Με θετική διάθεση, αλλά και με αμετακίνητες “κόκκινες γραμμές”, προσήλθαν οι αρχηγοί των κρατών και των κυβερνήσεων της Ε.Ε. στη χθεσινή πρώτη μέρα της συνόδου κορυφής για το ταμείο ανάκαμψης (συνολικού ύψους 750 δισ.) και τον προσεχή πολυετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό (Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο). Μέχρι την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, δεν είχε διαφανεί κάποια προοπτική συμφωνίας, αφού σε πρώτη φάση, διάρκειας επτά ωρών, οι 27 είχαν ολοκληρώσει τις “λεπτομερείς” τοποθετήσεις τους, κυρίως με βάση αυτά που είχαν δηλώσει ότι θα απαιτήσουν.
Ακολούθησαν τα γνωστά “διαλείμματα” για διαβουλεύσεις σε μικρότερα σχήματα με πρωτοβουλία του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ. Στόχος είναι στη βάση αυτών των διαβουλεύσεων να είναι σε θέση οι τεχνικές ομάδες του συμβουλίου να καταθέσουν σήμερα μια νέα συμβιβαστική πρόταση, αν και, όπως φάνηκε από τη χθεσινή έναρξη, δεν θα είναι καθόλου εύκολο το έργο τους."Μέχρι στιγμής η θερμοκρασία στο δωμάτιο δεν έχει ανέβει σημαντικά. Φαίνεται ότι οι ηγέτες κρατάνε την ενέργειά τους για αυτό που πρόκειται να έρθει αύριο (σ.σ.: σήμερα)” σχολίαζε χαρακτηριστικά ευρωπαϊκή διπλωματική πηγή χθες το απόγευμα.
Τα τρία σημεία διαπραγμάτευσης
Ο ίδιος διπλωμάτης εκτιμούσε χθες πως είναι “καλό σημάδι” το γεγονός ότι οι ηγέτες προσήλθαν με διάθεση συνεργασίας και ότι επικεντρώθηκαν εξ αρχής σε τρία βασικά σημεία: το συνολικό μέγεθος του ΠΔΠ και τις εκπτώσεις στους καθαρούς συνεισφέροντες, το ύψος και τη διακυβέρνηση του ταμείου ανάκαμψης και την αιρεσιμότητα που θα το συνοδεύει (κράτος δικαίου).
Όσον αφορά το πρώτο σημείο, σύμφωνα με πληροφορίες, η Δανία ήταν αυτή που “ηγήθηκε” των χωρών που επιθυμούν μείωση του συνολικού ύψους του πακέτου και διατήρηση των εκπτώσεων στις συνεισφορές, βρίσκοντας απέναντι τη Γαλλία, η οποία τάχθηκε υπέρ των καταργήσεών τους. Ο Ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε παρουσίασε τα επιχειρήματά του για έναν “μηχανισμό” αυξημένης εποπτείας, από τα κράτη-μέλη, των εθνικών σχεδίων ανασυγκρότησης και των μεταρρυθμίσεων που θα περιλαμβάνουν. “Είμαστε υπέρ της αλληλεγγύης, αλλά με αντάλλαγμα μεταρρυθμίσεις. Και θέλουμε εγγυήσεις ότι πράγματι εφαρμόζονται οι μεταρρυθμίσεις” δήλωσε ξεκάθαρα ο Μ. Ρούτε προσερχόμενος στη συνεδρίαση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, προκειμένου να ανταποκριθεί στα αιτήματα του Ολλανδού, ο Μισέλ έβαλε στο τραπέζι μια συμβιβαστική πρόταση για έναν μηχανισμό που θα δίνει τη δυνατότητα σε ένα κράτος-μέλος να προκαλέσει συζήτηση σε επίπεδο αρχηγών εάν εκφράσει δυσαρέσκεια ως προς το σχέδιο ανασυγκρότησης ενός άλλου. Ο Ιταλός πρωθυπουργός Τζουζέπε Κόντε μαζί με τον Ισπανό ομόλογό του Πέδρο Σάντσες συντονίστηκαν προκειμένου να αρνηθούν τις όποιες περικοπές και να υπερασπιστούν την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ως “επιλογές” πάντως φαίνεται πως τέθηκαν επί τάπητος διάφορες ιδέες, όπως η μείωση των επιχορηγήσεων του ταμείου ανάκαμψης που δεν αφορούν τις χώρες ξεχωριστά, αλλά χρηματοδότηση άλλων προγραμμάτων, που έχουν να κάνουν όμως με την πανδημία.
Σε ό,τι αφορά, τέλος, το ζήτημα του κράτους δικαίου, ένα ακόμα “αγκάθι”, που βρίσκει “απέναντι” κυρίως τις χώρες της ανατολικής Ευρώπης, ο Πολωνός πρωθυπουργός Ματέους Μοραβιέτσκι ξεκαθάρισε προσερχόμενος ότι δεν θα συμφωνήσει με την όποια σύνδεσή του με το ΠΔΠ. “Δεν συμφωνούμε με μια αυθαίρετη αξιολόγηση του κράτους δικαίου. Η διαδικασία του άρθρου 7 βρίσκεται σε εξέλιξη. Θέλουμε το κλείσιμο αυτής της διαδικασίας και δεν υπάρχει λόγος να συνδέσουμε το κράτος δικαίου με τις διαπραγματεύσεις για το ΠΔΠ” υπογράμμισε.
