Στατιστικά, ο χρόνος αναμονής μαζί με τις εσωτερικές διαδρομές και το ανεβοκατέβασμα στις σκάλες των δημόσιων υπηρεσιών ήταν πάντοτε μεγάλος.
Για τους παλαιότερους η είσοδος σε μια δημόσια υπηρεσία σήμαινε πρακτικά πως έπρεπε να περάσουν από τον θυρωρό από όπου θα λάμβαναν τις σχετικές κατευθύνσεις, θα μετέβαιναν στον όροφο και στο γραφείο που έπρεπε να επισκεφτούν και στη συνέχεια θα έπρεπε να υποβάλουν κάποια αίτηση.
Η αίτηση για να είναι έγκυρη θα έπρεπε αρχικά να πρωτοκολληθεί, κάτι που σημαίνει πως θα έπρεπε να μεταβεί ο πολίτης στην ημιώροφο του κτηρίου της δημόσιας υπηρεσίας, να πληρώσει στον καφετζή ένα ευτελές ποσό με ένα αξιοσημείωτο κέρδος για το σχετικό χαρτόσημο κι έπειτα να επισκεφτεί -συνήθως στον πρώτο όροφο της υπηρεσίας- το γραφείο πρωτοκόλλου, όπου και θα πρωτοκολλούνταν η αίτηση προκειμένου να διαβιβαστεί στον αρμόδιο υπάλληλο.
Εκείνη τη δουλειά για πάρα πολλά χρόνια την έκαναν οι ίδιοι πολίτες που λειτουργούσαν άλλοτε ως κλητήρες, άλλοτε ως υπηρεσιακοί παράγοντες που γνωρίζουν άριστα τους κανονισμούς λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης. Πάντοτε βέβαια υπήρχαν και οι εκπλήξεις. Ο υπάλληλος βρισκόταν εκτός θέσης, η σιδερένια καρέκλα με την καφέ δερματίνη ήταν κατειλημμένη από κάποιον ηλικιωμένο συμπολίτη ο οποίος ανέμενε τη σειρά του για κάποιο άλλο γραφείο, και το πολυδαίδαλο οργανόγραμμα που προέβλεπε δεκάδες υπογραφές, δεκάδες συνοδευτικά έγγραφα και από άλλες υπηρεσίες ή οργανισμούς που επίσης απαιτούσαν ώρες ορθοστασίας και ημέρες αναμονής.
Στοίβες οι χοντροί μπλε φάκελοι με τα μπεζ κορδόνια και τις μπεζ ράχες από πανί επάνω στα γραφεία των υπαλλήλων με τα γαλάζια ακροδάχτυλα από το μελάνι της σφραγίδας και το ταμπόν που βρισκόταν συνήθως δίπλα από το γυάλινο τασάκι όπου κάπνιζε μόνο του ένα τσιγάρο σέρτικο. Από εκείνα τα ελληνικά στις κασετίνες και όχι τα αμερικάνικα.
Αυτό ονομαζόταν στο παρελθόν γραφειοκρατία. Βεβαίως η γραφειοκρατία δεν αφορούσε όλους τους πολίτες κατά τον ίδιο τρόπο.
Ουδείς, για παράδειγμα, δεν είχε βρεθεί στην ίδια σειρά αναμονής ή είχε στρέψει τον κορμό του διαγώνια στη σκάλα της υπηρεσίας προκειμένου να μην «τρακαριστεί» με κάποιον μεγαλοπαράγοντα της οικονομικής ζωής της χώρας που έτρεχε από γραφείο σε γραφείο και από το πρωτόκολλο στον τμηματάρχη για κάποια υπογραφή.
Η πάταξη της γραφειοκρατίας όμως αποτέλεσε ένα ισχυρό αίτημα της κοινωνίας κι έτσι μεταβήκαμε στη σύγχρονη εποχή και στην ψηφιοποίηση του κράτους.
Εφαρμογές και βάσεις δεδομένων που δημιουργήθηκαν την εποχή της ψηφιακής επανάστασης σήμερα κάνουν τη ζωή των πολιτών εύκολη.
Σήμερα, για παράδειγμα, μπορείς να εκδώσεις Αριθμό Φορολογικού Μητρώου, Προσωπικό Αριθμό και δεκάδες πιστοποιητικά απλά και γρήγορα με λίγα κλικ.
Μπορείς επίσης αυτό να το κάνεις χωρίς να χρειάζεται να πάρεις άδεια από τη δουλειά σου ή να υποχρεώνεσαι σε διάφορα γραφεία εξυπηρετήσεων που ανθούσαν την δεκαετία του 1990 και του 2000.
Όλα τούτα όμως μέχρι την ώρα που η πλατφόρμα δεν ανταποκρίνεται, μέχρι την ώρα που ένα μόνο πιστοποιητικό δεν εκδίδεται ή που μία φωτογραφία της ταυτότητας που αντικατέστησε τη φωτοτυπία της ταυτότητας δεν ανεβαίνει στην πλατφόρμα επειδή το μέγεθός της είναι μεγαλύτερο από τις προδιαγραφές.
Κι έτσι, ακόμα και σήμερα, το 2026, μετά την ψηφιακή επανάσταση οι υπηρεσίες δεν έχουν καταφέρει να επικοινωνούν μεταξύ τους, δεν αντλούν στοιχεία η μία από την άλλη και φυσικά εκείνο το άγχος της επίσπευσης για να προλάβεις το περιορισμένο ωράριο εργασίας μετατράπηκε σε αγωνία για το πότε θα ανοίξει η πλατφόρμα και αν θα απαντήσει στα ερωτήματα ο ρομποτικός διεκπεραιωτής της εκάστοτε υπηρεσίας.
Και αφού, μπαϊλντισμένος τελικά, παίρνεις άδεια από τη δουλειά και τρέχεις στη δημόσια υπηρεσία, εκείνο για το οποίο πολεμούσες δύο βράδια το λύνει ένας υπάλληλος σε μια στιγμή. Διότι αναμφίβολα η προσωπική επαφή είναι αναντικατάστατη, όπως και η ελληνική γραφειοκρατία, που απλά μετατράπηκε από διαπροσωπική σε ψηφιακή. Ίσως γι’ αυτό να τη βαφτίζουν και μετασχηματισμό.
