Μέσα σε μία εβδομάδα το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου κατέθεσε και ψήφισε το νομοσχέδιο που αποτελεί τη δεύτερη επέμβαση της κυβέρνησης της Ν.Δ. στη διαδικασία του ασύλου μέσα σε ελάχιστους μήνες ξεσηκώνοντας για άλλη μια φορά αντιδράσεις, από τη μία για τα “μυστικά κονδύλια” -δαπάνες που αποφασίζει ο υπουργός με στελέχη του υπουργείου που ο ίδιος ορίζει και τα έγγραφα καταστρέφονται- και τους μετακλητούς υπαλλήλους που θα μπορούν να προΐστανται υπηρεσιών του υπουργείου και από την άλλη για την υπονόμευση των δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο με τη γενίκευση της κράτησης.
Μυστικά κονδύλια και μετακλητοί
Το άρθρο 55 που περιείχε τα “μυστικά κονδύλια” δεν υπήρχε στις διατάξεις που είχαν τεθεί υπό ηλεκτρονική διαβούλευση και φανερώθηκε στις 30 Απριλίου, όταν και κατατέθηκε στη Βουλή. Οι αντιδράσεις, με τον ΣΥΡΙΖΑ να ζητάει την απόσυρση του νομοσχεδίου αλλά και την έντονη κριτική από τον Γ. Καμίνη του ΚΙΝ.ΑΛΛ. σε συνδυασμό με τον θόρυβο που δημιουργήθηκε ανάγκασαν τον υπουργό σε μια μίνι... υποχώρηση και την Πέμπτη, κατά τη συζήτηση στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής, κατέθεσε νομοτεχνικές βελτιώσεις στις οποίες διατηρούνται μεν τα μυστικά κονδύλια, ωστόσο προστίθεται η ενημέρωση της Βουλής κατά τα αντίστοιχα πρότυπα με το υπουργείο Εξωτερικών, σε μια προσπάθεια να προσδώσει κάποια διαφάνεια. Διατηρούνται ωστόσο όλες οι διατάξεις και για τον τρόπο απόφασης διάθεσης των κονδυλίων εντός και εκτός Ελλάδος αλλά και τα περί καταστροφής των εγγράφων εντός εξαμήνου. Η αιτιολογία που παρήχε ο υπουργός Νότης Μηταράκης ήταν ότι πρέπει να υπάρχει “ευελιξία” σε συνεργασία με τις διωκτικές αρχές για να αντιμετωπίσουν κυκλώματα διακινητών αλλά και κυκλώματα εντός των δομών και αυτών που εμποδίζουν τις απελάσεις!
Ένα μικρό βηματάκι προς τα πίσω που μπορούμε να παρατηρήσουμε στις νομοτεχνικές βελτιώσεις ήταν ότι ο προϊστάμενος της Νομικής Υπηρεσίας δεν μπορεί να είναι μετακλητός υπάλληλος, ωστόσο η πρόβλεψη για θέσεις ειδικών συμβούλων - συνεργατών σύστασης ομάδων εργασίας “για την αντιμετώπιση εκτάκτων και επειγουσών αναγκών του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου” παρέμεινε.
Αρνητικό και το Συμβούλιο της Ευρώπης
Από την άλλη, το νομοσχέδιο προκάλεσε αντιδράσεις και την ανησυχία τόσο του Συμβουλίου της Ευρώπης όσο και της Διεθνούς Αμνηστίας, της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ αλλά και σχεδόν κάθε οργάνωσης που δραστηριοποιείται στον ανθρωπιστικό τομέα, καθώς τέσσερις μόλις μήνες μετά την έναρξη εφαρμογής τού νόμου περί ασύλου που η κυβέρνηση της Ν.Δ. ψήφισε τον περασμένο Οκτώβριο, το νέο νομοσχέδιο έρχεται να συνοψίσει εν μέσω πανδημίας την αντιμεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης.
Το βασικό σημείο κριτικής, που σήμανε συναγερμό και στο Συμβούλιο της Ευρώπης, με την επίτροπο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Ντούνια Μιγιάτοβιτς να ζητάει παραμονή της ψήφισης του νομοσχεδίου μέσω social media από τους Έλληνες βουλευτές να ακολουθήσουν τις προτάσεις της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα, του Συνηγόρου του Πολίτη και της Εθνικής Επιτροπής για τα Ανθρώπινα δικαιώματα, είναι η γενίκευση της κράτησης. Όπως σημείωνε η επίτροπος, μοιράζεται τις ανησυχίες των παραπάνω φορέων ιδιαίτερα αναφορικά με την επέκταση της κράτησης και τα "κλειστά κέντρα" των νησιών.
Την ημέρα της ψήφισης του νομοσχεδίου, η Διεθνής Αμνηστία μαζί με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες και τη Human Rights 360 διοργάνωσε σχετική συνέντευξη Τύπου, εκφράζοντας τις σοβαρές ανησυχίες της για την υπονόμευση των δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο μεσούσης της πανδημίας αλλά και για τις νομοθετικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης σχετικά με τη σύσταση του μητρώου των ΜΚΟ τόσο μέσω του νομοσχεδίου όσο και με την πρόσφατη Υπουργική Απόφαση.
