Βρυξέλλες. Του Γιώργου ΔΑΡΑΤΟΥ
Θα ήταν υπερβολικό να ισχυριστεί κάποιος ότι τα πρόσφατα τρομοκρατικά γεγονότα πρόλαβαν να τινάξουν στον αέρα το Δημοσιονομικό Σύμφωνο Σταθερότητας (δημοσιονομική εξυγίανση, λιτότητα κ.λπ.) της Ευρωζώνης. Δεν μπορούμε, όμως, να μην λάβουμε σοβαρά υπόψη τη δήλωση του προέδρου της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ ότι, εξαιτίας της ενίσχυσης των πολυδάπανων μέτρων ασφαλείας στη χώρα του (μιλάμε για πολλά δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο, τα οποία δεν έχει και θα χρειαστεί να τα δανειστεί από τις αγορές), θα μεγαλώσει η τρύπα των ήδη υψηλών ελλειμμάτων της. Έτσι αυτή δεν πρόκειται να σεβασθεί, εντός των δεδομένων χρονοδιαγραμμάτων, τις δημοσιονομικές υποχρεώσεις της απέναντι στην Ένωση.
Ξεχάστε τους κανόνες...
Με άλλα λόγια ο Γάλλος πρόεδρος προειδοποίησε κάθε ενδιαφερόμενο, με πρώτες τη Γερμανία και την Κομισιόν, ότι δεν πρέπει να περιμένουν τη συμφωνημένη και δεσμευτική -όπως ακριβώς ισχύει και για την Ελλάδα- μείωση κάτω από το 3% του γαλλικού ΑΕΠ των δημοσίων ελλειμμάτων πριν από το τέλος της θητείας του το 2017. "Το Σύμφωνο για την Ασφάλειά μας υπερέχει του Ευρωπαϊκού Συμφώνου Σταθερότητας» δήλωσε χαρακτηριστικά ο κ. Ολάντ.
Πρόκειται για μια αναγκαία μεν αλλά μονομερή και χωρίς προηγούμενη συνεννόηση του Παρισιού με τις Βρυξέλλες απόφαση, που δείχνει ότι οι «μεγάλοι» στις οικονομικές και νομισματικές αποφάσεις τους είναι «πιο... ίσοι» από τους άλλους εταίρους τους, που υποχρεούνται να τηρούν με θρησκευτική ευλάβεια, υπό την απειλή βαρύτατων ποινών, τις υποχρεώσεις τους.
Την ίδια, αυξημένη, ισότητα διεκδικεί και το Βέλγιο, το οποίο, αφού είχε ήδη αναγγείλει για φέτος 340 εκατ. ευρώ για πρόσθετες δαπάνες στην ασφάλεια και την άμυνά του, ο πρωθυπουργός του Σαρλ Μισέλ δήλωσε την Πέμπτη ότι θα διαθέσει άλλα 400 εκατ. ευρώ γι' αυτούς τους σκοπούς.
Μπροστά σε αυτές τις δύο χώρες, με την άθλια πολιτική τους απέναντι στους μουσουλμάνους μετανάστες τους, όπου στην πρώτη έχει ξεσηκωθεί ο ισχυρός εσωτερικός εχθρός, οι νεαροί κάτοικοι των παρισινών προαστίων και αυτοί του Σεν Ντενί, που θυμίζει περισσότερο τριτοκοσμική πόλη παρά τμήμα της Πόλης του Φωτός (τρομάρα τους), βιώνοντας καθημερινά τον κοινωνικό αποκλεισμό τους (ανεργία, φτώχεια, αστυνομικοί έλεγχοι, απαιδευσία και αγραμματοσύνη κ.λπ.), νομίζουν ότι θα βρουν την αξιοπρέπειά τους εντασσόμενοι στο Ισλαμικό Κράτος. Το ίδιο και οι νέοι της συνοικίας Μόλενμπεκ στις Βρυξέλλες, όπου το ποσοστό ανεργίας αγγίζει το 70%.