Οι ελληνικές θέσεις
“Δεν υπάρχει απολύτως κανένας λόγος να μην έχουμε συμφωνία σ' αυτή τη σύνοδο” δήλωσε, κατά την είσοδό του στη σύνοδο κορυφής, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, αφήνοντας, ωστόσο, “ανοιχτό” το παράθυρο σε συμβιβασμούς. “Ίσως ορισμένοι συμβιβασμοί είναι απαραίτητοι αλλά πρέπει να είμαστε βέβαιοι ότι πετυχαίνουμε μια φιλόδοξη λύση, γιατί οι πολίτες μας δεν περιμένουν τίποτα λιγότερο από εμάς» ανέφερε.
Η ανήσυχη Άν. Μέρκελ
Σε κάθε περίπτωση, οι τρεις Ευρωπαίοι “πρόεδροι” που συμμετέχουν στη σύνοδο κορυφής, ο Σ. Μισέλ (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο), η Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν (Ευρωπαϊκή Επιτροπή) και η Άνγκελα Μέρκελ (γερμανική προεδρία), αναγνώρισαν δημόσια τις σημαντικές δυσκολίες στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις, ωστόσο τόνισαν την ανάγκη εξεύρεσης μιας συμφωνίας. Ιδιαιτέρως ανήσυχη εμφανίστηκε, μάλιστα, η Άν. Μέρκελ: «Πηγαίνουμε όλοι στις συνομιλίες με πολύ σφρίγος, όμως πρέπει να πω πως οι διαφορές εξακολουθούν να είναι πολύ-πολύ μεγάλες και έτσι δεν μπορώ να πω αν θα έχουμε ήδη από τώρα μια λύση» δήλωσε η Μέρκελ κατά την άφιξή της στη σύνοδο κορυφής. «Περιμένω πολύ-πολύ δύσκολες διαπραγματεύσεις» πρόσθεσε η καγκελάριος.
Τις “διπλωματικές προσπάθειες” της γερμανικής προεδρίας και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για μια συμφωνία αναγνώρισαν με δήλωσή τους οι πρόεδροι της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς Μανόν Ομπρί και Μάρτιν Σίρντεβαν. Ωστόσο, δεν παρέλειψαν να ασκήσουν κριτική στις υπό συζήτηση προτάσεις, σημειώνοντας πως “ακόμη και οι πιο αισιόδοξες προτάσεις που βρίσκονται στο τραπέζι είναι ανεπαρκείς για την αντιμετώπιση των άνευ προηγουμένων κοινωνικών και οικολογικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ε.Ε. και είναι πολύ κάτω από τα χρήματα που απαιτούνται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο”.
Φάκελος "Τουρκία"
Στο ξεκίνημα της χθεσινής συνόδου κορυφής, έθεσαν το ζήτημα των σχέσεων με την Τουρκία ο Έλληνας πρωθυπουργός και ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης, όπως επιβεβαίωσε ο εκπρόσωπος του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Μπάρεντ Λέιτς μέσω Twitter.
Σύμφωνα με ενημέρωση κυβερνητικού αξιωματούχου, ο K. Μητσοτάκης ζήτησε “ξεκάθαρες επιλογές για αυστηρές κυρώσεις έναντι της Τουρκίας”. Οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι τόνισε πως δεν γίνεται η Τουρκία να παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα δύο κρατών-μελών και να μην υπάρχει ισχυρή αντίδραση.
Επιπλέον, έθιξε το ζήτημα της μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί, υπογραμμίζοντας ότι είναι ενδεικτικό για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τις διεθνείς συμφωνίες, τον αλληλοσεβασμό και τον διαθρησκειακό διάλογο. Τέλος, ζήτησε να συζητηθεί αναλυτικά η σχέση Ε.Ε.- Τουρκίας στο επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, με ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες χθες να κάνουν λόγο για έκτακτη συνεδρίαση τον Σεπτέμβριο.
Από την πλευρά του, ο Ν. Αναστασιάδης υπογράμμισε κατά τη χθεσινή σύνοδο ότι η Ε.Ε. πρέπει να απαντά “συλλογικά” κάθε φορά που η Τουρκία παραβιάζει το διεθνές δίκαιο. Ειδικότερα, σε ανάρτησή του στο Twitter σημείωσε ότι «κάθε φορά που η Τουρκία παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο και υπονομεύει τα ζωτικά συμφέροντα της Ε.Ε. και των κρατών-μελών της, η Ένωση πρέπει να ανταποκρίνεται συλλογικά και αποφασιστικά με συγκεκριμένους όρους».
