Στην αντεπίθεση περνάει η γερμανική κυβέρνηση μετά το μπαράζ των πιέσεων που δέχεται ώστε να αποδεχτεί μια χαλάρωση των πολιτικών της λιτότητας, κατηγορώντας αυτούς που την πιέζουν ότι δεν κάνουν τίποτε για να εφαρμόσουν τις υφιστάμενες πολιτικές της ανάπτυξης. Μέχρι τώρα η απάντηση του Βερολίνου ήταν το μονότονο «η δημοσιονομική εξυγίανση και η ανάπτυξη δεν είναι αντικρουόμενες έννοιες, πάνε χέρι - χέρι». Τώρα ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε κάνει ένα βήμα παραπάνω και λέει ουσιαστικά: «Χρησιμοποιήστε τα εργαλεία ανάπτυξης που υπάρχουν πριν ζητήσετε νέα εργαλεία».
Για την ακρίβεια ο Σόιμπλε επέρριψε στην Κομισιόν «απαράδεκτες καθυστερήσεις» στην υλοποίηση των προγραμμάτων για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων, που έχουν ήδη αποφασιστεί από συνόδους κορυφής.
Από το βήμα του Ευρωπαϊκού Φόρουμ της γερμανικής ραδιοφωνίας στο Βερολίνο, ο Σόιμπλε είπε πως τον εξοργίζει το γεγονός ότι η Κομισιόν καθυστερεί τη διάθεση της βοήθειας προς την Ελλάδα και την Πορτογαλία για την αντιμετώπιση της ανεργίας στους νέους. Μάλιστα, ο Γερμανός υπουργός κατηγόρησε τον πρόεδρο της Κομισιόν, Ζοζέ Μπαρόζο, επειδή δεν αποδέχτηκε την πρόταση του πρωθυπουργού του Λουξεμβούργου Ζαν Κλοντ Γιούνκερ για τον συνδυασμό των αρμοδιοτήτων της Κομισιόν. «Στο τέλος δεν γίνεται τίποτα επειδή ο ένας μπλοκάρει τον άλλον», είπε και αναφέρθηκε στο παράδειγμα των προγραμμάτων δανειοδότησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) προς την Πορτογαλία, τα οποία εδώ και έναν χρόνο δεν εγκρίνονται από τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνιστικότητας της Κομισιόν.
"Χρησιμοποιήστε άμεσα τους πόρους"
Με λίγα λόγια ο Σόιμπλε είπε ότι λεφτά υπάρχουν -π.χ. τα εγκεκριμένα έξι δισεκατομμύρια ευρώ για την καταπολέμηση της ανεργίας στους νέους-, αλλά δεν φτάνουν εκεί που πρέπει λόγω κωλυσιεργίας. Και υποστήριξε ότι θα πρέπει να αξιοποιηθούν άμεσα αυτοί οι πόροι για την επαγγελματική εξειδίκευση των νέων, για παράδειγμα στην Ισπανία. Και στο πεδίο αυτό θα πρέπει, όπως είπε, να δράσουν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί.
«Δεν μπορούμε να οικοδομήσουμε την Ευρώπη, λέγοντας σε μια ολόκληρη γενιά ότι θα πρέπει να περιμένει δέκα χρόνια. Θα πρέπει να βιαστούμε», είπε. Μάλιστα ο Σόιμπλε ανήγγειλε ότι, αφού οι ευρωπαϊκοί θεσμοί δεν επιδεικνύουν τη δέουσα ταχύτητα, η Γερμανία θα δραστηριοποιηθεί σε διμερές επίπεδο και θα στηρίξει την Ισπανία στην προσπάθειά της να υιοθετήσει το γερμανικό «δυαδικό σύστημα επαγγελματικής εκπαίδευσης».
Αυτό θυμίζει λίγο την αντίστοιχη συνεργασία με την Ελλάδα στο επίπεδο της τοπικής αυτοδιοίκησης, με επικεφαλής εκ μέρους του Βερολίνου τον υφυπουργό Εργασίας Χανς Γιόαχιμ Φούχτελ.
Η άλλη όψη του Συμφώνου Ανάπτυξης
Την ώρα που ο Σόιμπλε κατηγορούσε τους άλλους για τις δικές του ολιγωρίες στη χάραξη αναπτυξιακής πολιτικής, βγήκε το γερμανικό περιοδικό Spiegel να δημοσιεύσει πληροφορίες, σύμφωνα με τις οποίες το Σύμφωνο Ανάπτυξης, που έχει αποφασιστεί εδώ και ένα χρόνο από την Ε.Ε. υπό την πίεση των χωρών του Νότου και δεν έχει υλοποιηθεί ακόμη, είναι έτσι διαρθρωμένο ώστε ουσιαστικά να βοηθά τις χώρες του Βορρά. Τα ομόλογα, «δεμένα» σε συγκεκριμένα έργα που μπορεί να εκδοθούν για τη χρηματοδότησή τους, απαιτούν ένα στοιχειωδώς ασφαλές χρηματοπιστωτικό περιβάλλον, όπως επισημαίνει η ΕΤΕπ. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να εκδοθούν πολύ πιο εύκολα ομόλογα για την επέκταση αυτοκινητοδρόμων στη Βρετανία, τη Γερμανία ή το Βέλγιο, για παράδειγμα, παρά για μεγάλα έργα στη Νότια Ευρώπη.
