Δεκαέξι μέτρα κάτω από τη γη, στα υπόγεια του κτηρίου του ιδρύματος Φρίντριχ Έμπερτ στη Βόννη, κρατούνται τα αρχεία του αρχαιότερου κόμματος της Γερμανίας, του SPD. Συνήθως στα υπόγεια αυτά οι μοναδικοί επισκέπτες είναι οι ιστορικοί, ενώ και ο εκάστοτε πρόεδρος του κόμματος κατεβαίνει για να πάρει το ρολόι τσέπης του Άουγκουστ Μπέμπελ, της πιο εμβληματικής φιγούρας της γερμανικής Σοσιαλδημοκρατίας, του "Κάιζερ των εργατών", το οποίο περνάει από (κομματική) γενιά σε γενιά...
Τις τελευταίες μέρες παρατηρείται συνωστισμός στα υπόγεια του ιδρύματος. Κάθε τηλεοπτικός σταθμός που σέβεται τον εαυτό του, όχι μόνο από τη Γερμανία, αλλά και από άλλες χώρες της Ευρώπης, θέλει μερικά πλάνα της ιστορίας, λίγο πριν γιορταστούν, την ερχόμενη Πέμπτη, τα 150ά γενέθλια της "γριάς θείας", όπως ονομάζουν φίλοι και εχθροί το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας.
Πρωτίστως, όμως, αυτό που ενδιαφέρει τους απ' έξω, τους δυνάμει ψηφοφόρους, αλλά και τα αδελφά κόμματα στην Ευρώπη, είναι πού το πάει το SPD μετά τα 150ά "γενέθλιά" του. Πού το πάει το κόμμα που ξεκίνησε ως αμιγώς εργατικό, στην παράδοση του μαρξισμού, και εξελίχθηκε σε λαϊκό, πιστό στην "κοινωνική οικονομία της αγοράς", περνώντας από σαράντα κύματα κι από πολλές μικρές και μεγάλες διασπάσεις, σχεδόν πάντα από τα αριστερά, από τους σπαρτακιστές της Ρόζα Λούξεμπουργκ το 1916, μέχρι τη WASG του Όσκαρ Λαφοντέν το 2005.
Ο υποψήφιος καγκελάριος του SPD στις επικείμενες εκλογές του Σεπτεμβρίου, ο Περ Στάινμπρικ, προτιμάει αυτές τις μέρες να "λούζεται" στη λάμψη της "μακράς, περήφανης" ιστορίας: "Εδώ και 150 χρόνια είμαστε ένα κόμμα, στο οποίο πάντοτε μπορούσαν να στηριχτούν οι άνθρωποι, διότι πάντα η πολιτική μας καθοδηγούνταν από αξίες. Από αξίες διαχρονικές. Πάντα αγωνιζόμασταν και αγωνιζόμαστε για την ελευθερία και τη δημοκρατία, για την αλληλεγγύη και τη συνοχή της κοινωνίας". Και προτιμάει να θυμίζει το τι πρόσφερε το SPD στη γερμανική δημοκρατία και το κοινωνικό κράτος όλα αυτά τα χρόνια.
Βέβαια, η υπόσχεση που θέλει να δώσει για το μέλλον η σημερινή ηγεσία της Σοσιαλδημοκρατίας -οι κακές γλώσσες λένε ότι το "σοσιαλιστικό" του ονόματος έπαψε οριστικά να ισχύει με την Ατζέντα 2000 του καγκελαρίου Γκέρχαρντ Σρέντερ- είναι ότι θα αγωνιστεί για την κοινωνική δικαιοσύνη, που απειλείται όλο και περισσότερο από τις πολιτικές του κυβερνητικού συνασπισμού της Άνγκελα Μέρκελ. Και θέλει να το κάνει από τα κυβερνητικά έδρανα, μαζί με τους Πράσινους, οι οποίοι στο τελευταίο συνέδριό τους έκαναν μια εντυπωσιακή στροφή προς τα αριστερά, ψήφισαν ένα φορολογικό πρόγραμμα με αυξημένη αναδιανομή, πιο προχωρημένο από αυτό του SPD και πολύ κοντά στο πρόγραμμα του κόμματος της Αριστεράς, του Die Linke.
