Τις ιδιαίτερα σοβαρές καταγγελίες που διατυπώνουν οι Διερευνητές Αεροπορικών Ατυχημάτων και Σοβαρών Συμβάντων του Αεροπορικού Τομέα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ σχετικά με τη λειτουργία, τη στελέχωση, τη χρηματοδότηση και τη θεσμική ανεξαρτησία του Οργανισμού φέρνει στη Βουλή, με κοινοβουλευτική ερώτηση προς τον υπουργό Υποδομών & Μεταφορών, Χρίστο Δήμα ο τομεάρχης Υποδομών & Μεταφορών του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος με 13 ακόμη βουλευτές.
Η κοινοβουλευτική παρέμβαση έρχεται σε συνέχεια υπηρεσιακού υπομνήματος που απέστειλαν συλλογικά οι Διερευνητές Αεροπορικών Ατυχημάτων προς τη Διοίκηση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ και την πολιτική ηγεσία του υπουργείου, στο οποίο περιγράφονται με σαφήνεια και τεκμηρίωση προβλήματα που, σύμφωνα με τους ίδιους, υπονομεύουν την εκπλήρωση της θεσμικής αποστολής του Οργανισμού και δυσχεραίνουν την αποτελεσματική άσκηση του έργου τους. Οι επισημάνσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς προέρχονται από τους ίδιους τους λειτουργούς που έχουν την ευθύνη της διερεύνησης αεροπορικών ατυχημάτων και σοβαρών συμβάντων ασφαλείας, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 996/2010, το Παράρτημα 13 του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) και το ισχύον εθνικό θεσμικό πλαίσιο.
«Στο σχετικό Υπόμνημα των Διερευνητών αναφέρεται ότι παρά τις προβλέψεις του ν. 5014/2023 για τη συγκρότηση και λειτουργία του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, εξακολουθούν να παρατηρούνται σοβαρές ελλείψεις σε ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους. Όπως καταγγέλλεται, μέχρι σήμερα δεν έχει προσληφθεί ούτε ένας οργανικός διοικητικός υπάλληλος στον Οργανισμό, ενώ οι διοικητικές ανάγκες συνεχίζουν να καλύπτονται μέσω προσωπικού που διατίθεται από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών. Παράλληλα, ο αριθμός των υπηρετούντων διερευνητών παραμένει χαμηλότερος από αυτόν που προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο, ενώ καταγράφονται ελλείψεις ακόμη και σε βασικές υποστηρικτικές λειτουργίες που είναι απαραίτητες για την εύρυθμη λειτουργία του Οργανισμού. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην καθυστέρηση εφαρμογής κρίσιμων διατάξεων του ν. 5014/2023 που αφορούν το ειδικό μισθολογικό καθεστώς των διερευνητών. Σύμφωνα με τους ίδιους, η εκκρεμότητα αυτή λειτουργεί αποτρεπτικά για την προσέλκυση και διατήρηση εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού υψηλής κατάρτισης, τη στιγμή που η φύση του έργου απαιτεί στελέχη με εξειδικευμένες γνώσεις, εμπειρία και διεθνείς πιστοποιήσεις.
Παράλληλα, τίθεται και το ζήτημα της ενεργοποίησης του ειδικού λογαριασμού κατηγορίας 234 στην Τράπεζα της Ελλάδος, ο οποίος θεσπίστηκε με τον ν. 5167/2024 και προβλέπει τη διάθεση πόρων ύψους τριών εκατομμυρίων ευρώ για την κάλυψη λειτουργικών αναγκών, μετακινήσεων, αποζημιώσεων, συμβάσεων και λοιπών δαπανών του Οργανισμού. Όπως επισημαίνεται στο υπόμνημα, δεν υπάρχει μέχρι σήμερα σαφής ενημέρωση σχετικά με την ενεργοποίηση και αξιοποίηση του συγκεκριμένου χρηματοδοτικού εργαλείου».
Σύμφωνα με τους βουλευτές, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν επίσης οι αναφορές που σχετίζονται με τη θεσμική και λειτουργική ανεξαρτησία του ΕΟΔΑΣΑΑΜ. «Οι Διερευνητές επισημαίνουν ότι η διεκπεραίωση διοικητικών διαδικασιών που συνδέονται με τις διερευνήσεις πραγματοποιείται, σε σημαντικό βαθμό, μέσω προσωπικού άλλου φορέα και συγκεκριμένα του Υπουργείου Υποδομών & Μεταφορών.
