Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Ο φόβος βγήκε πάλι παγανιά. Πραγματικός ή στημένος, αυθόρμητος ή ενορχηστρωμένος, λίγη σημασία έχει για το αποτέλεσμα. Στις εκπομπές για το χρηματιστήριο -της Φραγκφούρτης, του Παρισιού, του Μιλάνου, του Λονδίνου ή της Νέας Υόρκης- οι αναλυτές μπορεί να ξεκινάνε με την ανησυχία τους για το πώς τα πάει η κινεζική οικονομία, αλλά καταλήγουν με το κραχ της Τρίτης στο Χρηματιστήριο Αθηνών, που δεν κατάφερε να ανατραπεί θτες. Οι περισσότεροι αναλυτές υπογραμμίζουν μεν ότι το ελληνικό χρηματιστήριο είναι μπαλάκι στα χέρια των κερδοσκόπων κι ότι στην αναμπουμπούλα ο λύκος χαίρεται, πλην όμως δεν κρύβουν τις ανησυχίες τους για τις εξελίξεις στην αγορά ομολόγων, που τη θεωρούν και το βαρόμετρο της κρίσης.
Η ανοδική πορεία των spread των ελληνικών δεκαετών ομολόγων απεικονίζει, κατά τη γνώμη τους, την αυξανόμενη ανασφάλεια για την έκβαση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας. Μια ανασφάλεια που προϋπήρχε, πλην όμως εντείνεται όσο η κρίσιμη ώρα πλησιάζει κι έχει διαβαθμίσεις.
Το «καλό» σενάριο, τόσο για τους αναλυτές των αγορών όσο και για τους πολιτικούς αναλυτές σε Βρυξέλλες και Βερολίνο, είναι να του βγει το στοίχημα του πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά, να βγάλει πρόεδρο και να κλείσει τη διαπραγμάτευση με την τρόικα και τη συμφωνία για την προληπτική γραμμή στήριξης, χωρίς να αμφισβητηθεί επί της ουσίας η μέχρι τώρα διαχείριση της ευρωκρίσης. Χαρακτηριστικό είναι το σχόλιο των Financial Times ότι «ο κ. Σαμαράς ελπίζει να χρησιμοποιήσει τη δίμηνη παράταση στο Μνημόνιο προς όφελός του, για να πείσει τους βουλευτές ότι μπορεί να εξασφαλίσει το καλύτερο deal για την Ελλάδα κατά την έξοδο από αυτό».
Το «κακό» σενάριο είναι να μη βγει πρόεδρος, να προσφύγει σε πρόωρες εκλογές, να τις κερδίσει ο ΣΥΡΙΖΑ, να αναγκαστεί μια κυβέρνηση υπό τον ΣΥΡΙΖΑ σε χρόνο ρεκόρ να κάνει τη διαπραγμάτευση με τους πιστωτές και μετά... βλέπουμε. Αυτό το «βλέπουμε», ως μη εύκολα σταθμίσιμο, είναι ανησυχητικό, αλλά, όπως λένε πολλοί στο Βερολίνο, εάν προκύψει μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, τότε "θα πρέπει όλοι να εναρμονιστούμε με αυτό". Χαρακτηριστικό είναι το σχόλιο της Wall Street Journal: «Η υψηλή δημοτικότητα του ΣΥΡΙΖΑ αυξάνει το ρίσκο ότι θα κερδίσει την εξουσία. Αν και η ηγεσία του κόμματος έχει ρίξει τους τόνους σε κάποια σημεία της αφήγησής του και δεν αναμένεται πλέον να παρουσιάσει ένα τελεσίγραφο τύπου 'διαγράψτε τα χρέη μας ή θα βγούμε από το ευρώ', υπάρχουν πολλά περιθώρια για τριβή με τους εταίρους της Ευρωζώνης, καθώς πιέζει σκληρά για ελάφρυνση χρέους».
Ωστόσο, το «χείριστο» σενάριο -αυτό που βλέπουν όλοι ως τον μείζονα κίνδυνο- είναι να γίνουν πρόωρες εκλογές και να μη βγάλουν κυβέρνηση, ενώ θα λήγει και η παράταση του υφιστάμενου Μνημονίου. Χαρακτηριστικό είναι το σχόλιο της Frankfurter Rundschau, ότι «...οι χρονοβόρες διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης και ενδεχομένως οι νέες εκλογές, θα ήταν καταστροφικές για τη χώρα, η οικονομία της οποίας δείχνει για πρώτη φορά μετά από έξι χρόνια και πάλι σημεία ζωής».
Η... ασυνήθιστη παρέμβαση της Κομισιόν
Τώρα που κατακάθισε ο κουρνιαχτός των εξελίξεων της Δευτέρας -δίμηνη παράταση του Μνημονίου, επίσπευση της προεδρικής εκλογής-, οι περισσότεροι σχολιαστές καταλήγουν στην εκτίμηση ότι οι εταίροι έκαναν «δώρο» στον Αντώνη Σαμαρά δύο μήνες για να ξεκαθαρίσει το πολιτικό τοπίο στην Ελλάδα. Με την ελπίδα ότι θα τα καταφέρει, όπως φάνηκε από τις χτεσινές δηλώσεις της εκπροσώπου της Κομισιόν, που τόνισε ότι θεωρεί την απόφαση για επίσπευση της εκλογής «μια δημοκρατική απόφαση» των ελληνικών αρχών και του πρωθυπουργού της χώρας. Πλην, όμως, έκανε ένα βήμα παραπέρα, εκφράζοντας ξεκάθαρα -όπως δεν είθισται- την επιθυμία των Βρυξελλών: «Η απόφαση αυτή μπορεί να βοηθήσει στην άρση των αβεβαιοτήτων στις αγορές. Είναι ένα ισχυρό σήμα προς την Ευρώπη το ότι ο κ. Σαμαράς αποφάσισε να παρουσιάσει ως υποψήφιο τον κ. Σταύρο Δήμα, πρώην επίτροπο και πεπεισμένο Ευρωπαίο. Η επιλογή βρίσκεται τώρα στην ελληνική Βουλή και στον ελληνικό λαό».