Δειλή στροφή προς τα Αριστερά
Το SPD ξέρει ότι οι εκλογές στη Γερμανία κερδίζονται "στο κέντρο", αλλά, καθώς η Μέρκελ -κάποιοι δικοί της την κατηγορούν μάλιστα ότι έχει προδώσει τις αρχές της συντηρητικής Χριστιανοδημοκρατίας- ένα άνοιγμα προς τα αριστερά. Προσεκτικό, σχεδόν δειλό, πιθανώς και αντιφατικό.
Για παράδειγμα, στη στενή ομάδα του για τις εκλογές ο Στάινμπρικ, κλασικός εκπρόσωπος της δεξιάς πτέρυγας του SPD, κάλεσε τον πιο "σκληρό" αριστερό του κόμματος, τον επικεφαλής του συνδικάτου IG Bau (της οικοδομής, μεταξύ άλλων) Κλάους Βίζενχιγκελ. Ο ειδικός στην κοινωνική πολιτική είχε δώσει μάχη ενάντια στις μεταρρυθμίσεις της Ατζέντας 2000, είχε χαρακτηρίσει δημόσια τον Σρέντερ "αντικοινωνικό τυχοδιώκτη" και την πολιτική του "επίθεση ενάντια στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια". Ο Βίζενχιγκελ δεν άλλαξε έκτοτε γραμμή. Το θέμα είναι τώρα ποια θα είναι η συμβολή του στο πρόγραμμα του SPD και ποια σύνθεση θα προκύψει - εάν προκύψει- μεταξύ των δικών του απόψεων και αυτών του Στάινμπρικ.
Η φιέστα της Προοδευτικής Συμμαχίας
Μια μέρα πριν από το "πάρτι" των γενεθλίων του SPD, στις 22 Μαΐου στη Λειψία, οι Γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες έχουν καλέσει ηγέτες των αδελφών κομμάτων από 50 χώρες στην ιδρυτική διάσκεψη της "Προοδευτικής Συμμαχίας", η οποία ουσιαστικά είναι απόσχιση από τη Σοσιαλιστική Διεθνή, την οποία από την αρχή της χρονιάς έχει εγκαταλείψει το SPD διατηρώντας τον ρόλο του παρατηρητή. Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν γίνεται καμία ανοιχτή συζήτηση για το νέο... πόνημα στη Γερμανία, λες και η διάσκεψη είναι μόνο μια ακόμη εορταστική εκδήλωση ενταγμένη στους επετειακούς εορτασμούς.
Υπενθυμίζεται ότι οι διεργασίες για τη γέννηση του νέου δικτύου ξεκίνησαν τον περασμένο Δεκέμβριο σε ένα συνέδριο στη Ρώμη, μετά από πρόσκληση του τότε προέδρου του Δημοκρατικού Κόμματος της Ιταλίας, Πιερ Λουίτζι Μπερσάνι. Πάνω από 40 κόμματα είχαν δείξει ενδιαφέρον για την ίδρυση της "Προοδευτικής Συμμαχίας", ενός δικτύου "που θα μπορεί να προσφέρει όσα είναι πλέον ανίκανη να προσφέρει η Σοσιαλιστική Διεθνής", όπως λέει ο πρόεδρος του SPD Ζίγκμαρ Γκάμπριελ. Η "Προοδευτική Συμμαχία" ουσιαστικά έχει το ίδιο όνομα με την κοινοβουλευτική ομάδα του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος στο Ευρωκοινοβούλιο, στόχος της όμως είναι να μην περιοριστεί στην Ευρώπη. Στην πρώτη "σύναξη" της στη Ρώμη είχαν εμφανιστεί και εκπρόσωποι του "Δημοκρατικού Κόμματος" των ΗΠΑ, του ινδικού "Κόμματος του Κογκρέσου" και του "Εργατικού Κόμματος" της Βραζιλίας.