Η κατάσταση αυτή εγείρει ζητήματα συμβατότητας με τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας που προβλέπονται από το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο και αποτελούν βασική προϋπόθεση για την αξιοπιστία των διερευνήσεων», υπογράμμισε ο Βουλευτής. Ταυτόχρονα, καταγράφονται σοβαρές επιχειρησιακές δυσχέρειες που αφορούν την άμεση μετάβαση διερευνητών σε τόπους συμβάντων, την εξασφάλιση νομικής υποστήριξης, τη συνεργασία με εξειδικευμένους τεχνικούς συμβούλους και εργαστήρια, καθώς και τη διαχείριση και μεταφορά συντριμμάτων αεροπορικών ατυχημάτων.
«Οι ανωτέρω δυσλειτουργίες έχουν οδηγήσει στη συσσώρευση πενήντα εννέα (59) ανολοκλήρωτων διερευνήσεων, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η έκδοση πορισμάτων και συστάσεων ασφαλείας προς την αεροπορική κοινότητα, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τον προληπτικό χαρακτήρα της διερεύνησης ατυχημάτων και τη δυνατότητα έγκαιρης εξαγωγής χρήσιμων συμπερασμάτων για την ενίσχυση της ασφάλειας πτήσεων».
Με την κοινοβουλευτική τους παρέμβαση, οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ζητούν από τον αρμόδιο υπουργό να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις για την πορεία εφαρμογής του ν. 5014/2023, την πλήρη στελέχωση του Οργανισμού, την ενεργοποίηση των προβλεπόμενων χρηματοδοτικών εργαλείων, τη διασφάλιση της θεσμικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, καθώς και για το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των εκκρεμών διερευνήσεων.
«Η ασφάλεια των αερομεταφορών, η αξιοπιστία των θεσμών διερεύνησης ατυχημάτων και η συμμόρφωση της χώρας με τις διεθνείς και ευρωπαϊκές της υποχρεώσεις δεν μπορούν να αποτελούν πεδίο καθυστερήσεων ή αδράνειας. Όταν οι ίδιοι οι αρμόδιοι Διερευνητές προειδοποιούν για προβλήματα που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα και την ανεξαρτησία του έργου τους, η Πολιτεία οφείλει να δώσει άμεσες, σαφείς και πειστικές απαντήσεις. Η ενίσχυση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ δεν αποτελεί μόνο διοικητική υποχρέωση της κυβέρνησης, αλλά ζήτημα δημόσιας ασφάλειας και θεσμικής αξιοπιστίας της χώρας», επισημαίνουν.
Αναλυτικά η ερώτηση
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς τον Υπουργό Υποδομών & Μεταφορών
Θέμα: «Σοβαρές καταγγελίες για ελλείψεις πόρων, οργανωτικές δυσλειτουργίες και ζητήματα ανεξαρτησίας στον ΕΟΔΑΣΑΑΜ».
Η ασφάλεια των μεταφορών αποτελεί κορυφαία υποχρέωση της Πολιτείας και προϋποθέτει την ύπαρξη ισχυρών, επαρκώς στελεχωμένων και πραγματικά ανεξάρτητων φορέων διερεύνησης ατυχημάτων και σοβαρών συμβάντων.
Η ανεξάρτητη διερεύνηση δεν αποτελεί τυπική διοικητική λειτουργία αλλά κρίσιμο θεσμό πρόληψης καθώς, μέσω της εξαγωγής πορισμάτων και συστάσεων ασφαλείας, συμβάλλει στη συνεχή βελτίωση των συστημάτων μεταφορών και στην αποτροπή μελλοντικών δυστυχημάτων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το πρόσφατο υπηρεσιακό σημείωμα που απέστειλαν συλλογικά οι Διερευνητές Αεροπορικών Ατυχημάτων και Σοβαρών Συμβάντων του Αεροπορικού Τομέα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ προς τη Διοίκηση του Οργανισμού και την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Στο κείμενο αυτό, το οποίο υπογράφεται από το σύνολο σχεδόν των υπηρετούντων διερευνητών, περιγράφονται με ιδιαίτερα τεκμηριωμένο και θεσμικό τρόπο, διαρθρωτικά προβλήματα τα οποία, όπως οι ίδιοι αναφέρουν, «υπονομεύουν την εκπλήρωση της θεσμικής αποστολής» του Οργανισμού, ενώ επισημαίνεται ότι το πλαίσιο λειτουργίας του Τομέα «αντί να βελτιώνεται, χειροτερεύει» και ότι οι υπογράφοντες αισθάνονται την ανάγκη να «κρούσουν εγκαίρως τον κώδωνα κινδύνου».
