξέφρασαν την αντίθεσή τους στις υποχρεωτικές συγχωνεύσεις.
Στην αντίθεσή τους εστιάζουν σε τέσσερις βασικούς άξονες: την έλλειψη ολοκληρωμένης οικονομοτεχνικής μελέτης, την υποχρεωτικότητα των συγχωνεύσεων, τα ζητήματα που εγείρονται ως προς τη δημοτική περιουσία και την αυτοδιοικητική αυτοτέλεια, τις δυσμενείς επιπτώσεις για τους καταναλωτές αλλά και τους εργαζόμενους.
Η αντίφαση με τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης
Ένα από τα βασικότερα επιχειρήματα των δήμων αφορά την αντίφαση που δημιουργείται μεταξύ του υπό διαβούλευση νομοσχεδίου και του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Υπενθυμίζεται ότι ο πρόσφατα ψηφισμένος Κώδικας προβλέπει τη δυνατότητα εθελοντικών συνενώσεων των ΔΕΥΑ, ενώ το υπουργείο Περιβάλλοντος προωθεί πλέον υποχρεωτική υπαγωγή συγκεκριμένων δημοτικών υπηρεσιών στην ΕΥΑΘ. Η αλλαγή αυτή γίνεται, όπως καταγγέλλεται, χωρίς επαρκή τεκμηρίωση και χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστική διαβούλευση με την αυτοδιοίκηση.
Ιδιαίτερα έντονος είναι ο προβληματισμός των δήμων της Χαλκιδικής αλλά και της περιφερειακής Θεσσαλονίκης ως προς το κατά πόσο το νέο μοντέλο μπορεί να ανταποκριθεί στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Οι δήμαρχοι υπογραμμίζουν ότι η αντιμετώπιση της λειψυδρίας δεν εξαρτάται από την αλλαγή του διαχειριστή αλλά από επενδύσεις σε υποδομές, περιορισμό των απωλειών, ενίσχυση του προσωπικού και ολοκληρωμένο σχεδιασμό
Το ζήτημα της δημοτικής περιουσίας
Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρίσκεται και το καθεστώς μεταβίβασης των υποδομών. Η ΕΔΕΥΑ κάνει λόγο για σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας, επισημαίνοντας ότι προβλέπεται μεταφορά της διαχείρισης και, υπό προϋποθέσεις, της κυριότητας δημοτικών παγίων χωρίς να έχει προηγηθεί ολοκληρωμένη αποτίμηση, ενώ οι δήμοι εκφράζουν ανησυχία ότι θα απωλέσουν ουσιαστικά τον έλεγχο υποδομών που δημιουργήθηκαν με δημόσιους πόρους. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι δεν αποσαφηνίζεται ο τρόπος αποτίμησης της δημοτικής περιουσίας ούτε οι όροι με τους οποίους αυτή θα ενταχθεί στην ΕΥΑΘ.
Κίνδυνος ιδιωτικοποίησης
Τόσο η ΠΟΕ ΔΕΥΑ όσο και το Σωματείο Εργαζομένων της ΕΥΑΘ απορρίπτουν τη μεταρρύθμιση. Οι εργαζόμενοι στις ΔΕΥΑ κάνουν λόγο για έμμεση ιδιωτικοποίηση υπηρεσιών που σήμερα παρέχονται από δημοτικές επιχειρήσεις, ενώ ζητούν σαφείς εγγυήσεις για τις εργασιακές σχέσεις και το προσωπικό που θα μεταφερθεί. Από την πλευρά του, το Σωματείο Εργαζομένων της ΕΥΑΘ χαρακτηρίζει τις υποχρεωτικές συγχωνεύσεις βήμα περαιτέρω εμπορευματοποίησης του νερού, επισημαίνοντας ότι οι ΔΕΥΑ είναι δημόσιοι φορείς, ενώ η ΕΥΑΘ αποτελεί εισηγμένη ανώνυμη εταιρεία.
