Την περασμένη Τετάρτη ο Πρόεδρος Τραμπ αποφάσισε την απόσυρση των ΗΠΑ, μεταξύ άλλων συνθηκών και από την UNFCCC, τη συνθήκη-πλαίσιο του 1992 για τις κλιματικές αλλαγές. Ήταν η δεύτερη απόφαση μετά από την απόσυρση από τη Συμφωνία του Παρισιού για την υπερθέρμανση του πλανήτη. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον συνεχίζει τις πιέσεις για την απόκτηση της Γροιλανδίας πάση θυσία για λόγους «εθνικής ασφάλειας». Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτό το νησί της Αρκτικής, αυτόνομη περιοχή της Δανίας, θεωρείται, σύμφωνα με την επιστημονική κοινότητα, ως μία από τις πιο ορατές «πρώτες γραμμές» της κλιματικής κρίσης, αυτήν ακριβώς που συστηματικά αμφισβητεί η νυν αμερικανική κυβέρνηση...
Η ραγδαία τήξη του μόνιμου παγετού που καταγράφεται αλλάζει άρδην τα δεδομένα. Η Γροιλανδία εξελίσσεται σε κομβικό σημείο για το μελλοντικό εμπόριο μέσω Αρκτικής και τις στρατιωτικές μεταφορές χάρη στη στρατηγική θέση της -μεταξύ Βόρειας Αμερικής και Ευρώπης - κατά μήκος των νέων αρκτικών θαλάσσιων οδών που γίνονται όλο και πιο προσβάσιμες λόγω της τήξης των πάγων. Μάλιστα το ίδιο φαινόμενο απειλεί ήδη και τη στρατιωτική βάση των ΗΠΑ. «Καθώς ο πάγος λιώνει και το έδαφος υποχωρεί κάτω από τους διαδρόμους, σχηματίζονται ρωγμές και κρατήρες - ένας σοβαρός κίνδυνος για τα αεροσκάφη. Τα κτίρια γέρνουν καθώς τα θεμέλιά τους βυθίζονται στο μαλακωμένο έδαφος, συμπεριλαμβανομένων κρίσιμων εγκαταστάσεων ραντάρ που σαρώνουν τον ουρανό για πυραύλους και βομβαρδιστικά από τη δεκαετία του 1950» περιγράφει χαρακτηριστικά σε άρθρο του ο Πωλ Μπίρμαν, Αμερικανός γεωλόγος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Βερμόντ. Ο έμπειρος επιστήμονας προειδοποιεί ότι εξαιτίας της κλιματικής κρίσης που τους επιδεινώνει «οι φυσικοί κίνδυνοι καθιστούν την εξόρυξη πόρων και τις στρατιωτικές δραστηριότητες στη Γροιλανδία αβέβαιες, δαπανηρές και δυνητικά θανατηφόρες».
Η Γροιλανδία θερμαίνεται με τετραπλάσιο ρυθμό σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο. Το τεράστιο στρώμα πάγου της, που είναι η δεύτερη μεγαλύτερη μάζα πάγου στον κόσμο, εδώ και σχεδόν 30 χρόνια χάνει ετησίως σημαντικό μέρος της, συμβάλλοντας καθοριστικά στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας, παγκοσμίως. Αν το στρώμα πάγου της Γροιλανδίας λιώσει πλήρως, η παγκόσμια στάθμη της θάλασσας θα ανέβει περίπου κατά 7 μέτρα. «Αυτό που με εξέπληξε περισσότερο ήταν ο ραγδαίος ρυθμός των αλλαγών. Προηγούμενη μελέτη είχε δείξει μεταβολές σε κλίμακα δεκαετιών… και τώρα βλέπουμε ότι το φαινόμενο εξελίσσεται μέσα σε μόλις πέντε χρόνια». Έτσι εξηγούσε ο καθηγητής Τομ Τσάντλεϊ, αναπληρωτής καθηγητής Γεωγραφίας στο βρετανικό Πανεπιστήμιο Ντούραμ, πέρσι τον Φεβρουάριο στη βρετανική Guardian -με αφορμή σχετική μελέτη που συντόνισε- το γεγονός ότι το στρώμα πάγου της Γροιλανδίας θρυμματίζεται γρηγορότερα από ποτέ. Οι σφηνοειδείς ρωγμές που ανοίγονται στους παγετώνες είχαν αυξηθεί σημαντικά σε μέγεθος και βάθος -από το 2016 έως το 2021- και μάλιστα με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι είχε καταγραφεί μέχρι τώρα. Από το 1992, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας περίπου κατά 14 χιλιοστά οφείλεται στη Γροιλανδία.
Όμως, η Γροιλανδία δεν λιώνει απλώς. Αναδιαμορφώνει τα παγκόσμια κλιματικά συστήματα και τις γεωπολιτικές ισορροπίες ισχύος. Οι πάγοι της έχουν μετατραπεί σε σύμβολο της επιδεινούμενης κλιματικής κρίσης και κεντρικό σημείο αναφοράς της διεθνούς κλιματικής διπλωματίας. Πέρσι στις 21 Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα των Παγετώνων, ο ΟΗΕ ανακοίνωνε ότι το 2024 και οι 19 παγετωνικές περιοχές του κόσμου κατέγραψαν καθαρή απώλεια μάζας και μάλιστα για τρίτη συνεχόμενη χρονιά. «Η διατήρηση των παγετώνων δεν είναι μόνο περιβαλλοντική, οικονομική και κοινωνική αναγκαιότητα, είναι υπόθεση επιβίωσης» δήλωνε στη Monde η γενική γραμματέας της Παγκόσμιας Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, Σελέστε Σάουλο.
* Η Ρένα Δούρου είναι μέλος της Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., υπεύθυνη για θέματα Διεθνών Σχέσεων, Εξωτερικής Πολιτικής, Ευρωπαϊκής Ενέργειας και Περιβάλλοντος, βουλεύτρια Β2 Δυτικής Αθήνας
