Το δικαίωμα των καταναλωτών και τον αγροτών στην ενημέρωση και την ασφάλεια της τροφής αγνόησαν οι εκπρόσωποι των κρατών-μελών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που ψήφισαν υπέρ της χαλάρωσης της νομοθεσίας για τα νέα μεταλλαγμένα φυτά.
Η πλειοψηφία των ευρωβουλευτών στήριξε τις εταιρείες και τα κέρδη τους και όχι τους πολίτες, επισήμαναν η Greenpeace, και τα δίκτυα Αιγίλοπας και Σιτώ, σε κοινή τους δήλωση σχολιάζοντας το αποτέλεσμα της κρίσιμης, χθεσινής ψηφοφορίας στο Ευρωκοινοβούλιο.
Όπως τονίζουν, οι εκπρόσωποί μας αγνόησαν επιστημονικές προειδοποιήσεις, δεν υπερασπίστηκαν την προστασία της υγείας και της γεωργίας μας και δεν διασφάλισαν το δικαίωμά μας να γνωρίζουμε τι τρώμε, ενώ αντίθετα, άφησαν έκθετους τόσο τους αγρότες απέναντι στην επιβολή πατεντών από μεγάλες πολυεθνικές όσο και το ίδιο το περιβάλλον απέναντι σε πιθανές επιμολύνσεις από γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες.
«Είναι θλιβερό ότι η χώρα μας τάσσεται για πρώτη φορά επίσημα υπέρ των μεταλλαγμένων και μας προκαλεί απορία το γεγονός αυτό, καθώς τίθεται σε άμεσο κίνδυνο το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ελληνικών προϊόντων, που είναι η ποιότητά τους», δήλωσαν οι οργανώσεις.
Ωστόσο, επισημαίνουν «ο αγώνας δεν σταματά εδώ, αντίθετα δυναμώνει» καθώς μπορούμε να σταματήσουμε την έλευση των μεταλλαγμένων στην Ελλάδα, όπως το είχαμε καταφέρει και πριν από 20 χρόνια, «είναι στο χέρι όλων μας, πολιτών, οργανώσεων αγροτών και της βιομηχανίας τροφίμων, να ενωθούμε και να μην δεχτούμε την εφαρμογή του Κανονισμού στην Ελλάδα».
Σημειώνεται ότι οι ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρων των νέων μεταλλαγμένων (και της αφαίρεσης των δικαιωμάτων από καταναλωτές και αγρότες) με 431 ψήφους, έναντι 201 κατά και 29 αποχών. Οι Έλληνες ευρωβουλευτές και ευρωβουλεύτριες της Ν.Δ ψήφισαν υπέρ αυτού του επικίνδυνου Κανονισμού που ανοίγει την πόρτα στα μεταλλαγμένα, εκτός του Μ.Κεφαλογιάννη που ψήφισε κατά. Η πλειοψηφία των Ευρωβουλευτών απέρριψε τις τροπολογίες που είχαν κατατεθεί, με τις οποίες διασφαλιζόταν η σαφής εφαρμογή της ευρωπαϊκής οδηγίας για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας (98/44/ΕΚ), καθώς και οι τροπολογίες που προέβλεπαν την ιχνηλασιμότητα, τις μεθόδους ανίχνευσης, τη συνύπαρξη και την επισήμανση των προϊόντων και υιοθέτησε τον Κανονισμό
Προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα και σαμπάνιες από το λόμπι
Σύμφωνα με τις τρεις οργανώσεις η έκβαση φάνηκε προδιαγεγραμμένη από την ψηφοφορία στην επιτροπή περιβάλλοντος του ευρωκοινοβουλίου (ENVI) τη Δευτέρα, όπου οι Ευρωβουλευτές μέλη της επιτροπής περιβάλλοντος επέλεξαν να απέχουν από το να αναλάβουν την ευθύνη της ψήφου τους και άφησαν αναπληρωματικά μέλη, μη ενημερωμένα για το θέμα, να ψηφίσουν στη θέση τους, σύμφωνα με τις γραμμές των ευρωπαϊκών (και εθνικών) κομμάτων τους. Αυτό το παράδειγμα ακολούθησαν και οι Έλληνες Ευρωβουλευτές, αφού όλοι εκτός από έναν απείχαν. Μάλιστα αναφέρουν ότι το σκηνικό στην επιτροπή συμπλήρωναν λομπίστες των εταιρειών που προωθούν τις νέες γονιδιωματικές τεχνικές, οι οποίοι στέκονταν όρθιοι στο πίσω μέρος της αίθουσας, ενώ όταν τελείωσε η ψηφοφορία δεν παρέλειψαν να ανοίξουν σαμπάνια στον κάτω όροφο του Κοινοβουλίου και να στείλουν ευχαριστήρια email στους ευρωβουλευτές που υπερψήφισαν τον Κανονισμό.
«Η απόφαση αυτή δεν μας σταματά»
Πάντως οι οργανώσεις απαντούν ότι «η απόφαση αυτή δεν μας σταματά». Όπως τονίζουν ενώ για πρώτη φορά ελληνική κυβέρνηση ψηφίζει υπέρ των μεταλλαγμένων (τον Δεκέμβριο του 2025), φορείς, οργανώσεις και η κοινωνία θα συνεχίσουμε να ασκούμε σαφή και διαρκή πίεση προς την κυβέρνηση και την ΕΕ, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπονομευθούν τα δικαιώματα των πολιτών στην ενημέρωση, των αγροτών στην καλλιέργεια φυτών μη γενετικά τροποποιημένων, η ασφάλεια της τροφής μας και η προστασία του περιβάλλοντος.