Οι παραπάνω διαπιστώσεις αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς προέρχονται από τους ίδιους τους λειτουργούς που είναι επιφορτισμένοι με την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 996/2010, του Παραρτήματος 13 του ICAO και του ν. 5014/2023. Πρόκειται για πρόσωπα με άμεση γνώση των επιχειρησιακών αναγκών και των θεσμικών απαιτήσεων, που διέπουν τη διερεύνηση αεροπορικών ατυχημάτων και συμβάντων ασφαλείας.Στο υπόμνημά τους επισημαίνεται ότι, παρά τις σχετικές νομοθετικές προβλέψεις, εξακολουθούν να υφίστανται σοβαρές ελλείψεις σε ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους. Ειδικότερα αναφέρεται ότι, δεν έχει προσληφθεί ούτε ένας οργανικός διοικητικός υπάλληλος στον Οργανισμό, το διοικητικό προσωπικό εξακολουθεί να προέρχεται μέσω διάθεσης από το Υπουργείο, οι υπηρετούντες διερευνητές είναι λιγότεροι από όσους προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο, ενώ δεν υφίσταται ούτε στοιχειώδης υποστηρικτική δομή, όπως υπηρεσιακός οδηγός. Παράλληλα, σύμφωνα με τις καταγγελίες, ο προϋπολογισμός παραμένει ανεπαρκής σε σχέση με το εύρος των αρμοδιοτήτων και των υποχρεώσεων του Τομέα.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη μη εφαρμογή κρίσιμων διατάξεων του ν. 5014/2023, καθώς, σύμφωνα με το υπόμνημα, το μισθολογικό καθεστώς των διερευνητών παραμένει καθηλωμένο, λόγω μη εφαρμογής του άρθρου 12 του νόμου, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η προσέλκυση εξειδικευμένου προσωπικού υψηλής κατάρτισης. Οι Διερευνητές Αεροπορικών Ατυχημάτων και Σοβαρών Συμβάντων του Αεροπορικού Τομέα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη εκκρεμότητα λειτουργεί αποτρεπτικά για τη στελέχωση του Οργανισμού με επιστημονικό προσωπικό κρίσιμων ειδικοτήτων. Παράλληλα, με τον ν. 5167/2024 προβλέφθηκε η δημιουργία ειδικού λογαριασμού κατηγορίας 234 στην Τράπεζα της Ελλάδος, ύψους τριών εκατομμυρίων ευρώ, για την κάλυψη λειτουργικών δαπανών, μετακινήσεων, αποζημιώσεων και συμβάσεων.
Ωστόσο, οι Διερευνητές καταγγέλλουν ότι μέχρι σήμερα, δύο χρόνια μετά, δε διαθέτουν καμία ενημέρωση σχετικά με την ενεργοποίηση του συγκεκριμένου μηχανισμού χρηματοδότησης.
Ακόμη πιο σοβαρές είναι οι επισημάνσεις που αφορούν σε ζητήματα θεσμικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας του Οργανισμού. Στο υπόμνημα αναφέρεται ότι η απουσία οργανικού διοικητικού προσωπικού έχει ως αποτέλεσμα η διεκπεραίωση εγγράφων και διαδικασιών που αφορούν σε διερευνήσεις να πραγματοποιείται από προσωπικό άλλου φορέα, δηλαδή του ίδιου του Υπουργείου. Οι
Διερευνητές επισημαίνουν ρητά ότι η κατάσταση αυτή εγείρει ζητήματα συμβατότητας με τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας, που απορρέουν από το άρθρο 4 του Κανονισμού (ΕΕ) 996/2010. Επιπλέον, καταγράφονται δυσχέρειες στη διαδικασία άμεσης μετάβασης διερευνητών σε τόπους συμβάντων, ελλείψεις σε νομική υποστήριξη, προβλήματα στην ανέλκυση και μεταφορά συντριμμάτων, αδυναμίες σύναψης συμβάσεων με τεχνικούς συμβούλους και εξειδικευμένα εργαστήρια, καθώς και συσσωρευμένες οικονομικές εκκρεμότητες προς τρίτους φορείς.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, τέλος, η διαπίστωση ότι οι ανωτέρω δυσλειτουργίες έχουν οδηγήσει στη συσσώρευση πενήντα εννέα (59) ανολοκλήρωτων διερευνήσεων. Σύμφωνα με τους ίδιους τους Διερευνητές, η κατάσταση αυτή στερεί από την αεροπορική κοινότητα την έγκαιρη έκδοση πορισμάτων και συστάσεων ασφαλείας, κατά παρέκκλιση των προβλεπόμενων χρονικών πλαισίων του ευρωπαϊκού κανονισμού και των διεθνών προτύπων του ICAO.