Τι λένε για όλα αυτά οι κοινοτικοί, των οποίων το καθήκον είναι να προστατεύουν την ορθή λειτουργία των θεσμών της Ένωσης; «Η Κομισιόν έχει μια προσέγγιση έξυπνη και ανθρώπινη απέναντι σ' αυτές τις καταστάσεις» και "το Σύμφωνο (σταθερότητας - λιτότητας) δεν είναι ούτε ανελαστικό ούτε ηλίθιο» απάντησε ο αρμόδιος για τις οικονομικές και νομισματικές υποθέσεις (Γάλλος) επίτροπος Πιερ Μοσκοβισί σχολιάζοντας τις γαλλικές πρωτοβουλίες.
Όσο για τον πρόεδρο της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, δήλωσε ότι προτίθεται να εκμεταλλευθεί κάθε είδους διαθέσιμη «ελαστικότητα» στην εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας. Υποσχέθηκε ακόμη να κάνει τα στραβά μάτια μπροστά στις αποκλίσεις στη μορφή των επενδύσεων στο πλαίσιο της εφαρμογής του «σχεδίου Γιούνκερ» για την ανάπτυξη, ύψους 315 δισ. ευρώ, την επόμενη επταετία, ιδίως κατά τη διαχείριση της μεταναστευτικής κρίσης, που δημιουργεί καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στην Ένωση. «Η ασφάλεια των πολιτών μας συνιστά την πρώτη και απολύτως άμεση προτεραιότητά μας» είπε ο κ. Γιούνκερ.
Η ιταλική αντίδραση
Δεν πρόλαβαν καλά - καλά να ανακοινωθούν αυτά τα έκτακτα μέτρα από τη Γαλλία και το Βέλγιο και αμέσως ξεσηκώθηκε ο Ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντζι δηλώνοντας την περασμένη Τετάρτη ότι, εφόσον οι γαλλικές δαπάνες τύχουν ειδικής μεταχείρισης, βάσει των κανόνων της Ένωσης για τα ελλείμματα των κρατών της Ευρωζώνης, το ίδιο πρέπει να ισχύσει και για την Ιταλία. Τη δήλωση αυτή έκανε σχολιάζοντας την αναφορά του προέδρου της Κομισιόν Ζ.Κλ. Γιούνκερ, ο οποίος υποστήριξε ότι η αύξηση του προϋπολογισμού της Γαλλίας για να ενισχυθεί η ασφάλεια μετά τις επιθέσεις στο Παρίσι την Παρασκευή πρέπει να εξαιρεθεί από τις συνηθισμένες δημόσιες δαπάνες με βάση το Σύμφωνο Σταθερότητας.
Ο Μ. Ρέντζι τόνισε πως ό,τι ισχύει για τη Γαλλία πρέπει να ισχύσει και για την Ιταλία και θύμισε ότι πριν από ένα χρόνο η χώρα του είχε επισήμως υποστηρίξει ότι ορισμένες δημόσιες δαπάνες θα πρέπει να εξαιρούνται από τους κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας εξαιτίας των αυξημένων κινδύνων για την ασφάλεια των κρατών - μελών της Ευρωζώνης. Αλλά η πρότασή του είχε απορριφθεί τότε.
Υπενθυμίζεται ότι το ιταλικό σχέδιο προϋπολογισμού για το 2016 αυξάνει τις δαπάνες για αντιτρομοκρατικά μέτρα κατά 70 μόλις εκατ. ευρώ, με προοπτική αύξησής τους στα 120 εκατ. ευρώ επιπλέον και με δημόσιο χρέος 133% του ΑΕΠ, το δεύτερο σε μέγεθος μετά την Ελλάδα. Το κόστος της μετανάστευσης για το 2016 υπολογίζεται ότι θα κοστίσει στην Ιταλία γύρω στα 4 δισ. ευρώ (0,2% του ΑΕΠ της) και στην Αυστρία 1 δισ. ευρώ (0,3% του ΑΕΠ της).
Οι κανόνες της Ένωσης για τα δημόσια ελλείμματα ορίζουν ότι οι δαπάνες για την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων μπορούν να μην υπολογίζονται, κατ' εξαίρεση, βάσει των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας, το οποίο ορίζει ότι το έλλειμμα δεν μπορεί να υπερβαίνει το 3% του ΑΕΠ ετησίως και απαιτεί από τα κράτη - μέλη να μειώνουν το λεγόμενο δομικό έλλειμμά τους κατά μισή μονάδα του ΑΕΠ τους (0,5%) τον χρόνο ώσπου να ισοσκελίσουν τους προϋπολογισμούς τους.