Μετά από δεκαετίες υποσχέσεων για εξαιρετική καινοτομία, πλούσιες σοδειές και αντοχή σε πλημμύρες και ξηρασία, τονίζουν, η πραγματικότητα είναι ότι καμία από τις λίγες γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες που καλλιεργούνται παγκοσμίως δεν έχει ανταποκριθεί στις προσδοκίες – ακόμη και σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, όπου είναι σχεδόν εντελώς ανεξέλεγκτες. Αυτό είναι το πιο πρόσφατο παράδειγμα της προσπάθειας απορρύθμισης της ΕΕ, όπου οι πρώτοι κανόνες που καταργούνται είναι εκείνοι που προστατεύουν τη φύση και τους καταναλωτές σημειώνουν και καταλήγουν “οι μόνοι νικητές σήμερα είναι οι πολυεθνικές εταιρείες βιοτεχνολογίας, οι οποίες ενισχύουν περαιτέρω τον έλεγχό τους στην τροφική αλυσίδα.”
Σοβαρές επιφυλάξεις γεωτεχνικών
Για μια νέα, κρίσιμη φάση για τη γεωργία, την ασφάλεια των τροφίμων και το περιβάλλον στην οποία εισέρχεται η Ε.Ε μετά τη χθεσινή οριστική έγκριση του σχετικού κανονισμού από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κάνει λόγο η Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟΓΕΔΥ). Όπως τονίζει η νέα ρύθμιση αναμένεται να μεταβάλει ουσιαστικά το τοπίο της ευρωπαϊκής γεωργίας, επηρεάζοντας όχι μόνο την παραγωγή και το κόστος, αλλά και τη δομή της αγοράς σπόρων, την επιστημονική ευθύνη και τον βαθμό ελέγχου που θα διατηρήσει η κοινωνία πάνω στο γενετικό υλικό των καλλιεργειών.
Η ΠΟΓΕΔΥ δηλώνει με σαφήνεια ότι στηρίζει την επιστημονική πρόοδο και την έρευνα, ωστόσο, προσθέτει, η πρόοδος αυτή δεν μπορεί να λειτουργεί ανεξέλεγκτα ούτε να αποσυνδέεται από την προστασία του περιβάλλοντος, της αγροτικής παραγωγής και της κοινωνικής συνοχής. Η εμπειρία έχει δείξει ότι επιλογές στον τομέα της βιοτεχνολογίας, όταν δεν συνοδεύονται από αυστηρές εγγυήσεις, ενδέχεται να δημιουργήσουν μη αναστρέψιμες συνέπειες, σημειώνει.
Μεταξύ άλλων η Ομοσπονδία επισημαίνει τα εξής:
- Οφείλουμε να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί απέναντι στον κίνδυνο ανεξέλεγκτης διασποράς γενετικών χαρακτηριστικών στο περιβάλλον και στη σταδιακή υποβάθμιση της βιοποικιλότητας, εφόσον η γεωργία στραφεί σε περιορισμένο αριθμό “βελτιωμένων” ποικιλιών
- Δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι, παρά τη βελτιωμένη ακρίβεια των τεχνικών, παραμένουν επιστημονικές αβεβαιότητες, τόσο ως προς πιθανές απρόβλεπτες γενετικές μεταβολές όσο και ως προς τις μακροχρόνιες επιπτώσεις τους
- Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι ανοίγει ο δρόμος για ενίσχυση της εξάρτησης των αγροτών από πολυεθνικές εταιρείες, μέσω του καθεστώτος πατεντών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το κόστος παραγωγής και την αγροτική αυτονομία
- Ο κίνδυνος συγκέντρωσης της αγοράς σπόρων σε λίγους ισχυρούς παίκτες (πρακτικές “καρτέλ”) είναι πλέον πιο ορατός από ποτέ, με σοβαρές επιπτώσεις στη βιωσιμότητα των μικρών και μεσαίων παραγωγών
- Παράλληλα, ελλοχεύει ο κίνδυνος κλονισμού της εμπιστοσύνης των καταναλωτών, καθώς και σύγχυσης μεταξύ διαφορετικών κατηγοριών προϊόντων, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει άμεσα και τη βιολογική γεωργία
- Τέλος, παραμένουν ανοικτά κρίσιμα ζητήματα εφαρμογής, όπως η ιχνηλασιμότητα, ο έλεγχος και η ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων, ενώ δεν πρέπει να υποτιμάται και ο αυξημένος κίνδυνος νομικών διαφορών, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις πατεντών ή ακούσιας επιμόλυνσης, με άμεσες συνέπειες για τους αγρότες και τη λειτουργία της αγοράς.
Η ΠΟΓΕΔΥ υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να προχωρήσει σε τέτοιου τύπου επιλογές χωρίς συνεχή αξιολόγηση, διαφάνεια και ουσιαστική προστασία του δημόσιου συμφέροντος και καταλήγει «η πρόοδος δεν είναι αυτοσκοπός, όταν ενδέχεται να υπονομεύει το περιβάλλον, την αγροτική παραγωγή και την εμπιστοσύνη των πολιτών».