Διλήμματα εντός...
Το ερώτημα που απασχολεί πλέον τον διεθνή Τύπο είναι εάν ξεκινά ένας νέος φαύλος κύκλος με την ελληνική κρίση. Γράφουν, για παράδειγμα, οι New York Times ότι με την απόφαση για επίσπευση της προεδρικής εκλογής, «ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Αντώνης Σαμαράς έθεσε στη χώρα ένα μοιραίο δίλημμα: είτε να επιλέξει την παραμονή του στην εξουσία ή να ανοίξει την πόρτα σε μια ριζική αναθεώρηση των πολιτικών λιτότητας που καθόρισαν την ελληνική οικονομία για πέντε χρόνια». Αλλά και η γερμανική Sueddeutsche θεωρεί ότι εν μέρει αυτό το δίλημμα «οφείλεται στον ίδιο τον Σαμαρά, που υποσχέθηκε στους ψηφοφόρους του να τους απαλλάξει από τη σκληρή εποπτεία της τρόικας, έχοντας έτσι μια μικρή ευκαιρία να επανεκλεγεί, αλλά δεν μπορεί να τηρήσει την υπόσχεσή του». Ο σχολιαστής της διερωτάται: «Έπρεπε η Ε.Ε. να παίξει το παιχνίδι του (Σαμαρά) για χάρη της πολιτικής ειρήνης;». Και απαντά: «Φυσικά όχι. Η Ελλάδα πρέπει να λύσει κι όχι να κουκουλώσει τα προβλήματά της. Αυτό ισχύει για κάθε κυβέρνηση, είτε υπό τον Σαμαρά είτε υπό κάποιον άλλο».
Ένα βήμα παραπέρα προχωρά ο σχολιαστής της Berliner Zeitung, για την περίπτωση που δεν βγει Πρόεδρος της Δημοκρατίας και γίνουν πρόωρες εκλογές, που θα βγάλουν τον Φεβρουάριο επόμενο πρωθυπουργό, τον «χαρισματικό ηγέτη του ΣΥΡΙΖΑ» Αλέξη Τσίπρα: «Στην περίπτωση αυτή -και προφανώς σε αυτό στηρίζονται οι Σαμαράς, Βενιζέλος και η τρόικα-, όλοι οι αντίπαλοι των περικοπών θα βρίσκονταν ξαφνικά με την πλάτη στον τοίχο. Γιατί τότε θα λήξει το τρέχον πρόγραμμα και ο Τσίπρας θα πρέπει να αποφασίσει υπό ασφυκτική χρονική πίεση εάν θα δεχτεί μια νέα βοήθεια ύψους 10 δισ. ευρώ με αντάλλαγμα νέες περικοπές ή εάν θα αρνηθεί. Γιατί, όπως και να το γυρίσει, είναι γεγονός ότι το 2015 η Ελλάδα πρέπει να επιστρέψει 8,6 δισ. ευρώ στο ΔΝΤ αλλά και να αποπληρώσει άλλα ομόλογα που λήγουν, ύψους 8 δισ. Οι πρώτες πληρωμές πρέπει να γίνουν ήδη τον Μάρτιο. Σε διαφορετική περίπτωση υπάρχει ο κίνδυνος της χρεοκοπίας. Για άλλη μια φορά».
...και εκτός
Ακόμη πιο πέρα προχωρά ο σχολιαστής της ιταλικής οικονομικής εφημερίδας Il Sole 24 Ore: «Η Αθήνα θέτει την Ευρωζώνη ενώπιον του ίδιου της του εαυτού», γράφει. « Τι είδους ένωση θέλει να είναι; Μια ένωση αλληλέγγυων χωρών ή μια ένωση οικονομιών οι οποίες αναγκάζονται να συγκλίνουν μόνο εξαιτίας των διαφόρων συνθηκών και από τις αποστολές της όποιας τρόικας που ελέγχει τον σεβασμό των συμφωνιών;».
Ανάλογο είναι το ερώτημα που θέτει μέσω των Financial Times, ο επικεφαλής οικονομολόγος της Renaissance Capital: «Πιθανή νίκη του ΣΥΡΙΖΑ ίσως υποχρεώσει την Ευρωζώνη να διαλέξει ανάμεσα στη δημοσιονομική ενοποίηση -τη διαγραφή μέρους του ελληνικού χρέους δηλαδή- και την πρώτη έξοδο από το ευρώ».
Υπενθυμίζεται ότι μόλις πριν από μερικές μέρες ο διοικητής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι είχε τονίσει ότι «το ευρώ είναι αδιαπραγμάτευτο» για όλα τα μέλη του, ενώ ήδη από την κορύφωση της ευρωκρίσης το 2012, τόσο το Βερολίνο -με μπροστάρη τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε- όσο και το Παρίσι υπογραμμίζουν την αναγκαιότητα να επέλθει κάποια στιγμή η δημοσιονομική ενοποίηση.