Είναι προφανές ότι οι διαπιστώσεις αυτές δεν αφορούν απλώς σε εσωτερικά διοικητικά ζητήματα ενός φορέα. Αφορούν στον τρόπο με τον οποίο η Ελληνική Δημοκρατία εκπληρώνει τις διεθνείς και ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της στον τομέα της αεροπορικής ασφάλειας, τη θεσμική θωράκιση της ανεξάρτητης διερεύνησης ατυχημάτων και, τελικά, την αξιοπιστία του συστήματος πρόληψης και διαχείρισης κινδύνων στις αερομεταφορές.
Επειδή, οι διαπιστώσεις αυτές προέρχονται από τους ίδιους τους αρμόδιους διερευνητές του ΕΟΔΑΣΑΑΜ,
Επειδή, αφορούν στην εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας και στην τήρηση ευρωπαϊκών και διεθνών υποχρεώσεων της χώρας,
Επειδή, η ανεξαρτησία και η επάρκεια των φορέων διερεύνησης ατυχημάτων συνιστούν βασική προϋπόθεση για την ασφάλεια των μεταφορών.
Ερωτάται ο αρμόδιος Υπουργός:
1.Ποιες συγκεκριμένες ενέργειες έχει αναλάβει το Υπουργείο για την πλήρη εφαρμογή των προβλέψεων του ν. 5014/2023 σχετικά με τη στελέχωση, τη λειτουργική επάρκεια και το μισθολογικό καθεστώς των διερευνητών του ΕΟΔΑΣΑΑΜ;
2.Έχει ενεργοποιηθεί ο ειδικός λογαριασμός κατηγορίας 234 που προβλέφθηκε με τον ν. 5167/2024; Εάν ναι, ποια ποσά έχουν διατεθεί μέχρι σήμερα και για ποιους σκοπούς; Εάν όχι, για ποιους λόγους παραμένει ανενεργός;
3.Ποιος είναι σήμερα ο αριθμός των υπηρετούντων διερευνητών και διοικητικών υπαλλήλων του ΕΟΔΑΣΑΑΜ ανά οργανική κατηγορία και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα πλήρους στελέχωσης του Οργανισμού σύμφωνα με τις προβλέψεις του νόμου;
4.Πώς διασφαλίζεται στην πράξη η λειτουργική και διοικητική ανεξαρτησία του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, όταν κρίσιμες διοικητικές λειτουργίες του εξακολουθούν να υποστηρίζονται από προσωπικό του Υπουργείου;
5.Ποιες ενέργειες έχουν δρομολογηθεί για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που αφορούν στη μετάβαση διερευνητών σε συμβάντα, στη νομική υποστήριξη, στη συνεργασία με τεχνικούς συμβούλους και εργαστήρια, καθώς και στη διαχείριση συντριμμάτων αεροπορικών ατυχημάτων;
6.Πόσες από τις πενήντα εννέα (59) εκκρεμείς διερευνήσεις που αναφέρονται στο υπόμνημα έχουν ολοκληρωθεί έκτοτε και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των υπολοίπων;
7.Έχει πραγματοποιηθεί συνάντηση της πολιτικής ηγεσίας με τους υπογράφοντες διερευνητές μετά την αποστολή του σχετικού υπομνήματος και, εφόσον ναι, ποια μέτρα αποφασίστηκαν για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που τέθηκαν;
Οι ερωτώντες Βουλευτές
Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος
Ακρίτα Έλενα
Βέττα Καλλιόπη
Γαβρήλος Γεώργιος
Γιαννούλης Χρήστος
Δούρου Ειρήνη
Ζαμπάρας Μίλτος
Μαμουλάκης Χαράλαμπος
Μπάρκας Κωνσταντίνος
Νοτοπούλου Αικατερίνη
Παναγιωτόπουλος Ανδρέας
Παπαηλιού Γεώργιος
Τσαπανίδου Πόπη
Ψυχογιός Γεώργιος