Η κυβέρνηση επέλεξε να φέρει το σχέδιο νόμου εν μέσω καλοκαιριού για να μην υπάρξουν αντιδράσεις, ανέφερε μιλώντας στο «Κόκκινο Θεσσαλονίκης 91,4» και την Ευγενία Χατζηγεωργίου ο Παύλος Δραγκόλας, πρόεδρος της ΠΟΕ ΔΕΥ, υπογραμμίζοντας πως επιχειρείται η ψήφιση ενός νόμου που προβλέπει υποχρεωτικές συνενώσεις ενώ έναν μήνα περίπου πριν ψηφίστηκε ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον οποίο υπάρχει ρύθμιση για εθελοντικές συνενώσεις ΔΕΥΑ.
«Ο υπουργός καυχιέται ότι είναι η μεγαλύτερη μεταρρύθμιση των τελευταίων χρόνων. Το να μεταφέρουμε αντικείμενο που είναι περιουσία του δήμου, λεφτά των δημοτών, σε μία μετοχοποιημένη εταιρία με ιδιώτες, από πού κι ως που είναι θετική μεταρρύθμιση;», διερωτήθηκε και πρόσθεσε πως «Είναι ξεκάθαρο ότι εδώ και κάποια χρόνια προσπαθεί η κυβέρνηση να βρει ένα τρόπο δικό της για να ελέγξει το νερό, να μην ελέγχουν οι δήμοι, οι δήμαρχοι, τα δημοτικά συμβούλια αλλά να το ελέγχει από τα κεντρικά η κυβέρνηση».
Εκτίμησε δε ότι «τα επόμενα 10 χρόνια θα χρειαστούν τουλάχιστον 10 δις για έργα για το νερό τα οποία θα γίνουν μετά από αύξηση των τιμολογίων, άρα θα τα πληρώσουν όλα οι δημότες και θα είναι μεγάλης κλίμακας, θα τα κάνουν οι γνωστές μεγάλες εταιρίες, αυτές που είναι και στο ρεύμα». Για τους εργαζόμενους είπε επίσης ότι «τα πάντα είναι στον αέρα» και μίλησε για γενικές και αόριστες προβλέψεις. Ο ίδιος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο προσφυγών στο Συμβούλιο της Επικρατείας, αν το σχέδιο που προωθεί η κυβέρνηση ψηφιστεί.
Το ηχητικό απόσπασμα της συνέντευξης:
Η θέση της ΕΥΑΘ
Από την πλευρά της, η διοίκηση της ΕΥΑΘ υποστηρίζει ότι η εταιρεία μπορεί να αναλάβει τον νέο ρόλο, μεταφέροντας τεχνογνωσία στις ΔΕΥΑ και υλοποιώντας ένα εκτεταμένο επενδυτικό πρόγραμμα. Κατά τη γενική συνέλευση των μετόχων, η διοίκηση εκτίμησε ότι κατά το πρώτο έτος μετά τις συγχωνεύσεις θα υπάρξει μείωση της λειτουργικής κερδοφορίας λόγω αυξημένου κόστους, ωστόσο από το δεύτερο έτος προβλέπει αύξηση των EBITDA κατά περίπου 30%, καθώς θα ολοκληρωθεί η ενσωμάτωση των νέων δραστηριοτήτων. Παράλληλα υποστήριξε ότι πολλές ΔΕΥΑ αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα και ότι η μεταρρύθμιση θα επιτρέψει καλύτερο σχεδιασμό επενδύσεων και αντιμετώπιση της λειψυδρίας.
Διάλογο ζητά η ΠΕΔ-ΚΜ
Το θέμα έχει απασχολήσει την Περιφερειακή Ένωση Δήμων Κεντρικής Μακεδονίας. Ο πρόεδρός της, Ιγνάτιος Καϊτεζίδης, σημείωσε ότι υπάρχουν δήμοι που επιθυμούν τη συνένωση με την ΕΥΑΘ, υπογράμμισε όμως ότι αυτή θα πρέπει να γίνεται με τη συναίνεση των ενδιαφερόμενων δήμων και όχι υποχρεωτικά, ζητώντας παράλληλα να διασφαλιστεί ο δημόσιος χαρακτήρας του νερού.