Οι κλειστές δομές δεν είναι απάντηση
“Το νέο νομοσχέδιο συνεχίζει στη φιλοσοφία του προηγούμενου Νόμου 4656 του 2019 δίνοντας βάρος στη λειτουργία κλειστών δομών υποδοχής και κράτησης και στην αύξηση των επιστροφών. Με το νέο νομοσχέδιο προτείνεται η χρησιμοποίηση της κράτησης αντί των εναλλακτικών μέτρων που αποτελούν προτεραιότητα με βάση το Ευρωπαϊκό Δίκαιο. Εισάγεται ένα νέο είδος κλειστών δομών στα νησιά που αποτυπώνει τη φιλοσοφία του υπουργείου να δημιουργηθούν κλειστές δομές, οι οποίες δεν μπορούν να διαχειριστούν, ούτε αποτελούν απάντηση στη συσσώρευση προσφύγων στα ελληνικά νησιά” επισημαίνει στην "Αυγή" της Κυριακής, ο Βασίλης Παπαδόπουλος, πρόεδρος του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ), σημειώνοντας ότι “το νομοσχέδιο δεν δίνει καμία απάντηση, ούτε καμία πρόβλεψη για την άρση του εγκλωβισμού προσφύγων στα ελληνικά νησιά, όπως και για την κατανομή των προσφύγων σε όλη την ενδοχώρα, το οποίο αποτελεί και ένα κρίσιμο ζήτημα”.
Επιμένουν στις τιμωρητικές πολιτικές
“Τόση γενικευμένη κράτηση σημαίνει ότι αυτός ο κόσμος θα είναι μέσα σε κέντρα για πόσο καιρό. Και τι θα γίνεται μετά, όταν αποφασίσει ότι δεν έχει πού να τους βάλει, οπότε θα πρέπει να τους απελευθερώσει;” σημειώνει στην "Αυγή" της Κυριακής η Μαρία Παρασκευά, νομική εμπειρογνώμονας στην οργάνωση Human Rights 360, υπενθυμίζοντας ότι “η υιοθέτηση των παραπάνω πολιτικών θυμίζει εποχές πολύ παλιές, οι οποίες δημιούργησαν στρατιές ανθρώπων χωρίς χαρτιά, που κάποια στιγμή δεν ήξεραν τι να τους κάνουν και έσπευσαν να ψηφίσουν διατάξεις τύπου 'ανθρωπιστικοί λόγοι' απλά για να τακτοποιήσουν την κατάσταση”.
Μήνυμα αποτροπής με ταχεία διεκπεραίωση
“Είναι ένα νομοσχέδιο ξεκάθαρα τιμωρητικό, με μήνυμα αποτροπής και καθόλου κατανόησης των ιδιαιτεροτήτων και των αναγκαιοτήτων που έχει αυτή η πληθυσμιακή ομάδα. Δεν λειτουργεί με την εξατομικευμένη κρίση. Υπάρχει γενίκευση και μια τάση να βάζουμε τις εθνικότητες σε μια γενική κατάταξη και με αυτόν τον τρόπο να αξιολογούνται τα αιτήματά τους, ενώ εμείς όλοι μιλάμε για εξατομικευμένη κρίση. Δείχνει ότι προσπαθεί να ολοκληρώσει κάπως γρήγορα και γενικόλογα τις διαδικασίες για να μικρύνει το νούμερο των ανθρώπων”.
Χάνεται η δικλείδα προστασίας
Η Μ. Παρασκευά σημειώνει επίσης ότι στο νομοσχέδιο “χάνεται το δικαίωμα των επιτροπών προσφυγών να παραπέμψουν σε ανθρωπιστικούς λόγους μέσω του υπουργείου Εσωτερικών, το οποίο ήταν και η μόνη δικλείδα για ανθρώπους που δεν εμπίπτουν στο στενό πλαίσιο του ασύλου και μπορούσαν να βρουν μια άλλη δίοδο μέσω του Μεταναστευτικού Κώδικα για ειδικές συνθήκες, όπως προβλήματα υγείας που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν στη χώρα προέλευσης. Το καταργεί εντελώς αυτό και δεν υπάρχει και κάποια μεταβατική διάταξη”.
Προβληματισμός για τις ρυθμίσεις στις ΜΚΟ
Σχετικά με τις ρυθμίσεις για τις ΜΚΟ, ο Β. Παπαδόπουλος εξηγεί ότι “η διάταξη λειτουργίας ΜΚΟ σε συνδυασμό με την ΚΥΑ και την εκκρεμή διαδικασία πιστοποίησης ΜΚΟ και οργανώσεων θέτει ένα πλαίσιο το οποίο σε αρκετά σημεία προβληματίζει για τη στοχοθεσία του, ενώ ταυτόχρονα έρχεται σε σύγκρουση και με δικαιώματα που προστατεύονται από άλλες διατάξεις, προστασία προσωπικών δεδομένων κ.λπ. Επιπλέον δε, η διάταξη του νομοσχεδίου προβλέπει επιπρόσθετες υποχρεώσεις οι οποίες δύνανται να καταστήσουν πολύ δυσχερή την υποστήριξη που παρέχουν οργανώσεις μικρού μεγέθους και ιδίως εθελοντικές”.
Στηρίξτε την έγκυρη και μαχητική ενημέρωση. Στηρίξτε την Αυγή. Μπείτε στο syndromes.avgi.gr και αποκτήστε ηλεκτρονική συνδρομή στο 50% της τιμής.