Ασκήσεις αισιοδοξίας από τη Γαλλία
Στο μεταξύ, μετά την... επίθεση φιλίας και στήριξης προχθές από τη Γερμανία, με τους Μέρκελ και Σόιμπλε να εκφράζουν την εμπιστοσύνη τους ότι το Παρίσι θα καταφέρει να επανεκκινήσει την οικονομία του συνεχίζοντας ταυτόχρονα τις προσπάθειες για να συμμαζέψει τα δημοσιονομικά του, βγήκε χθες ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Πιερ Μοσκοβισί να δηλώσει βέβαιος ότι η κυβέρνησή του θα καταφέρει να βάλει τη Γαλλία σε τροχιά ανάπτυξης το δεύτερο εξάμηνο του 2013.
Να σημειωθεί ότι η Γαλλία έχει μπει σε ύφεση, ότι ο πρόεδρός της Φρανσουά Ολάντ παραδέχεται πως τα πράγματα είναι δύσκολα, ενώ παράλληλα η δημοτικότητά του έχει πέσει στο ναδίρ. Λέει, λοιπόν, ο υπουργός του επί των Οικονομικών ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο άσχημα, ότι η γαλλική κυβέρνηση δεν αναμένει το 2013 να αποτελέσει μία χρονιά «ισχυρής ανάπτυξης», αλλά τουλάχιστον θα είναι μια χρονιά «επανεκκίνησης, κινητοποίησης, δράσης» ώστε να βελτιωθεί η τωρινή κατάσταση. Σύμφωνα δε με τον Μοσκοβισί έχουν ήδη τεθεί «οι αναγκαίες βάσεις» για την οικονομική ανάκαμψη.
Το Μνημόνιο και ο νόμος του Μέρφι
Η εξέλιξη της ελληνικής «διάσωσης», τρία χρόνια μετά το πρώτο Μνημόνιο, μπορεί στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί ως κλασικό παράδειγμα για την παρουσίαση του νόμου του Μέρφι: ό,τι μπορεί να πάει στραβά, θα πάει.
Οι ερευνητές του ινστιτούτου Bruegel των Βρυξελλών, μιας από τις κορυφαίες δεξαμενές σκέψης στην Ευρώπη, αποφάνθηκαν ότι το ελληνικό Μνημόνιο είναι το πιο αποτυχημένο από όσα επιβλήθηκαν στη συνέχεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μεταξύ των 10 χειρότερων από τα 159 προγράμματα που έχει επιβάλει το ΔΝΤ από το 1993 ώς το 2013.
Το Μνημόνιο βρίθει λαθών, μεταξύ των οποίων οι ασυνεπείς πολιτικές της Ευρωζώνης, η αναποτελεσματική εφαρμογή του προγράμματος από ελληνικής πλευράς, η καθυστερημένη αναδιάρθρωση του χρέους και η υπερβολική λιτότητα, που κάνει δύσκολη την επίτευξη των στόχων.
Επιπλέον στηρίχθηκε σε λάθος προβλέψεις, τις οποίες ήρθε να διαψεύσει η πραγματικότητα: η Ελλάδα προφανώς δεν επέστρεψε στην ανάπτυξη το 2012, η ανεργία προφανώς δεν «φρέναρε» στο 14,8% το 2012, η Ελλάδα προφανώς δεν πρόκειται να επιστρέψει στις αγορές το 2013.
Επίσης, εάν η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους που υπήρχε στα χέρια του ιδιωτικού τομέα γινόταν νωρίτερα -κι αν είχε δρομολογηθεί επιτέλους το «κούρεμα» του χρέους που υπάρχει στα χέρια του δημόσιου τομέα- τα πράγματα θα ήταν καλύτερα.
Οι τρεις οικονομολόγοι που υπογράφουν την έκθεση του Bruegel, οι Ζαν Πιζανι - Φερί, Αντρέ Σαπίρ και Γκούντραμ Βουλφ εκτιμούν ότι, παρά τις αποκλίσεις, το πρόγραμμα μπορεί ακόμη να επιτύχει τον τελικό του στόχο, να κρατήσει την Ελλάδα στην Ευρωζώνη και να θέσει βάσεις για ανάκαμψη. Αλλά θα χρειαστούν μεγαλύτερα κονδύλια και πολύ περισσότερος χρόνος από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί, ενώ το αποτέλεσμα παραμένει αβέβαιο.
