O μεγαλύτερος οδικός άξονας της χώρας, η Εγνατία Οδός, μήκους 658 χιλιομέτρων που συνδέει την Ηγουμενίτσα με τους Κήπους στον Έβρο διατρέχοντας Ήπειρο, Μακεδονία, Θράκη και ο μοναδικός έως τώρα υπό δημόσιο έλεγχο, παραδίδεται για 35 χρόνια στα χέρια ιδιωτών, στην κοινοπραξία των εταιρειών ΤΕΡΝΑ και EGIS (75%-25%) έναντι πινακίου φακής, 1,3 δισ. ευρώ για την απομείωση του δημόσιου χρέους. Και αυτό, όταν το κόστος κατασκευής της με δημόσιους πόρους (ευρωπαϊκούς και εθνικούς) υπολογίζεται στα 7 δισ. ευρώ, ενώ ως δημόσιο έργο το ύψος των διοδίων του αυτοκινητόδρομου διατηρούνταν σε προσιτό και κοινωνικά αποδεκτό επίπεδο, της τάξης των 3 λεπτών ανά χιλιόμετρο.
Με την παραχώρηση θα υπερδιπλασιαστεί στα 6,5-7 λεπτά ανά χιλιόμετρο, όπως στο σύνολο των οδικών αξόνων που έχουν περιέλθει στους ιδιώτες. Η κυβέρνηση δια του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, με διαδικασίες express, κατέθεσε προς κύρωση στη Βουλή τη «Σύμβαση Παραχώρησης Υπηρεσιών για τη χρηματοδότηση, λειτουργία, συντήρηση και εκμετάλλευση της Εγνατίας Οδού και των τριών καθέτων οδικών αξόνων» την Παρασκευή 5/12 και ψηφίστηκε την Τετάρτη 10 Δεκεμβρίου.
Δυσμενέστεροι όροι
Η αρχική σύμβαση από το ΤΑΙΠΕΔ -με λίγο υψηλότερο τίμημα- είχε υπογραφεί στις 29 Μαρτίου 2024 και λίγο πριν φτάσει στη Βουλή, στις 4 Δεκεμβρίου, τροποποιήθηκε επί τα χείρω εις βάρος του Δημοσίου. Η αρχική πρόβλεψη για μεταβίβαση στον Παραχωρησιούχο της υποχρέωσης αναβάθμισης όλων των σηράγγων (μεγαλύτερες των 500 μ.) για την πιστοποίησή τους σε κατηγορία Ε (και όχι αυτών μόνο που ήταν πραγματικά απαραίτητο για τις οποίες οι εργασίες είχαν ολοκληρωθεί σε ποσοστό 90% από το Δημόσιο)… έκανε φτερά. Το Δημόσιο θα πληρώσει την αναβάθμιση των σηράγγων ως αποζημίωση, με αρχικό λογαριασμό ύψους 180 εκατ. ευρώ, που μπορεί να αυξηθεί, χωρίς «ταβάνι». Το Δημόσιο επίσης για δύο χρόνια, που μπορεί να γίνουν και τρία, θα καταβάλλει, εφόσον το επιθυμεί, το κόστος της απαλλαγής από το αντίτιμο των διοδίων που είχε θεσπιστεί το 2017 για τους κατοίκους γειτονικών περιοχών και ανέργους.
Ο Σύλλογος Εργαζομένων της «Εγνατία Οδός Α.Ε.» (ΣΕΤΕΟ) που εξαρχής αγωνιζόταν για τη διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα του αυτοκινητόδρομου προειδοποιεί πως με το… καλημέρα «στα 180 εκ. συνυπολογίζοντας και την χρηματοδοτική συμβολή του Δημοσίου, ύψους 60 εκ. ευρώ, που είχε ήδη ενσωματωθεί στην αρχική σύμβαση, το τίμημα που θα καταβάλλει ο Παραχωρησιούχος μειώνεται κατά 240 εκ. ευρώ κατ’ ελάχιστον, χωρίς να έχει υπολογιστεί ακόμη η τιμαριθμική αναπροσαρμογή και πολλών διεκδικήσεών του που δύναται μετά και την τροποποίηση της σύμβασης».
Με έμφαση εξηγεί πως η παραχώρηση είναι εις βάρος του δημοσίου συμφέροντος αφού «ακόμη και με όρους καθαρά οικονομικούς καθώς η δημόσια διαχείριση σε βάθος 35 ετών θα απέφερε πολλαπλάσια έσοδα στα δημόσια ταμεία από το κουτσουρεμένο τίμημα που θα αποδώσει ο Παραχωρησιούχος, όσο και στο συμφέρον των χρηστών του δρόμου, καθώς το κόμιστρο των διοδίων προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί σε βάθος 5 ετών». Η Εταιρεία διαλύεται και ο ΣΕΤΕΟ αντιπροτείνει «αν το Κράτος θέλει πραγματική εποπτεία των τεχνικοοικονομικών όρων της σύμβασης παραχώρησης είναι μονόδρομος η επιλογή της Εγνατία Οδός Α.Ε. που είναι η εταιρεία που μελέτησε, κατασκεύασε και λειτούργησε μέχρι σήμερα -επί 30 περίπου χρόνια- τον μεγαλύτερο αυτοκινητόδρομο της χώρας. Η ανάληψη της εποπτείας της παραχώρησης από την Εγνατία Οδός Α.Ε. θα διασφαλίσει την αποτελεσματική και προς όφελος του Δημόσιου εκτέλεση της σύμβασης παραχώρησης, χάρη στην εξειδικευμένη εμπειρία και γνώση του έργου».
Άφαντα… τα προσαρτήματα
Προς… δόξαν της διαφάνειας, από τη σύμβαση λείπουν τα 16 προσαρτήματά της, όπως παρατηρεί η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής στην έκθεσή της επί του νομοσχεδίου, σημειώνοντας: «επέρχονται τροποποιήσεις στα Προσαρτήματα της αρχικής Σύμβασης, και, συγκεκριµένα, στα Προσαρτήματα 1, 2 και 11 (άρθρα 2.25, 2.26 και 2.27). Επίσης, στα άρθρα έβδοµο παρ. 3 και ενδέκατο παρ. 3 του νοµοσχεδίου γίνεται αναφορά σε στοιχεία των Προσαρτημάτων της αρχικής Σύμβασης, χωρίς αυτά να εμφανίζονται»!
Οι τρείς κάθετοι της Εγνατίας είναι:
1) Σιάτιστα-Ιεροπηγή/Κρυσταλλοπηγή, μήκους 69,3 χιλιομέτρων, προς Αλβανία
2) Θεσσαλονίκη-Σέρρες-Προμαχώνας προς Βουλγαρία με μήκος 95,5 χιλιόμετρα και
3) Χαλάστρα-Εύζωνοι, μήκους 60 χιλιομέτρων, προς Βόρεια Μακεδονία.