Για την Ελλάδα, ψίχουλα...
Και η Ελλάδα σε όλα αυτά; Με τους εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες και πρόσφυγες που φθάνουν καθημερινά στα νησιά της; Ω, για την Ελλάδα έχουν υποσχεθεί το ποσό των 480 εκατ. ευρώ για να τα βγάλει πέρα, κάτι λιγότερο από τα μισά που θα ξοδέψει το Βέλγιο, το οποίο δεν έχει καμία ανάλογη μεταναστευτική ροή. Λέγεται ότι ήδη έδωσαν 5,9 εκατ. ευρώ και οι ανεπίσημοι υπολογισμοί ανεβάζουν τις δαπάνες για κάθε πρόσφυγα που φθάνει σε ελληνικό έδαφος στα... 20 λεπτά του ευρώ. Σωθήκαμε! Και μάλιστα σ' αυτό το ποσό δεν υπολογίζεται καμία δαπάνη για την αύξηση των αντιτρομοκρατικών μέτρων στη χώρα μας.
Αν είναι να δοθεί η μάχη για την ανατροπή όλων αυτών των σχεδιασμών που αφήνουν απ' έξω την Ιταλία, την Ελλάδα, την Αυστρία και άλλες κοινοτικές χώρες, αυτή θα πρέπει να δοθεί στο έκτακτο συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών αύριο Δευτέρα 23 Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες, όπου οι υπουργοί θα συζητήσουν και θα αξιολογήσουν τα προσχέδια των προϋπολογισμών των 19 κρατών της Ευρωζώνης. Αν έχουμε κάτι να πούμε, κι έχουμε πολλά, θα πρέπει να τα ακούσουμε από τον υπουργό Οικονομικών Ευ. Τσακαλώτο αύριο.
Μέσα σ' αυτό το γεωπολιτικό χάος έρχεται και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να ανακοινώσει ότι είναι και παραμένει εύθραυστη η ανάκαμψη στην Ευρωζώνη (σ.σ.: πολύ χαμηλός ο ρυθμός του πληθωρισμού, κάτι σαν την ανεπαίσθητη πίεση σ' ένα ημιθανές σώμα), καθιστώντας πιθανή τη λήψη και νέων νομισματικών μέτρων, όπως ανάγγειλε ο επικεφαλής οικονομολόγος της Πίτερ Πρατ: «Ο πληθωρισμός παραμένει υποτονικός και η ανάκαμψη εύθραυστη» είπε.
«Τα επιτόκια αποτελούν το νούμερο ένα εργαλείο μας» πράγμα που σημαίνει ότι η ΕΚΤ τον Δεκέμβριο θα αποφασίσει κατά πάσα πιθανότητα να μειώσει περαιτέρω το επιτόκιο καταθέσεων χωρίς να αποκλείονται και αποφάσεις για νέα αύξηση - παράταση της ποσοτικής χαλάρωσης στην Ευρωζώνη, πράγμα που σημαίνει ότι οι εθνικές κεντρικές τράπεζες δεν μπορούν, στις σημερινές συνθήκες, να κερδίσουν το στοίχημά τους διοχετεύοντας χρήμα στην πραγματική οικονομία και ότι χρειάζεται περισσότερος χρόνος και περισσότερο χρήμα για να το πετύχουν.
Ο Μάριο Ντράγκι διαθέτει ένα ανέλπιστο όπλο στα χέρια του: τον κίνδυνο από την τρομοκρατία, που θα ρίξει ακόμη πιο κάτω την ισοτιμία του ευρώ απέναντι στο δολάριο και θα δικαιολογήσει μια απόφαση του κεντρικού τραπεζίτη για νέα αύξηση και επέκταση στον χρόνο της ποσοτικής χαλάρωσης, αφού οι κυβερνήσεις των χωρών της Ευρωζώνης δεν στέκονται ικανές να εφαρμόσουν δημοσιονομικές πολιτικές τόνωσης της οικονομικής δραστηριότητας και της ζήτησης με μέτρα που θα διέπονται μια εσωτερική συνοχή και θα είναι υγιή. Ένα κακό δεν έρχεται ποτέ μόνο του.
