Το να έχουν μια γάτα, έναν σκύλο, έναν παπαγάλο ή ένα χρυσόψαρο στο διαμέρισμά τους θεωρείται εντελώς ξεπερασμένο για κάποιους ανθρώπους που συνδέουν την κοινωνική τους ανέλιξη με την ιδιαιτερότητα, τη σπανιότητα ή την τιμή του ζώου που έχουν επιλέξει όχι να τους συντροφεύει αλλά να το επιδεικνύουν ως κατοικίδιο και κυρίως ως απόδειξη της οικονομικής τους ανέλιξης. Είναι γεγονός πως σε ορισμένες χώρες του κόσμου τα εξωτικά κατοικίδια αποτελούν μια μόδα που εξελίσσεται με φρενήρεις ρυθμούς και το κόστος της φτάνει σε ιλιγγιώδη ύψη. Την ώρα που νεαροί γορίλες και χιμπατζήδες εξαφανίζονται από την Αφρική, χιλιάδες διαμερίσματα στην Κίνα αποκτούν εξωτικούς αιχμαλώτους έναντι εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων που αλλάζουν χέρια μέσω του διαδικτύου, εκεί όπου ανθεί ένα τεράστιο κύκλωμα λαθρεμπορίου άγριων ζώων, με τη ζήτηση να ανεβάζει τις τιμές σε ασύλληπτα ύψη. Για κάθε μικρό γορίλα, που στη μαύρη αγορά η τιμή του μπορεί εύκολα να φτάσει το μισό εκατομμύριο ευρώ, υπολογίζεται πως, για να απαχθεί από την οικογένειά του στην Αφρική και να πουληθεί στην Κίνα, οι λαθροθήρες θα χρειαστεί να σκοτώσουν τουλάχιστον πέντε ενήλικες, ενώ οι ερευνητές που ασχολούνται με το συγκεκριμένο λαθρεμπόριο εκτιμούν ότι πέντε έως δέκα μωρά πεθαίνουν από τραυματισμούς, ασθένειες ή κακομεταχείριση για κάθε ζώο που φτάνει στους αγοραστές του εκτός Αφρικής. Τα πρωτεύοντα της Αφρικής, που χρόνια τώρα απειλούνταν από τη συστηματική μείωση των οικοτόπων τους, έχουν πλέον να αντιμετωπίσουν και τους λαθροκυνηγούς, που για να ικανοποιήσουν την αυξημένη ζήτηση για εξωτικά κατοικίδια τα απειλούν με ολοκληρωτική εξαφάνιση.
Ο τιμοκατάλογος του εγκλήματος
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση, πληθαίνουν τα τελευταία χρόνια οι διαφημίσεις για ζωντανούς μεγάλους πιθήκους στο WhatsApp και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Συγκεκριμένα, από το 2015, έχουν καταγραφεί 593 διαφημίσεις για μεγάλους πιθήκους, που δημοσιεύτηκαν από 131 άτομα σε 17 χώρες. Οι τιμές για τα ζώα έχουν τετραπλασιαστεί σε σύγκριση με πριν από μια δεκαετία, με τους χιμπατζήδες να πωλούνται μέχρι και 100.000 δολάρια, τους μπονόμπο έως και 300.000 δολάρια και τους γορίλες έως και 550.000 δολάρια, ενώ αξίζει να σημειωθεί πως η έκθεση δεν καλύπτει τους ουρακοτάγκους, που ζουν στη Μαλαισία και την Ινδονησία. Με τους πελάτες να βρίσκονται στα εμιράτα της Αραβικής Χερσονήσου, την Ινδία αλλά κυρίως στην Κίνα, είναι χαρακτηριστικό πως, σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η εταιρεία έρευνας αγοράς iResearch, κάθε χρόνο δαπανώνται στην Κίνα περίπου 4 δισεκατομμύρια ευρώ για την αγορά εξωτικών ζώων, με αποτέλεσμα πολλά είδη να απειλούνται όλο και περισσότερο και η συγκεκριμένη μόδα να συμβάλλει σημαντικά στην τρέχουσα παγκόσμια κρίση εξαφάνισης της βιοποικιλότητας. Η δραματική αύξηση στην κατοχή εξωτικών κατοικίδιων στην Κίνα τροφοδοτεί την παγκόσμια ζήτηση για απειλούμενα είδη, καθώς, εκτός από πρωτεύοντα, ενισχύει το παράνομο εμπόριο για αλιγάτορες, φίδια, κροκόδειλους και αράχνες και συνδέεται άμεσα με την απώλεια ειδών σε ορισμένα από τα πιο απειλούμενα οικοσυστήματα του κόσμου.
Νόμοι και παραθυράκια
Η μόδα με τα εξωτικά κατοικίδια, έχοντας πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις και απειλώντας εκτός των άλλων και τη δημόσια υγεία, υποχρέωσε τελικά την Κίνα να αυστηροποιήσει το νομικό πλαίσιο και οι Αρχές να εντείνουν τους ελέγχους στις πύλες εισόδου της χώρας, στις οποίες και καθημερινά κατάσχονται χιλιάδες άγρια ζώα. Μόνο που τα κατασχεμένα ζώα, εκτός τού ότι αποτελούν μονάχα την κορυφή του παγόβουνου, τελικά είναι πολύ λίγα μπροστά στον αριθμό των εξωτικών ζώων που καταφέρνουν με πλάγιους τρόπους να «νομιμοποιηθούν» μπαίνοντας στην Κίνα σαν ζώα που υποτίθεται πως προορίζονται για ζωολογικούς κήπους. Και λέμε «υποτίθεται» μιας και την τελευταία δεκαετία εκτιμάται πως έχουν πάρει άδεια λειτουργίαε περισσότεροι από 10.000 ζωολογικοί κήποι στην Κίνα νομιμοποιώντας διά της πλαγίας οδού τις εισαγωγές άγριων ζώων που τελικά καταλήγουν στα σπίτια ιδιωτών. Και ενώ στην Κίνα οργιάζει η παράνομη εισαγωγή πρωτευόντων από την Αφρική, στον Περσικό Κόλπο οι τίγρεις έχουν γίνει το αγαπημένο κατοικίδιο της άρχουσας τάξης. Στις ΗΠΑ πιστεύεται ότι υπάρχουν περισσότερα άγρια ζώα σε σπίτια παρά στους ζωολογικούς κήπους, ενώ οι Ευρωπαίοι αρέσκονται στο να εισάγουν ερπετά σε μεγαλύτερες ποσότητες από οποιαδήποτε άλλη ήπειρο του πλανήτη.
Η κλίμακα του εμπορίου εξωτικών κατοικίδιων ζώων, τόσο στην Κίνα όσο και παγκοσμίως, είναι δύσκολο να εκτιμηθεί. Οι διεθνείς αναφορές για νόμιμες εισαγωγές και εξαγωγές ζώντων ζώων είναι σοβαρά εσφαλμένες και η Ιντερπόλ εκτιμά ότι μόνο το 10% περίπου του παράνομου εμπορίου ανιχνεύεται ποτέ. Ωστόσο, συντηρητικές εκτιμήσεις τοποθετούν τον ετήσιο αριθμό των ζωντανών, άγριων ζώων που διακινούνται διασυνοριακά σε μερικές δεκάδες εκατομμύρια.
